جوانانی هستند که سالها در کره زندگی کردهاند، به مدرسه میروند، وارد دانشگاه میشوند و برای زندگی آیندهشان رؤیا دارند. برخی در کودکی همراه پدر و مادرشان برای فرار از آزار و اذیت به کره آمدهاند و برخی در کره به دنیا آمده و بزرگ شدهاند و اینجا را خانهٔ زندگی خود کردهاند. برای آنان کره جایی نیست که مدتی در آن بمانند و سپس ترکش کنند، بلکه جامعهای است که تا امروز در آن زندگی کردهاند و از این پس نیز در آن زندگی خواهند کرد. اما آنان در مسیر ورود به دانشگاه و ادامهٔ تحصیل با مانعی واقعی به نام شهریهٔ بالا روبهرو میشوند. تنها به این دلیل که تابعیت جمهوری کره را ندارند، بهطور یکسان از نظامهای اصلی حمایت عمومی از آموزش، از جمله بورسیهٔ ملی و وام دانشجویی، کنار گذاشته میشوند.
جوانانی که امروز بهعنوان پناهندگان به رسمیت شناختهشده به کمیسیون ملی حقوق بشر کره شکایت میکنند نیز در سنین کم همراه خانوادههایشان برای فرار از آزار و اذیت کشور خود را ترک کرده و در کره بهعنوان پناهنده به رسمیت شناخته شدهاند. آنان نزدیک به ده سال در کره زندگی کردهاند، دورهٔ راهنمایی و دبیرستان را به پایان رسانده و وارد دانشگاه شدهاند، اما درهای بورسیهٔ ملی و وام دانشجویی از همان ابتدا به رویشان بسته بود. یکی از شاکیان برای تأمین شهریهٔ یک نیمسال، دو ماه تعطیلات را در کارخانه کار میکند و در طول نیمسال تدریس خصوصی میکند تا کمبود شهریه را جبران کند. شاکی دیگری در تنگنای مالی، برای تأمین شهریه دو سال پیاپی مرخصی تحصیلی گرفته و در محیط کار مشغول بوده است و اکنون در این فکر است که آیا باید تحصیل را بهکلی کنار بگذارد.
اخیراً گروه کاری رفتار با پناهندگان در شبکه حقوق پناهندگان کره، در جریان بررسی زندگی و تجربههای آموزشی جوانان با پیشینهٔ پناهندگی در کره، به داستانهای جوانان بسیاری گوش داد. وضعیت اقامت، شرایط خانوادگی و مدرسهای که در آن تحصیل میکردند با هم فرق داشت، اما هنگامی که از آموزش عالی سخن میگفتند، دشواریهای مشابهی بارها تکرار میشد.
جوانی آرزو داشت برای معلم ورزش شدن وارد رشتهای ورزشی در دانشگاه شود، اما با فکر شهریه و وضع اقتصادی خانواده، بهجای دانشگاه کار را انتخاب کرد. او گفت اگر نگرانی شهریه نبود، حتماً میخواست به دانشگاه برود. دانشجویی گفت برای تأمین شهریه و هزینهٔ زندگی آخر هفتهها و تا دیروقت شب کار میکند. برای آنان تعطیلات زمانی برای آماده شدن برای نیمسال بعد و جبران عقبماندگی درسی نبود، بلکه زمانی بود که باید شهریه درمیآوردند تا بتوانند دانشجو بمانند. خانوادهها برای تأمین شهریه قرض میگیرند و برخی جوانان برای کم کردن بار پدر و مادر مرخصی تحصیلی میگیرند. جوانی هم بود که میگفت اگر بورسیه نگیرد، نمیداند میتواند به تحصیل ادامه دهد یا نه.
با این همه، جوانانی که با آنان دیدار کردیم نمیخواستند تحصیل را رها کنند. جوانی بود که میخواست کامپیوتر بخواند و کار خودش را داشته باشد، جوانی میخواست هنر و طراحی بخواند و جوانی دیگر میخواست حقوق بخواند تا برای حقوق بشر و پناهندگان کار کند. جوانی هم گفت چون خودش به خاطر شهریه سختی کشیده است، میخواهد روزی بنیادی برای اعطای بورسیه تأسیس کند تا به دانشجویان دیگر کمک کند.
اما نظام کنونی حمایت عمومی از آموزش عالی، شرایط گوناگون زندگی این جوانان را که در کره زندگی میکنند و آیندهٔ خود را میسازند، به اندازهٔ کافی در نظر نمیگیرد. از آنجا که مشمولان حمایت بر پایهٔ تابعیت تعیین میشوند، بسیاری از جوانان با پیشینهٔ مهاجرت، از جمله پناهندگان به رسمیت شناختهشده، بیرون از این نظام قرار میگیرند. قانون چارچوب آموزش کنونی مقرر میکند که دولت و نهادهای محلی برای «افرادی» که به دلایل اقتصادی در برخورداری از آموزش با دشواری روبهرو هستند، نظام بورسیه و کمکهزینهٔ تحصیلی فراهم کنند. بورسیهٔ ملی نیز نظامی است که برای کاستن از بار شهریهٔ دانشجویان ایجاد شده تا آنان به دلیل شرایط اقتصادی از فرصت آموزش عالی چشم نپوشند. وام دانشجویی نیز نظامی است که به دانشجویی که فعلاً نمیتواند شهریه را تأمین کند امکان میدهد تحصیل را ادامه دهد و پس از کسب درآمد آن را بازپرداخت کند. اما دانشجویان پناهندهٔ به رسمیت شناختهشده، که به حمایت این نظامها نیاز مبرم دارند، حتی فرصت آن را ندارند که وضعیت اقتصادی، انگیزهٔ تحصیلی و پایگاه زندگیشان در کره بررسی شود. زیرا بورسیهٔ ملی برای شهروندان جمهوری کره است و قانون ویژه بازپرداخت وام دانشجویی پس از اشتغال، اتباع خارجی را از شمول وام دانشجویی خارج کرده است. صرفنظر از اینکه چقدر در تنگنای اقتصادیاند، چقدر با جدیت درس میخوانند یا چه مدت در کره زندگی کردهاند، تنها به این دلیل که تابعیت جمهوری کره را ندارند، در همان مرحلهٔ درخواست کنار گذاشته میشوند.
بهویژه، پناهندگان به رسمیت شناختهشده صرفاً اتباع خارجیای نیستند که برای هدفی موقت در کره اقامت دارند. آنان کسانیاند که به دلیل خطر آزار و اذیت در کشور خود نمیتوانند از حمایت آن کشور برخوردار شوند و دولت جمهوری کره با پذیرش این وضعیت تصمیم گرفته است از آنان حمایت کند. به همین دلیل، قانون پناهندگی مقرر میکند که پناهندگان به رسمیت شناختهشده از رفتاری مطابق کنوانسیون پناهندگان برخوردار شوند و دولت و نهادهای محلی را موظف میکند سیاستهایی برای رفتار با پناهندگان تدوین و اجرا کنند، قوانین و مقررات مربوط را اصلاح کنند و دیگر اقدامات لازم را انجام دهند. به رسمیت شناختن کسی بهعنوان پناهنده نباید تنها به اجازهٔ ماندن در جمهوری کره محدود شود. بررسی موانعی که در نظامهای موجود پدید میآید و اصلاح نظامهای لازم، تا آنان بتوانند در اینجا تحصیل کنند، کار کنند و مستقل زندگی کنند، نیز وظیفهٔ دولت است.
ما خواستار آن نیستیم که فقط به دلیل پناهنده یا مهاجر بودن، بی هیچ شرطی بورسیه پرداخت شود. بورسیهٔ ملی معیارهایی دربارهٔ درآمد و وضعیت تحصیلی دارد و وام دانشجویی شرایط احراز صلاحیت و تعهد بازپرداخت دارد. پناهندگان به رسمیت شناختهشده نیز دستکم باید فرصت داشته باشند که نیازشان به حمایت و صلاحیتشان بر پایهٔ همان معیارها بررسی شود. و این طرح مسئله نباید به پناهندگان به رسمیت شناختهشده محدود بماند. باید کل نظام را از نو بررسی کرد تا جوانان با پیشینهٔ مهاجرت که در کره بزرگ شده و پایههای زندگی خود را در آن ساختهاند، از جمله دارندگان اقامت بشردوستانه، تنها به دلیل تابعیت از حمایت آموزش عالی کنار گذاشته نشوند. باید با در نظر گرفتن ماهیت و پایداری اقامت، پایگاه زندگی و تحصیل در کره، وضعیت اقتصادی و مانند آن، معیارهایی منطقی برای دسترسی به حمایت عمومی از آموزش عالی فراهم کرد.
آموزش صرفاً فرایند گرفتن مدرک دانشگاهی نیست. آموزش پایهای مهم است که به انسان امکان میدهد کاری را که میخواهد پیدا کند، از نظر اقتصادی مستقل شود و بهعنوان عضوی از جامعهای که در آن زندگی میکند جایگاه خود را بیابد. امیدواریم شکایت امروز آغازی باشد برای حرکت به سوی جامعهای که در آن جوانان با پیشینهٔ مهاجرت که در کره بزرگ میشوند و ساکن میشوند، از جمله پناهندگان به رسمیت شناختهشده، به دلیل تابعیتشان از فرصت آموزش چشم نپوشند.
از این رو، ما خواستههای زیر را مطرح میکنیم.
نخست. وزارت آموزش باید نظام کنونی را که جوانان با پیشینهٔ مهاجرت را که در کره بزرگ میشوند و ساکناند، از جمله پناهندگان به رسمیت شناختهشده، بهطور یکسان از بورسیهٔ ملی و وام دانشجویی کنار میگذارد، اصلاح کند.
دوم. دولت و مجلس ملی باید قوانین مربوط را اصلاح کنند و فرصت درخواست وام دانشجویی و بررسی آن را برای پناهندگان به رسمیت شناختهشده تضمین کنند.
سوم. کمیسیون ملی حقوق بشر کره باید تبعیضآمیز بودن کنار گذاشتن پناهندگان به رسمیت شناختهشده از بورسیهٔ ملی و وام دانشجویی را به دقت ارزیابی کند و اصلاح واقعی نظام را توصیه کند.
۱ اکتبر ۲۰۲۶
شبکه حقوق پناهندگان کره