ကိုရီးယားတွင် နှစ်ကာလကြာမြင့်စွာ နေထိုင်ရင်း ကျောင်းတက်၊ တက္ကသိုလ်ဝင်ပြီး မိမိတို့၏ အနာဂတ်ဘဝကို အိပ်မက်မက်နေသော လူငယ်များ ရှိသည်။ အချို့မှာ ငယ်စဉ်က မိဘများနှင့်အတူ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုမှ ထွက်ပြေးလာကာ ကိုရီးယားသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြပြီး အချို့မှာမူ ကိုရီးယားတွင် မွေးဖွားကြီးပြင်းကာ ဤနေရာကို မိမိတို့၏ ဘဝအခြေစိုက်ရာအဖြစ် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ သူတို့အတွက် ကိုရီးယားသည် ခေတ္တနေထိုင်ပြီး ထွက်ခွာသွားမည့်နေရာ မဟုတ်ဘဲ ယခုအချိန်အထိ နေထိုင်ခဲ့ပြီး ရှေ့ဆက်လည်း ဘဝကို ဆက်လက်ဖြတ်သန်းမည့် လူ့အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် တက္ကသိုလ်ဝင်ရောက်ကာ ပညာဆက်လက်သင်ယူရာတွင် သူတို့သည် မြင့်မားသော ကျောင်းလခဟူသည့် လက်တွေ့အတားအဆီးနှင့် ရင်ဆိုင်ရသည်။ ကိုရီးယားနိုင်ငံသား မဟုတ်သည့် အကြောင်းတစ်ခုတည်းကြောင့် အမျိုးသားပညာသင်ဆုနှင့် ကျောင်းသားချေးငွေ အပါအဝင် အဓိကကျသော အစိုးရ ပညာရေးထောက်ပံ့မှု စနစ်များမှ တစ်ပြေးညီ ဖယ်ထုတ်ခံရသည်။
ယနေ့ ကိုရီးယား အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေး ကော်မရှင်သို့ တိုင်ကြားချက် တင်သွင်းသည့် အသိအမှတ်ပြုခံ ဒုက္ခသည် လူငယ်များသည်လည်း ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် မိသားစုနှင့်အတူ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုမှ လွတ်မြောက်ရန် မိခင်နိုင်ငံကို စွန့်ခွာလာခဲ့ကြပြီး ကိုရီးယားတွင် ဒုက္ခသည်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရသူများ ဖြစ်သည်။ ကိုရီးယားတွင် ဆယ်နှစ်နီးပါး နေထိုင်ကာ အလယ်တန်းနှင့် အထက်တန်းကျောင်းများကို ပြီးဆုံးပြီး တက္ကသိုလ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသော်လည်း အမျိုးသားပညာသင်ဆုနှင့် ကျောင်းသားချေးငွေ၏ တံခါးသည် အစကတည်းက ပိတ်ထားခဲ့သည်။ တိုင်ကြားသူတစ်ဦးသည် စာသင်နှစ်ဝက်တစ်ခု၏ ကျောင်းလခကို စုဆောင်းရန် ကျောင်းပိတ်ရက် နှစ်လလုံး စက်ရုံတွင် အလုပ်လုပ်ပြီး စာသင်ကာလအတွင်း ကျူရှင်ပြကာ လိုနေသော ကျောင်းလခကို ဖြည့်ဆည်းသည်။ နောက်ထပ် တိုင်ကြားသူတစ်ဦးသည် စီးပွားရေးအခက်အခဲကြားတွင် ကျောင်းလခ ရှာဖွေရန် နှစ်နှစ်ဆက်တိုက် ကျောင်းနားပြီး အလုပ်ခွင်တွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့ရကာ ယခုအခါ ပညာရေးကို လုံးဝရပ်ဆိုင်းရမလားဟု စဉ်းစားနေရသည်။
မကြာသေးမီက ကိုရီးယား ဒုက္ခသည် အခွင့်အရေး ကွန်ရက်၏ ဒုက္ခသည်များအပေါ် ဆက်ဆံမှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းအဖွဲ့သည် ဒုက္ခသည်နောက်ခံရှိသော လူငယ်များ၏ ကိုရီးယားရှိ ဘဝနှင့် ပညာရေးအတွေ့အကြုံများကို လေ့လာရာတွင် လူငယ်များစွာ၏ ဇာတ်လမ်းများကို နားထောင်ခဲ့သည်။ နေထိုင်ခွင့်အမျိုးအစား၊ မိသားစုအခြေအနေနှင့် တက်ရောက်နေသော ကျောင်းများ ကွဲပြားကြသော်လည်း အဆင့်မြင့်ပညာရေးအကြောင်း ပြောဆိုသည့်အခါ ဆင်တူသော အခက်အခဲများ ထပ်ခါထပ်ခါ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။
လူငယ်တစ်ဦးသည် ကာယပညာဆရာ ဖြစ်လိုသဖြင့် တက္ကသိုလ်၏ အားကစားဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်တွင် ဝင်ရောက်ရန် အိပ်မက်ရှိခဲ့သော်လည်း ကျောင်းလခနှင့် မိသားစု၏ စီးပွားရေးအခြေအနေကို စဉ်းစားကာ တက္ကသိုလ်အစား အလုပ်ကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ကျောင်းလခအတွက် စိုးရိမ်စရာ မရှိခဲ့လျှင် တက္ကသိုလ်ကို မုချ တက်ချင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ကျောင်းသားတစ်ဦးက ကျောင်းလခနှင့် နေထိုင်စရိတ်ကို ရှာဖွေရန် စနေ၊ တနင်္ဂနွေနှင့် ညနက်သည်အထိ အလုပ်လုပ်ရသည်ဟု ပြောသည်။ သူတို့အတွက် ကျောင်းပိတ်ရက်သည် နောက်စာသင်ကာလအတွက် ပြင်ဆင်ကာ လိုအပ်နေသော စာများကို ဖြည့်ဆည်းရမည့်အချိန် မဟုတ်ဘဲ ကျောင်းသားအဖြစ် ဆက်လက်ရှိနေနိုင်ရန် ကျောင်းလခ ရှာဖွေရမည့်အချိန် ဖြစ်ခဲ့သည်။ မိသားစုများသည် ကျောင်းလခ ပေးဆောင်ရန် ငွေချေးကြရပြီး အချို့လူငယ်များမှာ မိဘများ၏ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကို လျှော့ပေါ့ရန် ကျောင်းနားရန် ရွေးချယ်ကြသည်။ ပညာသင်ဆု မရလျှင် ကျောင်းဆက်တက်နိုင်မလား မသိဟု ပြောသော လူငယ်လည်း ရှိခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် ကျွန်ုပ်တို့ တွေ့ဆုံခဲ့သော လူငယ်များသည် ပညာရေးကို စွန့်လွှတ်လိုကြခြင်း မရှိခဲ့ကြ။ ကွန်ပျူတာပညာ သင်ယူပြီး မိမိကိုယ်ပိုင် အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်လိုသော လူငယ် ရှိခဲ့သည်၊ အနုပညာနှင့် ဒီဇိုင်း သင်ယူလိုသော လူငယ်လည်း ရှိခဲ့သည်၊ ဥပဒေပညာ သင်ယူပြီး လူ့အခွင့်အရေးနှင့် ဒုက္ခသည်များအတွက် အလုပ်လုပ်လိုသော လူငယ်လည်း ရှိခဲ့သည်။ မိမိကိုယ်တိုင်လည်း ကျောင်းလခကြောင့် အခက်အခဲ ကြုံခဲ့ရသဖြင့် တစ်နေ့တွင် အခြားကျောင်းသားများကို ကူညီမည့် ပညာသင်ဆု ဖောင်ဒေးရှင်းတစ်ခု တည်ထောင်လိုသည်ဟု ပြောသော လူငယ်လည်း ရှိခဲ့သည်။
သို့သော် လက်ရှိ အစိုးရ၏ အဆင့်မြင့်ပညာရေး ထောက်ပံ့မှုစနစ်သည် ဤကဲ့သို့ ကိုရီးယားတွင် နေထိုင်ရင်း မိမိတို့၏ အနာဂတ်ကို တည်ဆောက်နေသော လူငယ်များ၏ ကွဲပြားသော ဘဝအခြေအနေများကို လုံလောက်စွာ ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်း မရှိပေ။ နိုင်ငံသားဖြစ်မှုကို အခြေခံ၍ ထောက်ပံ့မှုခံစားခွင့်ရှိသူများကို ခွဲခြားသတ်မှတ်သဖြင့် အသိအမှတ်ပြုခံ ဒုက္ခသည်များ အပါအဝင် ရွှေ့ပြောင်းနောက်ခံရှိသော လူငယ်အများအပြားသည် စနစ်၏ ပြင်ပတွင် ကျန်ရစ်နေကြသည်။ လက်ရှိ ပညာရေး မူဘောင်ဥပဒေသည် စီးပွားရေးအကြောင်းကြောင့် ပညာသင်ကြားရန် ခက်ခဲသော “လူ” များအတွက် ပညာသင်ဆုစနစ်နှင့် ကျောင်းလခ ထောက်ပံ့မှုစနစ်များကို နိုင်ငံတော်နှင့် ဒေသန္တရ အစိုးရများက ချမှတ်ရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ အမျိုးသားပညာသင်ဆုသည်လည်း စီးပွားရေးအခြေအနေကြောင့် အဆင့်မြင့်ပညာရေး အခွင့်အလမ်းကို စွန့်လွှတ်ရခြင်း မရှိစေရန် ကျောင်းသားများ၏ ကျောင်းလခဝန်ထုပ်ကို လျှော့ပေါ့ပေးရန် ချမှတ်ထားသော စနစ်ဖြစ်သည်။ ကျောင်းသားချေးငွေသည်လည်း ကျောင်းလခကို ချက်ချင်း မရှာနိုင်သော ကျောင်းသားများ ပညာဆက်သင်နိုင်ပြီး နောင်တွင် ဝင်ငွေရရှိလာသည့်အခါ ပြန်ဆပ်နိုင်စေရန် ပြုလုပ်ထားသော စနစ်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဤစနစ်များ၏ ထောက်ပံ့မှုကို အလွန်လိုအပ်နေသော အသိအမှတ်ပြုခံ ဒုက္ခသည် ကျောင်းသားများသည် မိမိတို့၏ စီးပွားရေးအခြေအနေ၊ ပညာသင်ယူလိုစိတ်နှင့် ကိုရီးယားရှိ ဘဝအခြေအမြစ်ကို စိစစ်ခံရန် အခွင့်အရေးပင် မရကြပေ။ အကြောင်းမှာ အမျိုးသားပညာသင်ဆုသည် ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ နိုင်ငံသားများကို ရည်ရွယ်ပြီး အလုပ်ရပြီးနောက် ကျောင်းသားချေးငွေ ပြန်ဆပ်ခြင်းဆိုင်ရာ အထူးဥပဒေသည် နိုင်ငံခြားသားများကို ကျောင်းသားချေးငွေ ခံစားခွင့်မှ ဖယ်ထုတ်ထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ စီးပွားရေးအရ မည်မျှ ခက်ခဲသည်၊ မည်မျှ ကြိုးစားစွာ စာသင်ယူနေသည်၊ ကိုရီးယားတွင် မည်မျှကြာကြာ နေထိုင်ခဲ့သည်ဆိုသည်နှင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ ကိုရီးယားနိုင်ငံသား မဟုတ်သည့် အချက်တစ်ခုတည်းဖြင့် လျှောက်ထားသည့် အဆင့်တွင်ပင် ဖယ်ထုတ်ခံရသည်။
အထူးသဖြင့် အသိအမှတ်ပြုခံ ဒုက္ခသည်များသည် ယာယီရည်ရွယ်ချက်တစ်ခုတည်းဖြင့် ကိုရီးယားတွင် နေထိုင်နေသော နိုင်ငံခြားသားများ မဟုတ်ကြပေ။ ၎င်းတို့သည် မိခင်နိုင်ငံတွင် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခံရမည့် အန္တရာယ်ကြောင့် မိခင်နိုင်ငံ၏ ကာကွယ်မှုကို မရနိုင်သူများဖြစ်ပြီး ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ အစိုးရက ထိုအခြေအနေကို အသိအမှတ်ပြုကာ ကာကွယ်ပေးရန် ဆုံးဖြတ်ထားသူများ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဒုက္ခသည်ဥပဒေသည် အသိအမှတ်ပြုခံ ဒုက္ခသည်များအား ဒုက္ခသည်ဆိုင်ရာ ကွန်ဗင်းရှင်းနှင့်အညီ ဆက်ဆံမှု ခံစားခွင့်ရှိစေရန် ပြဋ္ဌာန်းထားပြီး ဒုက္ခသည်များအပေါ် ဆက်ဆံမှုအတွက် မူဝါဒများ ချမှတ်အကောင်အထည်ဖော်ရန်၊ သက်ဆိုင်ရာ ဥပဒေနှင့် နည်းဥပဒေများကို ပြင်ဆင်ရန်နှင့် အခြားလိုအပ်သော အစီအမံများ ဆောင်ရွက်ရန် တာဝန်ကို နိုင်ငံတော်နှင့် ဒေသန္တရ အစိုးရများအား ပေးအပ်ထားသည်။ ဒုက္ခသည်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်းသည် ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ခွင့်ပြုရုံသာ ဖြစ်၍ မရပေ။ ဤနေရာတွင် ပညာသင်ယူ၊ အလုပ်လုပ်ကိုင်ကာ ကိုယ်တိုင်ရပ်တည်နေထိုင်နိုင်စေရန် လက်ရှိစနစ်များတွင် ပေါ်ပေါက်နေသော အတားအဆီးများကို စိစစ်ပြီး လိုအပ်သော စနစ်များကို ပြင်ဆင်ရန်မှာလည်း နိုင်ငံတော်၏ တာဝန် ဖြစ်သည်။
ကျွန်ုပ်တို့သည် ဒုက္ခသည်နှင့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူ ဖြစ်သည်ဟူသော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် မည်သည့်အခြေအနေမျှ မရှိဘဲ ပညာသင်ဆု ပေးရမည်ဟု တောင်းဆိုခြင်း မဟုတ်ပေ။ အမျိုးသားပညာသင်ဆုတွင် ဝင်ငွေနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ စံနှုန်းများ ရှိပြီး ကျောင်းသားချေးငွေတွင် ခံစားခွင့်ဆိုင်ရာ အရည်အချင်းသတ်မှတ်ချက်များနှင့် ပြန်ဆပ်ရမည့် တာဝန် ရှိသည်။ အသိအမှတ်ပြုခံ ဒုက္ခသည်များသည်လည်း အနည်းဆုံး ထိုစံနှုန်းများအတိုင်း ထောက်ပံ့မှု လိုအပ်ချက်နှင့် ခံစားခွင့်ကို စိစစ်ခံနိုင်သည့် အခွင့်အရေး ရှိရမည်။ ထို့အပြင် ဤပြဿနာတင်ပြချက်သည် အသိအမှတ်ပြုခံ ဒုက္ခသည်များတွင်သာ ရပ်တန့်၍ မရပေ။ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ နေထိုင်ခွင့်ရရှိသူများ အပါအဝင် ကိုရီးယားတွင် ကြီးပြင်းကာ ဘဝအခြေခံကို တည်ဆောက်ခဲ့သော ရွှေ့ပြောင်းနောက်ခံရှိ လူငယ်များသည် နိုင်ငံသားဖြစ်မှု တစ်ခုတည်းကြောင့် အဆင့်မြင့်ပညာရေး ထောက်ပံ့မှုမှ ဖယ်ထုတ်မခံရစေရန် စနစ်တစ်ခုလုံးကို ပြန်လည်သုံးသပ်ရမည်။ နေထိုင်မှု၏ သဘောသဘာဝနှင့် တည်ငြိမ်မှု၊ ကိုရီးယားရှိ ဘဝနှင့် ပညာရေး အခြေခံ၊ စီးပွားရေးအခြေအနေ စသည်တို့ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစား၍ အစိုးရ၏ အဆင့်မြင့်ပညာရေး ထောက်ပံ့မှုကို ရယူနိုင်မည့် ကျိုးကြောင်းညီညွတ်သော စံနှုန်းများကို ချမှတ်ရမည်။
ပညာရေးသည် တက္ကသိုလ်ဘွဲ့လက်မှတ် ရယူရုံသက်သက် လုပ်ငန်းစဉ် မဟုတ်ပေ။ လူတစ်ဦးသည် မိမိလိုချင်သော အလုပ်ကို ရှာဖွေနိုင်ရန်၊ စီးပွားရေးအရ ကိုယ်တိုင်ရပ်တည်နိုင်ရန်နှင့် မိမိနေထိုင်ရာ လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် နေရာယူနိုင်ရန် ဖြစ်စေသော အရေးကြီးသည့် အခြေခံ ဖြစ်သည်။ ယနေ့ တိုင်ကြားချက်ကို အစပြု၍ အသိအမှတ်ပြုခံ ဒုက္ခသည်များ အပါအဝင် ကိုရီးယားတွင် ကြီးပြင်းအခြေချ နေထိုင်ကြသော ရွှေ့ပြောင်းနောက်ခံရှိ လူငယ်များသည် နိုင်ငံသားဖြစ်မှုကြောင့် ပညာရေးအခွင့်အလမ်းကို စွန့်လွှတ်ရခြင်း မရှိသော လူ့အဖွဲ့အစည်းဆီသို့ ဦးတည်သွားနိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ပါသည်။
ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် အောက်ပါအတိုင်း တောင်းဆိုသည်။
ပထမ။ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနသည် အသိအမှတ်ပြုခံ ဒုက္ခသည်များ အပါအဝင် ကိုရီးယားတွင် ကြီးပြင်းအခြေချ နေထိုင်ကြသော ရွှေ့ပြောင်းနောက်ခံရှိ လူငယ်များကို အမျိုးသားပညာသင်ဆုနှင့် ကျောင်းသားချေးငွေမှ တစ်ပြေးညီ ဖယ်ထုတ်ထားသည့် လက်ရှိစနစ်ကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲရမည်။
ဒုတိယ။ အစိုးရနှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်သည် သက်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများကို ပြင်ဆင်၍ အသိအမှတ်ပြုခံ ဒုက္ခသည်များ ကျောင်းသားချေးငွေ လျှောက်ထားခွင့်နှင့် စိစစ်ခံခွင့်ကို အာမခံပေးရမည်။
တတိယ။ ကိုရီးယား အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေး ကော်မရှင်သည် အသိအမှတ်ပြုခံ ဒုက္ခသည်များကို အမျိုးသားပညာသင်ဆုနှင့် ကျောင်းသားချေးငွေမှ ဖယ်ထုတ်ထားခြင်း၏ ခွဲခြားဆက်ဆံမှုသဘောကို သေချာစွာ ဆန်းစစ်ပြီး လက်တွေ့ကျသော စနစ်ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုကို အကြံပြုရမည်။
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်
ကိုရီးယား ဒုက္ခသည် အခွင့်အရေး ကွန်ရက်