[အာဖဂန်နစ္စတန် ဒုက္ခသည်များအပေါ် ကိုရီးယား အစိုးရ၏ တာဝန်သည် ယခုမှ စတင်ခြင်း ဖြစ်သည်]

1. ယမန်နှစ် ဩဂုတ်လကုန်တွင် အာဖဂန်နစ္စတန် ဒုက္ခသည်မိသားစုများ ကိုရီးယားသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ အသက်နှင့် လုံခြုံရေးအန္တရာယ်မှ ရှောင်လွှဲရန် အရာအားလုံးကို စွန့်လွှတ်ကာ မရေရာသော အနာဂတ်ထဲသို့ လေယာဉ်ပေါ်တက်ရသူများသည် ဂျင်ချွန် (Jincheon) အစိုးရဝန်ထမ်းသင်တန်းကျောင်းနှင့် ယောင်စု (Yeosu) ကမ်းရိုးတန်းစောင့်တပ် ပညာရေးဌာနသို့ ပြောင်းရွှေ့ခံခဲ့ရသည်။ ပြီးခဲ့သည့် စနေ၊ တနင်္ဂနွေ ရက်များမှ စတင်သည့် မိသားစု 7 စုကို စတင်ထုတ်ပေးခြင်းဖြင့် ဖေဖော်ဝါရီလ 10 ရက်အထိ အစဉ်လိုက် ‘အလုပ်ရှာဖွေတွေ့ရှိသော’ ဒုက္ခသည်များသည် ကိုရီးယားအစိုးရ ဖန်တီးထားသော ဘားမပါသည့် ထောင်ထဲမှ ထွက်ကာ အစိုးရဝန်ထမ်းများ မဟုတ်သော စစ်မှန်သည့် ကိုရီးယားလူ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် တွေ့ဆုံရတော့မည် ဖြစ်သည်။ ယခုအထိ လုပ်ငန်းစဉ်ကို ကြည့်ရှုလာသော ဒုက္ခသည်လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့အစည်းများက ဤသို့ မေးမြန်းလိုသည်။ ကိုရီးယားအစိုးရတွင် အာဖဂန်နစ္စတန် ဒုက္ခသည်များကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်လိုသော ဆန္ဒ ရှိပါသလား။

2. ကိုရီးယားအစိုးရသည် 1994 ခုနှစ်တွင် ဒုက္ခသည်စနစ်ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည့်အချိန်မှစ၍ ‘ဒုက္ခသည်ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး’ အတွက် ဆန္ဒမရှိဘဲ ‘ဒုက္ခသည်’ ကို နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းသို့ ဝင်ရောက်ရေးနှင့် ယုံကြည်စိတ်ချရမှုအတွက် ကိရိယာအဖြစ်သာ အသုံးချလာခဲ့သည်။ ကြမ်းတမ်းသော လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးအာဏာပိုင်များကြောင့် ဒုက္ခသည်များသည် နှင်ထုတ်ခံရခြင်း၊ ချုပ်နှောင်ခံရခြင်း၊ ခွဲခြားဆက်ဆံခံရခြင်းနှင့် လမ်းလှည့်ကာ နေထိုင်ရခြင်းတို့ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော်လည်း နိုင်ငံတကာသို့ ပြသရန် မျက်နှာတစ်ခုအတွက် ဒုက္ခသည်စနစ်ကို ပြီးခဲ့သည့် 28 နှစ်ကာလအတွင်း ‘အသုံးချ’ ခဲ့သည်။ ဒုက္ခသည်များ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခံရခြင်း မဟုတ်ဘဲ ကိုရီးယားအစိုးရ၏ မျက်နှာကို ကာကွယ်ပေးသည့် ကိရိယာ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။

3. ယမန်နှစ် ဩဂုတ်လတွင် ‘အံ့ဖွယ်စစ်ဆင်ရေး (Operation Miracle)’ ဟု အာရုံစိုက်ခံခဲ့ရသော ပထမဆုံး ဒုက္ခသည်များ ရွှေ့ပြောင်းခိုလှုံရေးဆိုင်ရာ တုံ့ပြန်မှု လုပ်ငန်းစဉ်များသည် မုချ မြင့်မြင့်မားမားချီးကျူးသင့်သော အချက်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကိုရီးယားအစိုးရသည် ၎င်းတို့ကို ‘ဒုက္ခသည်’ မဟုတ်ဘဲ ‘အထူးအထောက်အကူပြုသူ (Persons of Special Merit)’ ဟု အမည်ပေးကာ နိုင်ငံရေးအရ ပြည်သူ့အမြင်ကို စီမံခန့်ခွဲရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ဤအရာသည် အမှန်တွင် ‘ကိုရီးယားအစိုးရထံ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုကို တောင်းဆိုပိုင်ခွင့်’ ရှိသည့် ဒုက္ခသည်များအပေါ် တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရမည့် အစိုးရက ရုတ်တရက် ‘လုံခြုံမှုကို ကရုဏာဖြင့် ပေးသည့် နေရာ’ တွင် မိမိကိုယ်ကို ထားရှိကာ ဒုက္ခသည်များကို ‘လက်ဆောင်အတွက် ကျေးဇူးတင်ရမည့်နေရာ၊ မည်သည့်အရာကိုမျှ မတောင်းဆိုနိုင်သည့် အနေအထား’ တွင် ထားရှိလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤအရာသည် ဝေါဟာရအသုံးအနှုန်း ပြဿနာသက်သက် မဟုတ်ကြောင်းကို ရောက်ရှိပြီးနောက် ပြီးခဲ့သည့် 5 လကို ပြန်ကြည့်ပါက သိနိုင်သည်။

4. ကိုရီးယားအစိုးရအတွက် ‘အထူးအားဖြင့် ဆောင်ရွက်ပေး’ ပြီး အထောက်အကူပြုခဲ့သူများ ဖြစ်သောကြောင့် အထူးဂရုပြုဆက်ဆံကာ ကိုရီးယားလူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် လုံခြုံရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ရရှိစေမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ အမှန်တကယ် ထိုသို့ ဖြစ်ခဲ့ပါသလား။ ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန (Ministry of Justice) သည် ၎င်းတို့ကို ပိတ်လှောင်ထားခဲ့သည်။ အစားအသောက်နှင့် နေရာထိုင်ခင်း ပံ့ပိုးပေးခြင်း၊ ကိုရီးယားဘာသာ သင်တန်းနှင့် လူမှုပေါင်းစည်းရေး ပညာရေး ပံ့ပိုးပေးခြင်း၊ ကြက်ခြေနီမှတစ်ဆင့် နိုင်ငံသားများနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ပို့ဆောင်လာသော ပစ္စည်းများ ခွဲဝေပေးခြင်းတို့ ရှိခဲ့သော်လည်း ၎င်းတို့သည် ဝင်ရောက်ခဲ့သည့်အချိန်မှ ယခုအချိန်အထိ အပြင်သို့ လွတ်လပ်စွာ ထွက်ခွင့်မရှိဘဲ လူများနှင့်လည်း လွတ်လပ်စွာ တွေ့ဆုံခွင့်မရှိဘဲ ပိတ်လှောင်ခံထားရသည်။ ဥပဒေအခြေခံလည်း လုံးဝမရှိပါ။ အဘယ်ကြောင့် လွတ်လပ်စွာ ဝင်ထွက်ခွင့် မပေးသနည်း။ စီမံခန့်ခွဲရ လွယ်ကူသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့် မည်သူမဆို တွေ့ဆုံခွင့် မရသနည်း။ မည်သူမဆို မတွေ့ဆုံနိုင်စေရန် လုပ်ထားမှသာ အထူးအပြောအဆိုများ မထွက်လာမည်ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဖုံးကွယ်ထားလိုသော အရာများ ပေါ်လွင်လာမည်ကို မလိုလားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

5. ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာနသည် အရပ်ဘက်လူ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် ပွင့်လင်းမြင်သာသော ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို စွန့်ပယ်ခဲ့သည်။ ယခင်ဖြစ်ရပ်မရှိသော အရေးပေါ် ဒုက္ခသည် ပြန်လည်နေရာချထားရေး လုပ်ငန်းစဉ်တွင် ကနဦး လုပ်ငန်းဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကို နားလည်နိုင်ပါသည်။ သို့သော် အချိန်ကြာလာသော်လည်း သင့်မြတ်သော ဆက်ဆံရေးဖြင့် အတူတကွ ပူးပေါင်းကာ အာဖဂန်နစ္စတန် ဒုက္ခသည်များ ကိုရီးယားလူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် အခြေချနေထိုင်ရေးအတွက် ကြိုးစားလိုခဲ့သော အရပ်ဘက်လူ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်အုပ်စုများအတွက်ပင် ၎င်းတို့၏ အတွင်းပိုင်း နေထိုင်မှုလုပ်ငန်းစဉ်နှင့် နောင်အခြေချနေထိုင်ရေး ပံ့ပိုးမှုအစီအစဉ်ကို လုံးဝ မဖော်ပြခဲ့ပါ။ ဒုက္ခသည်များနှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခွင့် တောင်းဆိုမှုကို နှစ်ကြိမ် ငြင်းပယ်ခံခဲ့ရပြီး ဥပဒေအရ ရှေ့နေတွေ့ဆုံခွင့်ပုံစံဖြင့်မှသာ တစ်ကြိမ်သာ တွေ့ဆုံခွင့်ရခဲ့သည်။ အပြင်ထွက်ခွင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်း ထားရှိရန်နှင့် အရေးပေါ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးမှုစနစ် ဖွဲ့စည်းရန် တရားဝင်တောင်းဆိုမှုသည် တိုင်ကြားချက် ပြန်ကြားရမည့် ကာလထက် 12 ရက် ကျော်လွန်ပြီးသည့်တိုင် ‘မေ့သွားသဖြင့် မဖြေနိုင်ခဲ့ပါ’ ဟု ဆိုကာ လျစ်လျူရှုခံခဲ့ရသည်။ ပိတ်လှောင်ခံထားရသော ဒုက္ခသည်များ၏ အတွင်းပိုင်းမှ မေးခွန်းများနှင့် တောင်းဆိုချက်များကို သစ္စာရှိစွာ တုံ့ပြန်ခဲ့ပါသလားဟု သံသယ ရှိပါသည်။

6. ကိုရီးယားအစိုးရအပေါ် အဆုံးမရှိ ကျေးဇူးတင်ရမည့် အဖြစ်သို့ ဒုက္ခသည်များကို ပြုလုပ်ကာ ပိတ်လှောင်ထားပြီးနောက် ကလေးများစွာ ပါလာသဖြင့် ထွက်ခွာပြီးနောက် စိုးရိမ်ပူပန်နေသော ဒုက္ခသည်များက ‘ကျွန်ုပ်တို့ ဤနေရာမှ ထွက်သွားလျှင် ဘာဖြစ်မည်နည်း၊ ကိုရီးယားအစိုးရ၏ အစီအစဉ်က ဘာလဲ’ ဟု မေးသည့်အခါလည်း ‘စောင့်နေပါ’ ဟုသာ ထပ်ခါထပ်ခါ ပြောကာ၊ အလုပ်ရှာဖွေရေးဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ ပေးခြင်းနှင့် ကိုက်ညီစေခြင်းကို ပွင့်လင်းသောပုံစံဖြင့် ကြိုးစားခြင်း မရှိဘဲ မိမိတို့၏ အခန်းကဏ္ဍကို အဆုံးသတ်ရန် ပြင်ဆင်နေသည်။ ကိုရီးယားလူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ရှင်သန်နေထိုင်ရမည့် ဒုက္ခသည်များ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို လျစ်လျူရှုထားကာ အတန်အသင့် ယခင်ကလုပ်လာသည့်အတိုင်း စီမံခန့်ခွဲရုံ၊ ခန့်မှန်းလိုအပ်ချက် ရှိသည့် အလုပ်အကိုင်များကိုသာ အလျင်စလို ချိတ်ဆက်ပေးရုံ၊ ထွက်ခွာပြီးနောက် စနစ်ဆိုင်ရာ လက်ဆောင်အနည်းငယ်ကို ပေးအပ်ရုံဖြင့် အခြေချနေထိုင်မှုသို့ ဘယ်တော့မျှ မရောက်ရှိနိုင်ပါ။ ယခင် ပြန်လည်နေရာချထားခံ ဒုက္ခသည်အများစုသည် အဆောက်အအုံမှ ထွက်ခွာပြီးနောက် အခက်အခဲများ ကြုံတွေ့နေရသောကြောင့် အလားတူ ကိစ္စ မကြာမီ ဖြစ်ပေါ်လာမည်မှာ ထင်ရှားသည်။ ထို့ထက် အောင်မြင်မှု ရှိ မရှိကို ရေရှည်တွင် 200 ဦးခန့် ရှိသော ကလေးများသည် နှစ်ကာလ 10 နှစ်အကြာတွင် ခွဲခြားဆက်ဆံမှု မရှိဘဲ ကိုရီးယားလူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် အခြေချကာ အိပ်မက်များကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့ သလားဆိုသည့်အပေါ် မူတည်၍ အကဲဖြတ်သင့်သည်။

7. အာဖဂန်နစ္စတန် ဒုက္ခသည်များအပေါ် ကိုရီးယားအစိုးရ၏ တာဝန်သည် ဖေဖော်ဝါရီလနောက်ပိုင်း ထွက်ခွာချိန်တွင် ၎င်းတို့ကို လက်ဝှေ့ရမ်း နှုတ်ဆက်ခြင်းဖြင့် ပြီးဆုံးသွားခြင်း မဟုတ်ပါ။ ကိုရီးယားအစိုးရထံ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု တောင်းခံခဲ့သော်လည်း ငြင်းပယ်ခံရသဖြင့် မလာနိုင်ခဲ့သူများ ရှိသည်။ ယခုအချိန်တွင်ပင် အာဖဂန်နစ္စတန်မှ ခက်ခဲစွာ ထွက်ပြေးနေသူများ ရှိသည်။ အမျိုးသမီးများ၊ ကလေးများနှင့် လူ့အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူများ၏ ကိုရီးယားသို့ ခိုလှုံရန် တောင်းဆိုမှုများ ရှိသည်။ ထို့ပြင် ကိုရီးယားတွင် ရှိနှင့်ပြီးဖြစ်သော အာဖဂန်နစ္စတန် ဒုက္ခသည်များအနက် မတည်ငြိမ်သော အဆင့်အတန်းတွင် ရှိနေသူများသည် ယခုအချိန်အထိ ဒေသဆိုင်ရာ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးရုံးများတွင် လေးစားမှုမဲ့ စကားများဖြင့် ဆက်ဆံခံရပြီး လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးရုံးမှ နှင်ထုတ်ခံနေရသူများ ရှိသည်။ ကိုရီးယားအစိုးရတွင် ဒုက္ခသည်များကို စစ်မှန်စွာ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်လိုသည့် ဆန္ဒ ရှိပါက ဓာတ်ပုံပါသော သတင်းထုတ်ပြန်ချက်များနှင့် ‘ဒီလောက်ဆိုရင် အတော်လေး ကြိုးစားခဲ့တာပဲ’ ဟူသော ကိုယ်ပိုင် အကဲဖြတ်ချက်ဖြင့် ရပ်တန့်မနေသင့်သည့် အကြောင်းရင်း ဖြစ်သည်။

8. ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် ကိုရီးယားအစိုးရကို အောက်ပါအတိုင်း တောင်းဆိုပါသည်။ ထို့အပြင် တစ်ချိန်တည်းတွင် အာဖဂန်နစ္စတန် ဒုက္ခသည်များ၏ ဝေဒနာကို စာနာကာ စည်းလုံးညီညွတ်မှု၏ လက်ကို ကမ်းလှမ်းလာခဲ့သော စိတ်အားထက်သန်မှုရှိသည့် နိုင်ငံသားများစွာကိုလည်း ဖေဖော်ဝါရီလနောက်ပိုင်းတွင် ပိုမိုပူနွေးသော ကြိုဆိုမှုနှင့် တိကျစွာ လက်တွဲသည့် စည်းလုံးညီညွတ်မှု လိုအပ်ကြောင်းကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသိပေးလိုပါသည်။

ပထမ၊ ကိုရီးယားအစိုးရသည် အထူးအထောက်အကူပြုသူ ဝေါဟာရကို ပယ်ဖျက်ပြီး ဒုက္ခသည်အခွင့်အရေး ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး တာဝန်မူနှင့် ကိုက်ညီစွာ ထုတ်ဖော်ကြေညာပါ။

ဒုတိယ၊ ကမ်းရိုးတန်းစောင့်တပ် ပညာရေးဌာနအတွင်းရှိ ဒုက္ခသည်များကို ဥပဒေအခြေခံမရှိဘဲ ပိတ်လှောင်ထားမှုအတွက် တောင်းပန်ပြီး အပြင်ထွက်ခွင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို ချက်ချင်း ထားရှိပါ။

တတိယ၊ ကမ်းရိုးတန်းစောင့်တပ် ပညာရေးဌာနအတွင်းရှိ ဒုက္ခသည်များသည် ၎င်းတို့၏ အတွေ့အကြုံနှင့် ကျွမ်းကျင်မှုကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားထားသော အလုပ်အကိုင်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်စေရန် ပွင့်လင်းသော နည်းလမ်းကို ချမှတ်ပါ။

စတုတ္ထ၊ ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဒုက္ခသည်စနစ်မှတစ်ဆင့် အာဖဂန်နစ္စတန် ဒုက္ခသည်များကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်းကို အကောင်အထည်ဖော်ပြီး ပြည်တွင်းနေထိုင်သော ဒုက္ခသည်များအတွက် ခွဲခြားမှုမရှိသော အခွင့်အရေး ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုကို ဆောင်ရွက်ပါ။

2022 ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ 13 ရက်

난민인권네트워크[TFC(The First Contact for Refugee) 공익법센터 어필, 공익변호사와 함께하는 동행, 공익사단법인 정, 공익인권법재단 공감, 공익인권센터 드림(DREAM), 국제난민지원단체 피난처, 글로벌호프, 난민인권센터, 동두천난민공동체, 동작FM, 민주사회를 위한 변호사모임 국제연대위원회,사단법인 두루, 서울온드림교육센터, 수원시글로벌청소년드림센터, 순천이주민지원센터, 아시아의 친구들, 아시아평화를향한이주MAP, 안산시글로벌청소년센터, 이주여성을위한문화경제공동체 에코팜므,이주민지원공익센터 감동, 의정부 EXODUS, 이주민지원센터친구, 천주교 제주교구 이주사목센터 나오미, 재단법인 동천, 재단법인 화우 공익재단, 제주평화인권연구소 왓, 참여연대, 파주 EXODUS, 한국이주인권센터]4