-
اواخر اوت گذشته خانوادههای پناهندهی افغان به کره رسیدند. آنها که برای گریز از تهدید جان و امنیت، همهچیز را رها کرده و شتابان سوار هواپیما به آیندهای نامعلوم شده بودند، به آکادمی کارمندان دولت در جینچئون و آکادمی آموزش گارد ساحلی در یئوسو منتقل شدند. با خروج 7 خانواده از آخر هفتهی گذشته آغاز شد و تا 10 فوریه پناهندگانی که «شغل یافتهاند» بهتدریج از زندانی بدون میلهی دولت کره بیرون میروند و به جای کارمندان دولت، جامعهی واقعی کره را ملاقات میکنند. سازمانهای حقوق بشر پناهندگان که این روند را زیر نظر داشتهاند چنین میپرسند: آیا دولت کره ارادهی حمایت از پناهندگان افغان را دارد؟
-
دولت کره از زمان معرفی نظام پناهندگی در 1994، بدون ارادهی «حمایت از پناهندگان»، تنها «پناهنده» را ابزاری برای ورود به جامعهی بینالمللی و کسب اعتبار به کار گرفته است. با اینکه پناهندگان به دست مقامهای مهاجرتی بیرحم اخراج، بازداشت و تبعیضدیده شدند و ناچار به آوارگی شدند، نظام پناهندگی در 28 سال گذشته برای چهرهای که باید به جامعهی بینالمللی نشان داده شود «به کار گرفته» شده است. بهجای آنکه پناهنده حمایت شود، ناچار شد ابزاری برای حفظ چهرهی دولت کره باشد.
-
روند واکنش به نخستین تخلیهی پناهندگان که در اوت گذشته با نام «عملیات معجزه» مورد توجه قرار گرفت، قطعاً نقطهای شایستهی ارزیابی بالاست. اما دولت کره آنها را «پناهنده» نخواند و با نام «مشارکتکنندگان ویژه» (특별기여자) کوشید افکار عمومی را سیاسی مدیریت کند. این در واقع به این معنا بود که دولتی که باید در برابر پناهندگانی که «حق مطالبهی حمایت از دولت کره» را دارند مسئولیت خود را بهجا آورد، ناگهان خود را در جایگاه «کسی که امنیت را از سر لطف میدهد» قرار داد و پناهنده را در جایگاه «کسی که باید از هدیه سپاسگزار باشد و نمیتواند چیزی طلب کند» نشاند. اینکه این فقط مسئلهی کاربرد واژه نبود، از نگاه به 5 ماه گذشته پس از ورودشان روشن میشود.
-
اعلام شد که آنها را چون «خدمات ویژه» برای دولت کره انجام داده و مشارکت کردهاند با رفتاری ویژه خواهند پذیرفت و به آنها امنیت و آرامش در جامعهی کره خواهند داد. آیا واقعاً چنین بود؟ وزارت دادگستری (Ministry of Justice) آنها را حبس کرد. غذا و اقامت فراهم شد، آموزش زبان کرهای و آموزش ادغام اجتماعی ارائه شد و کالاهایی که شهروندان و شرکتها از طریق صلیب سرخ فرستاده بودند توزیع شد، اما آنها از زمان ورود تا همین امروز بدون آنکه بتوانند آزادانه بیرون بروند یا آزادانه با مردم ملاقات کنند محبوس ماندهاند. هیچ مبنای قانونی هم وجود ندارد. چرا رفتوآمد آزاد مجاز نیست؟ چون مدیریت آنها آسانتر است. چرا نمیتوانند با هر کسی ملاقات کنند؟ چون اگر ملاقات با هر کسی ممنوع شود، حرف زیادی درنمیآید. چون نباید کاری که میخواهند پنهان بماند آشکار شود.
-
وزارت دادگستری همکاری شفاف با جامعهی مدنی را کنار گذاشت. در فرایند بیسابقه و فوری اسکان مجدد پناهندگان، فشار کار در آغاز طبیعتاً قابل درک بود. اما با گذشت زمان نیز، حتی به جامعهی مدنی و گروه کارشناسانی که میخواستند در رابطهای هموار با هم همکاری کنند و برای استقرار پناهندگان افغان در جامعهی کره بکوشند، روند زندگی درونی آنها و برنامهی حمایت از استقرار آینده بهکلی غیرعلنی ماند. درخواست مصاحبه با پناهندگان دو بار رد شد و فقط به شکل دیدار با وکیل طبق قانون توانستیم یک بار آنها را ملاقات کنیم. درخواست رسمی برای تدوین روند خروج و برقراری نظام فوری حمایت پزشکی حتی پس از گذشت 12 روز از مهلت پاسخ به شکایت، با این عذر که «فراموش کردیم پاسخ بدهیم» نادیده گرفته شد. اینکه آیا به پرسشها و درخواستهای پناهندگان محبوس از درون با دقت پاسخ داده شده است محل تردید است.
-
پس از آنکه آنها را موجوداتی ساختند که باید بینهایت از دولت کره سپاسگزار باشند و محبوسشان کردند، به پناهندگانی که با فرزندان متعدد آمدهاند و از پس از خروج نگرانند، در برابر پرسشهایی چون «اگر از اینجا بیرون برویم چه میشود، برنامهی دولت کره چیست» فقط مدام گفتند «صبر کنید»، و بدون آنکه حتی تلاشی علنی برای ارائهی اطلاعات شغلی و تطبیق آنها صورت دهند، میخواهند نقش خود را به پایان برسانند. اگر کرامت پناهندگانی را که باید بهعنوان عضوی از جامعهی کره زندگی کنند نادیده بگیرند، و تنها مانند گذشته مدیریت کنند، بهشتاب فقط مشاغلی را که تقریباً تقاضا دارند به آنها وصل کنند و پس از خروج چند هدیهی نهادی به آنها بسپارند، هرگز به استقرار نخواهند رسید. چون بیشتر پناهندگان اسکانیافتهی پیشین پس از خروج از مراکز با مشکل روبهرو شدهاند، آشکار است که همین اتفاق بهزودی تکرار خواهد شد. موفقیت را باید بر این اساس سنجید که آیا حدود 200 کودک در درازمدت توانستهاند 10 سال بعد بدون تبعیض در جامعهی کره مستقر شوند و رؤیاهای خود را بسازند.
-
مسئولیت دولت کره در قبال پناهندگان افغان با دست تکان دادن و خداحافظی با آنها هنگام خروج پس از فوریه پایان نمییابد. کسانی هستند که از دولت کره درخواست حمایت کردند اما رد شدند و نتوانستند بیایند. اکنون هم کسانی هستند که بهسختی از افغانستان میگریزند. درخواستهایی از زنان، کودکان و فعالان حقوق بشر برای پناه گرفتن در کره وجود دارد. و در میان پناهندگان افغانی که پیشتر در کره بودند، کسانی با وضعیت ناپایدار هستند که حتی اکنون در ادارات مهاجرت محلی با لحن تحقیرآمیز مورد خطاب قرار میگیرند و از ادارهی مهاجرت رانده میشوند. به همین دلیل است که اگر دولت کره واقعاً ارادهی حمایت از پناهندگان دارد، نباید با اطلاعیهی مطبوعاتی همراه با عکس و ارزیابی خودخواستهی «تا همین اندازه هم خیلی تلاش کردیم» متوقف شود.
-
بنابراین ما از دولت کره چنین میخواهیم. و همزمان میخواهیم به شهروندان بسیاری که با همدردی با رنج پناهندگان افغان دست همبستگی دراز کردهاند، بهطور گسترده اعلام کنیم که پس از فوریه به پذیرایی گرمتر و همبستگی مشخص و دستبهدست شدن نیاز است.
اول، دولت کره اصطلاح مشارکتکنندهی ویژه را لغو کند و مطابق اصل مسئولیت حمایت از حقوق پناهندگان اعلام موضع کند.
دوم، از حبس بدون مبنای قانونی پناهندگان در آکادمی آموزش گارد ساحلی عذرخواهی کند و فوراً روند خروج را فراهم کند.
سوم، راهکاری علنی فراهم کند تا پناهندگان در آکادمی آموزش گارد ساحلی بتوانند شغلی متناسب با سوابق و تخصص خود بیابند.
چهارم، از طریق نظام پناهندگان اسکانیافته، حمایت از پناهندگان افغان را اجرا کند و حمایت بدون تبعیض از حقوق پناهندگان مقیم کشور را بهعمل آورد.
13 ژانویه 2022
난민인권네트워크[TFC(The First Contact for Refugee) 공익법센터 어필, 공익변호사와 함께하는 동행, 공익사단법인 정, 공익인권법재단 공감, 공익인권센터 드림(DREAM), 국제난민지원단체 피난처, 글로벌호프, 난민인권센터, 동두천난민공동체, 동작FM, 민주사회를 위한 변호사모임 국제연대위원회,사단법인 두루, 서울온드림교육센터, 수원시글로벌청소년드림센터, 순천이주민지원센터, 아시아의 친구들, 아시아평화를향한이주MAP, 안산시글로벌청소년센터, 이주여성을위한문화경제공동체 에코팜므,이주민지원공익센터 감동, 의정부 EXODUS, 이주민지원센터친구, 천주교 제주교구 이주사목센터 나오미, 재단법인 동천, 재단법인 화우 공익재단, 제주평화인권연구소 왓, 참여연대, 파주 EXODUS, 한국이주인권센터]4

