[ပူးတွဲ ထုတ်ပြန်ချက်] ဒုက္ခသည် နေထိုင်ခွင့်ဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်ချက်များ ထုတ်ပြန်ခြင်းအပေါ် သဘောထား ကြေညာချက်

ပြီးခဲ့သည့် မတ်လ 30 ရက်တွင် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သော ဒုက္ခသည် နေထိုင်ခွင့် လမ်းညွှန်ချက် အချက်အလက် ထုတ်ဖော်ရန် တောင်းဆိုသည့် တရားစွဲမှုတွင် ဆိုးလ်မြို့ တရားရုံးချုပ် (Seoul High Court) သည် တရားရေးဝန်ကြီးအား ဒုက္ခသည် လျှောက်ထားသူများ၏ နေထိုင်မှု စီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် ပြစ်မှုစိစစ်ရေးအတွင်းရှိ ‘အတု သို့မဟုတ် ပြောင်းလဲ ပြုလုပ်ထားသော နိုင်ငံကူးလက်မှတ် အသုံးပြုသူနှင့် တရားမဝင်ဝင်ရောက်သူများအတွက် လုပ်ဆောင်ရမည့် အချက်များ’ ၏ အကြောင်းအရာနှင့် ‘တရားမဝင်ဝင်ရောက်သူများအတွက် နေထိုင်ခွင့်နှင့် ပြစ်မှုစိစစ်ရေး’ ၏ အကြောင်းအရာကို ချန်လှပ်ထားသော ကျန် ဒုက္ခသည် နေထိုင်ခွင့် လမ်းညွှန်ချက် အားလုံးကို ထုတ်ဖော်ရန် စီရင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် စီရင်ချက် အတည်ဖြစ်ပြီးချိန်ချင်း ဧပြီလ 14 ရက်တွင် ဒုက္ခသည် လူ့အခွင့်အရေး စင်တာ (NANCEN) က ဒုက္ခသည် အသိအမှတ်ပြု စိစစ်ရေး၊ ဆက်ဆံရေးနှင့် နေထိုင်ခွင့် လမ်းညွှန်ချက် အားလုံးကို ထုတ်ဖော်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ တရားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ဧပြီလ 27 ရက်တွင် ၎င်းတို့အနက် 2020 ခုနှစ် ဧပြီလပါ နေထိုင်မှု စီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် ပြစ်မှုစိစစ်ရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စများကိုသာ ထုတ်ဖော်ပြီးနောက် ကျန်လမ်းညွှန်ချက်များ အားလုံးကိုမူ ထုတ်ဖော်ပါက လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး စီမံအုပ်ချုပ်မှုတွင် နိုင်ငံ၏ အရေးပါသော အကျိုးစီးပွားကို သိသိသာသာ ထိခိုက်စေနိုင်သည့် စိုးရိမ်မှုရှိခြင်းနှင့် ဒုက္ခသည် အသိအမှတ်ပြု စိစစ်ရေး လုပ်ငန်း၏ တရားမျှတမှုကို ထိခိုက်စေနိုင်ခြင်းတို့ကို အကြောင်းပြချက်အဖြစ် ထုတ်ဖော်ခြင်းမပြုခဲ့ပါ။

ထုတ်ဖော်ခဲ့သော ‘ဒုက္ခသည် လျှောက်ထားသူများ၏ နေထိုင်မှု စီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် ပြစ်မှုစိစစ်ရေးစသည်’ လမ်းညွှန်ချက်တွင် 2020 ခုနှစ် ဧပြီလအခြေအနေအရ ဒုက္ခသည် လျှောက်ထားသူများ၏ နေထိုင်မှု စီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် ပြစ်မှုစိစစ်ရေး၊ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ နေထိုင်ခွင့်ရသူများ၏ နေထိုင်မှု စီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် အသိအမှတ်ပြုခံ ဒုက္ခသည်များ၏ နေထိုင်မှု စီမံခန့်ခွဲရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများ ပါဝင်သည်။

ဤလမ်းညွှန်ချက်ကို ထုတ်ဖော်ခြင်းဖြင့် နောက်ဆုံးရ အချက်အလက် မဟုတ်သော်လည်း ကိုရီးယားရှိ ဒုက္ခသည် လျှောက်ထားသူများ၊ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ နေထိုင်ခွင့်ရသူများနှင့် အသိအမှတ်ပြုခံ ဒုက္ခသည်များသည် မိမိတို့၏ အခွင့်အရေးနှင့် လက်တွေ့ဘဝအတွက် အရေးပါသော ကိစ္စဖြစ်သော်လည်း အချိန်တိုင်းတွင် ဖုံးကွယ်ခံထားရပြီး နေ့စဉ်ဘဝတွင် မည်သည့် ပြောင်းလဲမှု ဖြစ်လာမည်ကိုပင် ခန့်မှန်းရန် ခက်ခဲခဲ့သည့် နေထိုင်ခွင့် (သက်တမ်းတိုးခြင်း၊ ပြောင်းလဲခြင်း စသည်) လျှောက်ထားမှု၊ အလုပ်လုပ်ခွင့် လျှောက်ထားမှု (သက်တမ်းတိုးခြင်း)၊ မိသားစု ပြန်လည်ပေါင်းစည်းခြင်းနှင့် ပြစ်မှုကိုင်တွယ်မှု စံနှုန်းများစသည့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ဆိုင်သော အခြေခံ အချက်အလက်များကို ရယူနိုင်လာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်မှုများ မတရားစွာ သို့မဟုတ် အလွဲသုံးစားလုပ်ခြင်း ရှိ၊ မရှိ၊ လမ်းညွှန်ချက်များ၏ အကောင်အထည်ဖော်မှုသည် ဒုက္ခသည်ဥပဒေ (Refugee Act)၊ ဒုက္ခသည် ကွန်ဗင်းရှင်း၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဥပဒေစသည့် သက်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများနှင့် နိုင်ငံတကာ စံနှုန်းများကို ဖောက်ဖျက်သည့် အစိတ်အပိုင်း ရှိ၊ မရှိ စသည်တို့ကို စောင့်ကြည့်ထိန်းချုပ်နိုင်သည့် အခွင့်အလမ်း ပေါ်ပေါက်လာသည်။

သို့သော် ယခုအကြိမ်တွင်လည်း ဒုက္ခသည် စိစစ်ရေးနှင့် ဆက်ဆံရေးဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်ချက်များကို သက်ဆိုင်ရာ တရားစွဲမှု မပြီးသေးကြောင်းကို အကြောင်းပြကာ နိုင်ငံ၏ အကျိုးစီးပွားကို ထိခိုက်စေနိုင်သည့် စိုးရိမ်မှုရှိသည်ဟု ဆိုပြီး ထုတ်ဖော်ခြင်းမပြုခဲ့ပါ။ နောက်ဆုံးရ အချက်အလက် မဟုတ်ဘဲ တရားရုံးစီရင်ချက်ဖြင့် အငြင်းပွားခဲ့သော လွန်ခဲ့သည့် 2 နှစ်က လမ်းညွှန်ချက်ကိုသာ ထုတ်ဖော်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဒုက္ခသည် စီမံခန့်ခွဲမှု လည်ပတ်ရေး၏ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုနှင့် တရားမျှတမှုကို ရရှိစေပြီး အုပ်ချုပ်ရေး၏ ခန့်မှန်းနိုင်စွမ်းကို မြှင့်တင်ရန် ဒုက္ခသည် လမ်းညွှန်ချက်၏ အချက်အလက်ကို ထုတ်ဖော်ရမည်ဆိုသည့် တရားရုံး စီရင်ချက်၏ ရည်ရွယ်ချက်နှင့် ဆန့်ကျင်သည်။ အကြိမ်ကြိမ် အချက်အလက် ထုတ်ဖော်ရန် တောင်းဆိုခြင်းနှင့် ထိုတောင်းဆိုမှုကို တရားစွဲဆိုမှုအထိ ယူဆောင်သွားရသည့် ပင်ပန်းသော ရုန်းကန်မှုကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် တရားရုံးက ထုတ်ဖော်ရန် အမိန့်ပေးသော လမ်းညွှန်ချက် အစိတ်အပိုင်းကိုသာ မလွှဲမရှောင်သာ ထုတ်ဖော်ပြီး လမ်းညွှန်ချက် အများစုကို ထပ်မံ ဖုံးကွယ်သည့် တရားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ သဘောထားသည် ၎င်းတို့၏ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး အုပ်ချုပ်မှုသည် လျှို့ဝှက်ခန်းအုပ်ချုပ်မှု ဖြစ်ကြောင်း ကိုယ်တိုင် ဝန်ခံသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။

ယခု ထုတ်ဖော်ခဲ့သော ‘ဒုက္ခသည် လျှောက်ထားသူများ၏ နေထိုင်မှု စီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် ပြစ်မှုစိစစ်ရေးစသည်’ လမ်းညွှန်ချက်သည် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး အုပ်ချုပ်မှုကို အစိတ်အပိုင်း အများအပြားတွင် ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်အပေါ် မှီခိုကာ ကျင့်သုံးလာခဲ့ကြောင်း ပြသနေသည်။ ထို့ကြောင့် တာဝန်ရှိ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး အရာရှိများက ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်ကို မိမိစိတ်ကြိုက် ကျင့်သုံးသည့် ဖြစ်ရပ်များ မနည်းလှပါ။ ဥပမာ ဒုက္ခသည် လျှောက်ထားသူ၏ ကိစ္စတွင် လမ်းညွှန်ချက်က အများဆုံး 1 နှစ်အထိ နေထိုင်ခွင့်ကာလကို ခွင့်ပြုနိုင်သည်ဟု ဆိုထားသော်လည်း လက်တွေ့တွင် ဒုက္ခသည် လျှောက်ထားသူအများစုသည် 6 လ နေထိုင်ခွင့်ကိုသာ ရရှိ၍ နေထိုင်နေကြပြီး တစ်ခါတစ်ရံ အကြောင်းရင်းကိုပင် မရှင်းပြဘဲ 1 လ၊ 3 လစသည့် အလွန်တိုသော ကာလအတွက်သာ နေထိုင်ခွင့် သက်တမ်းတိုးပေးသဖြင့် ဒုက္ခသည် လျှောက်ထားသူများ၏ နေထိုင်ခွင့်နှင့် အသက်ရှင်ရပ်တည်ခွင့်သည် မတည်ငြိမ်သော အခြေအနေတွင် ရှိခဲ့သည်။ တစ်ဖက်တွင်၊ ဒုက္ခသည်အဖြစ် လျှောက်ထားပြီးနောက် 6 လ မကျော်သေးသော်လည်း ဌာနမှူးစသူက အထူး လူသားချင်းစာနာမှု (ကိုယ်ဝန်ဆောင်၊ မသန်စွမ်းသူ စသည့် ပြုစုစောင့်ရှောက်ရမည့်သူ) လိုအပ်သည်ဟု အသိအမှတ်ပြုပါက ခြွင်းချက်အနေဖြင့် အလုပ်လုပ်ခွင့် ပေးနိုင်ကြောင်း လမ်းညွှန်ချက်တွင် ရေးသားထားသော်လည်း လက်တွေ့တွင် မူဝါဒလိုအပ်ချက်အရ 2018 ခုနှစ် ဂျေဂျူးကျွန်းသို့ ဝင်ရောက်လာသော ယီမင် ဒုက္ခသည်များအတွက် ခြွင်းချက်အဖြစ် ယူခဲ့သော ယာယီ အစီအမံမှလွဲ၍ ထိုသို့သော စဉ်းစားမှု ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ဥပမာ မရှိခဲ့ပါ။ ထိုအစီအမံ ဖြစ်နိုင်သည်၊ မဖြစ်နိုင်သည်ကိုပင် မသိရှိခဲ့ကြပါ။

ထို့ပြင် ယခု လမ်းညွှန်ချက်မှတစ်ဆင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး၏ ခွဲခြားဆက်ဆံသော၊ တရားမဝင်သော နေထိုင်မှု စီမံခန့်ခွဲမှု အလေ့အကျင့်များလည်း ထင်ရှားစွာ ပေါ်လွင်လာသည်။ ဒုက္ခသည်အဖြစ် လျှောက်ထားချိန်တွင် တရားဝင် နေထိုင်သူ ဖြစ်သော်လည်း 1 နှစ်ကျော် နေထိုင်သူအဖြစ် နေထိုင်ခွင့်ကာလ ကုန်ဆုံးရက်မှ 4 လအတွင်းရှိသူများ၊ ဒုက္ခသည်အဖြစ် ပြန်လည်လျှောက်ထားသူများစသူများအပေါ် ဥပဒေအခြေခံမရှိဘဲ လမ်းညွှန်ချက်ဖြင့် နေထိုင်ခွင့်အဆင့် သက်တမ်းတိုးခြင်းကို ခွင့်မပြုဘဲ ပြည်ပထွက်ခွာရန် အမိန့်ချမှတ်စေကြောင်း အတည်ပြုရရှိသည်။ ထို့အပြင် ဒုက္ခသည်ဥပဒေတွင် ဒုက္ခသည် စိစစ်မှု ကာလကို 6 လအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော်လည်း ဒုက္ခသည် စိစစ်မှု 1 နှစ်မှ 2 နှစ်ကျော်အထိ နှောင့်နှေးနေသည့် အခြေအနေ၏ တာဝန်ကို ဒုက္ခသည် လျှောက်ထားသူအပေါ် လွှဲပြောင်းကာ နေထိုင်ခွင့် သက်တမ်းတိုးသည့်အခါတိုင်း ဒုက္ခသည် လျှောက်ထားသူအပေါ် ကြေးငွေ ကောက်ခံနေသည်။ ထို့ပြင် လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ နေထိုင်ခွင့်ရသူ၏ နေထိုင်ခွင့် ပယ်ဖျက်ခြင်းစသည့် မတည်ငြိမ်သော လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ နေထိုင်ခွင့်ရသူ၏ အဆင့်အတန်းနှင့်ပတ်သက်သော လမ်းညွှန်ချက်၏ ပြဋ္ဌာန်းချက်သည် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု ဆန့်ကျင်ရေး ကွန်ဗင်းရှင်းစသည့် နိုင်ငံတကာ ကွန်ဗင်းရှင်းများကို ချိုးဖောက်နိုင်ခြေရှိပြီး ဒုက္ခသည် အသိအမှတ်ပြု လုပ်ထုံးလုပ်နည်း ဆောင်ရွက်နေစဉ်တွင်ပင် ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ၏ လူထုလုံခြုံရေးကို ထိခိုက်ခဲ့သည် သို့မဟုတ် ထိခိုက်နိုင်သည်ဟူသော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် အတင်းအကျပ် နှင်ထုတ်ခြင်းကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်စေသည့် လမ်းညွှန်ချက်၏ ပြဋ္ဌာန်းချက်သည် ဒုက္ခသည် လျှောက်ထားသူများအတွက် ပြန်ပို့ခြင်းမပြုရေး မူကို ချိုးဖောက်သည့် အန္တရာယ်ရှိစွာ လည်ပတ်စေနိုင်ခြေ အများကြီး ရှိသည်။

ကျွန်ုပ်တို့သည် နောက်ပိုင်း ဒုက္ခသည် စီမံအုပ်ချုပ်မှုကို တရားမျှတပြီး ပွင့်လင်းမြင်သာကာ တရားဝင်စွာ လည်ပတ်နိုင်ရန် လမ်းညွှန်ချက်၏ အကြောင်းအရာကို စောင့်ကြည့်မည်ဖြစ်ပြီး ဒုက္ခသည်များ အခြေခံ အချက်အလက်ကို စစ်ဆေးကာ လုံခြုံစွာ နေထိုင်ပိုင်ခွင့်ကို အာမခံချက်ရရှိနိုင်စေရန် လမ်းညွှန်ချက်ကို ဖြန့်ဝေရန် စီစဉ်ထားသည်။ တရားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် တရားရုံး စီရင်ချက်၏ ရည်ရွယ်ချက်နှင့်အညီ ဒုက္ခသည်များအပေါ် အသုံးချသည့် နောက်ဆုံးရ လမ်းညွှန်ချက်ကို ဆက်လက် ထုတ်ဖော်ရမည်ဖြစ်ပြီး လမ်းညွှန်ချက်သည် သက်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများနှင့် နိုင်ငံတကာ စံနှုန်းများကို လိုက်နာထားခြင်း ရှိ၊ မရှိ၊ ဒုက္ခသည်များ၏ အခွင့်အရေးကို အလွန်အမင်း ကန့်သတ်ကာ တရားမဝင်ဖြစ်နေခြင်း ရှိ၊ မရှိကို အပြည့်အဝ ပြန်လည်သုံးသပ်ရမည်။ ထို့ပြင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးသည် ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်ကို ကျော်လွန်ခြင်း သို့မဟုတ် အလွဲသုံးစားလုပ်ခြင်းဖြစ်သည့် တရားမဝင် အုပ်ချုပ်ရေး လည်ပတ်မှု အလေ့အကျင့်ကို ရပ်တန့်ရမည်။

2022 ခုနှစ် မေလ 3 ရက်

ဒုက္ခသည် လူ့အခွင့်အရေး ကွန်ရက် (Korea Refugee Rights Network, KORIN)၊ လူနည်းစု ဒုက္ခသည် လူ့အခွင့်အရေး ကွန်ရက် (Rainbow Refugee Network)