[ထုတ်ပြန်ချက်] ရှစ်နှစ်ကြာပြီးနောက်- ရိုဟင်ဂျာများကို ပစ်မှတ်ထားသည့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများအတွက် တာဝန်ခံမှု လိုအပ်သည်

📢 မင်္ဂလာပါ၊ MAP ၏ Refugee News ဖြစ်ပါသည်။

၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ရိုဟင်ဂျာများကို ပစ်မှတ်ထားသည့် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ရှစ်နှစ်ကြာသည့် ယနေ့တိုင် ၎င်းတို့အပေါ် ဖိနှိပ်မှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေပါသည်။ ဤအကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရိုဟင်ဂျာများ၏ ရွှေ့ပြောင်းထွက်ခွာမှုသည် ယနေ့ အာရှတွင် အကြီးမားဆုံး ဒုက္ခသည်ပြဿနာများထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ရိုဟင်ဂျာပြဿနာအပေါ် စဉ်ဆက်မပြတ် စိတ်ဝင်စားမှုများ စုစည်းလာခြင်းဖြင့် ရိုဟင်ဂျာ အသိုင်းအဝိုင်းဝင်များသည် ပြဿနာဖြေရှင်းရေး၏ ဗဟိုတွင် မိမိတို့၏ အသံကို ထုတ်ဖော်နိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ပါသည်။

Human Rights Watch က ရှစ်နှစ်ပြည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော ပူးတွဲထုတ်ပြန်ချက်ကို ဘာသာပြန်၍ အောက်တွင် မျှဝေအပ်ပါသည်။

ရှစ်နှစ်ကြာပြီးနောက်- ရိုဟင်ဂျာများကို ပစ်မှတ်ထားသည့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများအတွက် တာဝန်ခံမှု လိုအပ်သည်

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အာဏာပိုင်များက မြန်မာနိုင်ငံ ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရိုဟင်ဂျာ လူထုကို ပစ်မှတ်ထား၍ ကျယ်ပြန့်သော ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများ စတင်ကျူးလွန်ခဲ့သည်မှာ ရှစ်နှစ်ပြည့်သည့်နေ့ ဖြစ်ပါသည်။

၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လမှစ၍ မြန်မာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ရိုဟင်ဂျာ ကျေးရွာ ရာပေါင်းများစွာကို မီးရှို့ခဲ့ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းတစ်လျှောက်ရှိ ရိုဟင်ဂျာ အမျိုးသမီးများ၊ အမျိုးသားများနှင့် ကလေးများကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ကာ အနည်းဆုံး လူ ၇၀၀,၀၀၀ ကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ရန် အတင်းအကြပ် ဖြစ်စေခဲ့ပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံတကာ အချက်အလက်ရှာဖွေရေးမစ်ရှင်သည် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုနှင့် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သော ရာဇဝတ်မှုများ၏ အထောက်အထားများကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပါသည်။

ဤရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရိုဟင်ဂျာများအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့သော ရာဇဝတ်မှုများအတွက် တာဝန်ခံခဲ့သူ တစ်ဦးမျှ မရှိသေးပါ။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် စစ်တပ်သည် ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံ အရပ်သားအစိုးရကို ဖြုတ်ချသည့် အာဏာသိမ်းမှုကို ပြုလုပ်ခဲ့ပါသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ စစ်ကောင်စီသည် အရပ်သားများနှင့် ကျောင်းများ၊ ဆေးရုံများ၊ စစ်ဘေးရှောင်စခန်းများ၊ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံများကဲ့သို့သော အရပ်သားအခြေခံအဆောက်အအုံများကို ပစ်မှတ်ထားသည့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ အပါအဝင် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သော ရာဇဝတ်မှုများနှင့် စစ်ရာဇဝတ်မှုများကို ကျူးလွန်ခဲ့ပါသည်။

ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ကျန်ရှိနေသော ရိုဟင်ဂျာများသည် ပြင်းထန်သော အန္တရာယ်နှင့် စဉ်ဆက်မပြတ် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုများကို ရင်ဆိုင်နေရဆဲ ဖြစ်ပါသည်။ စစ်ကောင်စီ၏ ခရီးသွားလာမှု ကန့်သတ်ချက်များနှင့် အကူအညီ ပိတ်ဆို့မှုများသည် စားနပ်ရိက္ခာ ပြတ်လပ်မှုနှင့် ကျန်းမာရေးပြဿနာများကို ပိုမိုဆိုးရွားစေခဲ့ပါသည်။ မြန်မာစစ်ကောင်စီနှင့် ရိုဟင်ဂျာ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရိုဟင်ဂျာများကို တရားမဝင် စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စုဆောင်းကာ ရခိုင်လူမျိုး လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ဖြစ်သော ရက္ခိုင့်တပ်တော် (Arakan Army) နှင့် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသော ပဋိပက္ခတွင် တိုက်ခိုက်စေခဲ့ပြီး ရက္ခိုင့်တပ်တော်ကလည်း အတင်းအဓမ္မ စစ်မှုထမ်းစုဆောင်းမှုကို အသုံးပြုနေပါသည်။

မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ရက္ခိုင့်တပ်တော်သည် ရိုဟင်ဂျာများအပေါ် တရားစီရင်ခြင်းမရှိဘဲ ကွပ်မျက်ခြင်း၊ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း၊ အဓမ္မလုပ်အားပေးခိုင်းစေခြင်းနှင့် အကြီးအကျယ် မီးရှို့ခြင်း အပါအဝင် ပြင်းထန်သော ချိုးဖောက်မှုများကို ကျူးလွန်ခဲ့ပါသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် နှစ်လယ်ပိုင်းမှစ၍ ရိုဟင်ဂျာ ခန့်မှန်းခြေ ၁၅၀,၀၀၀ ခန့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရပါသည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ ကော့ဘဇားရှိ ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် ရိုဟင်ဂျာ ဒုက္ခသည် တစ်သန်းကျော် နေထိုင်လျက်ရှိပြီး ပြန်ပေးဆွဲခြင်း၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုနှင့် အကူအညီ လျှော့ချမှုကြောင့် ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေးနှင့် စားနပ်ရိက္ခာ အကျပ်အတည်း ပိုမိုဆိုးရွားလာခြင်း စသည့် ပိုမိုပြင်းထန်လာသော အခြေအနေများကို ရင်ဆိုင်နေရပါသည်။

တာဝန်ခံမှုဆိုင်ရာ အစီအမံများ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါသည်။ နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်ခုံရုံး (ICC) သည် မြန်မာနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သည့် ရာဇဝတ်မှုများကို စုံစမ်းစစ်ဆေးနေပြီး နိုင်ငံတကာ တရားရုံး (ICJ) သည် ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် တင်သွင်းထားသော လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုဆိုင်ရာ အမှုကို ကြားနာစစ်ဆေးရာတွင် ယာယီ အစီအမံများကို ချမှတ်ခဲ့ပါသည်။ သို့သော်လည်း ပြစ်ဒဏ်မှ လွတ်ကင်းနေမှု (impunity) သည် ဆက်လက်တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်ပါသည်။

၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ICC အစိုးရရှေ့နေသည် မြန်မာ့တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် မင်းအောင်လှိုင်အား ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့ပါသည်။ ထုတ်ပြန်ထားသော သတင်းအချက်အလက်များအရ ထိုတောင်းဆိုချက်ကို တရားသူကြီးအဖွဲ့က စိစစ်ဆဲ ဖြစ်ပါသည်။

ကျွန်ုပ်တို့သည် လက်မှတ်ရေးထိုးသူ အဖွဲ့အစည်းများနှင့်အတူ အသိုင်းအဝိုင်းအားလုံးအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့သော ရာဇဝတ်မှုများအတွက် ပြည့်စုံသော တာဝန်ခံမှု ရှိစေရန် ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီက မြန်မာနိုင်ငံ အခြေအနေကို ICC သို့ ချက်ချင်း လွှဲပြောင်းပေးရန် တိုက်တွန်းပါသည်။ ထို့အပြင် ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများသည် အာဂျင်တီးနား နမူနာကဲ့သို့ မိမိတို့နိုင်ငံ၏ တရားရုံးများမှတစ်ဆင့် နိုင်ငံတကာဥပဒေအရ ရာဇဝတ်မှုများအတွက် တာဝန်ရှိသူများကို ရာဇဝတ်တရားစွဲဆိုမှု စတင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပံ့ပိုးခြင်းဖြင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တရားစီရင်ပိုင်ခွင့် (universal jurisdiction) ကို ကျင့်သုံးသင့်ပါသည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှု အများစုကို မြန်မာ့တပ်မတော်က ကျူးလွန်ခဲ့သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံရှိ လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခတွင် ပါဝင်နေသော အဖွဲ့အားလုံးသည် နိုင်ငံတကာ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ ဥပဒေကို လိုက်နာရန်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ လွတ်လပ်သော စုံစမ်းစစ်ဆေးရေး ယန္တရား (IIMM) အပါအဝင် နိုင်ငံတကာ တရားမျှတရေး ယန္တရားများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် ကျွန်ုပ်တို့ တိုက်တွန်းပါသည်။

ထို့အပြင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် နယူးယောက်မြို့ရှိ ကုလသမဂ္ဂ ဌာနချုပ်၌ ကျင်းပမည့် “မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရိုဟင်ဂျာ မွတ်စလင်များနှင့် အခြား လူနည်းစုများ၏ အခြေအနေ” ဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ အဆင့်မြင့် အစည်းအဝေး ဆုံးဖြတ်ချက်သည် ဤအကျပ်အတည်းအတွက် လိုအပ်သော အာရုံစိုက်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေလိမ့်မည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့ မျှော်လင့်ပါသည်။ သို့သော် ဤအစည်းအဝေးတွင် ရိုဟင်ဂျာ ကိုယ်စားပြုမှု အားနည်းခြင်းနှင့် မြန်မာ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ ပြည်ပရောက် အသိုင်းအဝိုင်းများတွင် လှုပ်ရှားနေကြသော ရိုဟင်ဂျာ အမျိုးသမီးများ၊ လူငယ်များနှင့် ရိုဟင်ဂျာများ ဦးဆောင်သည့် အမျိုးမျိုးသော အရပ်ဘက်လူ့အဖွဲ့အစည်းများ အပါအဝင် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော အသံများ လိုအပ်နေခြင်းအပေါ် စိုးရိမ်ကြောင်း ဖော်ပြအပ်ပါသည်။

ရိုဟင်ဂျာ အသိုင်းအဝိုင်းဝင်များသည် မိမိတို့၏ အနာဂတ်နှင့် ပတ်သက်သော ဆွေးနွေးမှုများ၏ ရှေ့တန်းတွင် ရှိရမည် ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် အဆင့်မြင့် အစည်းအဝေးသည် ပိုမို အားလုံးပါဝင်ပြီး ထိခိုက်နစ်နာသူများကို ဗဟိုပြုကာ တာဝန်ခံမှုနှင့် ရေရှည်တည်တံ့သော ဖြေရှင်းချက်များ (နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့် ပြန်လည်ရရှိရေးနှင့် မြန်မာနိုင်ငံသား အားလုံး၏ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေး အခွင့်အရေးများကို အာမခံခြင်း အပါအဝင်) အပေါ် အာရုံစိုက်ရန် ကျွန်ုပ်တို့ တိုက်တွန်းပါသည်။

ရိုဟင်ဂျာ ဒုက္ခသည်များကို လက်ခံထားသော နိုင်ငံအားလုံးသည် ၎င်းတို့၏ အခွင့်အရေးများကို ကာကွယ်ပေးရန်၊ ပညာရေးနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း အခွင့်အလမ်းများ ရရှိစေရန်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ အတင်းအဓမ္မ ပြန်ပို့ခြင်း မခံရစေရန် အာမခံပေးကြရန် ကျွန်ုပ်တို့ တိုက်တွန်းပါသည်။

ကျွန်ုပ်တို့သည် ပြစ်ဒဏ်မှ လွတ်ကင်းနေမှုကို အဆုံးသတ်ရန်၊ ရိုဟင်ဂျာများ ဘေးကင်းလုံခြုံစွာနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာရှိစွာ နေထိုင်ပိုင်ခွင့်၊ ရိုဟင်ဂျာများကို မြန်မာနိုင်ငံသားများအဖြစ် အပြည့်အဝ အသိအမှတ်ပြုရန်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနာဂတ်ကို ပုံဖော်ရာတွင် ၎င်းတို့၏ အသံများ ပါဝင်စေရန် ပြင်းပြင်းထန်ထန် တိုက်တွန်းလျက် စည်းလုံးညီညွတ်စွာ ရပ်တည်ပါသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ ရိုဟင်ဂျာ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့များ

1. Al-Arakan Integrity Foundation

2. Amnesty International

3. Anonymous Rohingya organization

4. Arakan Rohingya Committee

5. Arakan Rohingya National Council

6. Arakan Rohingya National Union

7. Arakan Youth Peace Network

8. Asia Pacific Refugee Rights Network

9. Assistance Association for Myanmar-based Independent Journalists

10. Beyond Borders Malaysia

11. British Rohingya Community UK

12. Burma Campaign UK

13. Burma Human Rights Network

14. Burma War Crimes Investigation

15. Burmese Rohingya Organisation UK

16. Chin Human Rights Organization

17. Coalition for the Rights of Refugees and Stateless Persons

18. Community Rebuilding Center

19. Comrades of Rohingya Youths

20. Counter Foto

21. Education and Wisdom Development for Rohingya Women

22. Education Garden for Rohingya

23. European Rohingya Council

24. Fortify Rights

25. Free Rohingya Coalition

26. Future of Rohingya

27. Geutanyoe Malaysia

28. Human Rights Foundation of Monland

29. Human Rights Watch

30. Kachin Human Rights Watch

31. Kachin Women’s Association – Thailand

32. Kaladan Press Network

33. Karen Human Rights Group

34. Karenni Human Rights Group

35. Mayu Region Human Rights Documentation Center

36. Myanmar Ethnic Rohingya Human Rights Organization in Malaysia

37. Next Gen Rohingya Network

38. Odhikar

39. Refugees International

40. Robert F. Kennedy Human Rights

41. Rohingya Advancement Committee

42. Rohingya Association of Thailand

43. Rohingya Human Rights Initiative

44. Rohingya Inspiration Network

45. Rohingya Peace Network of Thailand

46. Rohingya Progressive Network

47. Rohingya Right Advocacy Network

48. Rohingya Student League

49. Rohingya Student Network

50. Rohingya Student Union

51. Rohingya Women Association for Education and Development

52. Rohingya Youth Empowerment Network

53. RW Welfare Society

54. Thailand Migration Reform

55. Women’s Peace Network

56. Youth Action for Myanmar

57. Youth Congress Rohingya

58. Youth Led Initiative

© Copyright, Human Rights Watch – 350 Fifth Avenue, 34th Floor New York, NY 10118-3299 USA

မူရင်း လင့်ခ်မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်။

https://www.hrw.org/news/2025/08/22/8-years-on-accountability-needed-for-myanmar-atrocities-against-rohingya

သတိပေးချက် — ဤအကြောင်းကြားချက်ကို မူရင်း ကိုရီးယားဘာသာမှ AI ဖြင့် ဘာသာပြန်ထားသောကြောင့် အချက်အလက်အချို့ တိတိကျကျ မမှန်ကန်နိုင်ပါ။ လိုအပ်ပါက မူရင်း ကိုရီးယားဘာသာ သို့မဟုတ် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ဗားရှင်းကို ပြန်လည်ရည်ညွှန်းဖတ်ရှုရန် အကြံပြုပါသည်။ သင့်အမြင်များနှင့် အကြံပြုချက်များကိုလည်း အချိန်မရွေး ကြိုဆိုပါသည်။