စက်တင်ဘာ 23 ရက် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကော်ပိုရေးရှင်း သပိတ်နှင့် တစ်ပြိုင်နက်၊ ရာသီဥတု အကျပ်အတည်းအတွက် တာဝန်ကြီးမားသော G8 နိုင်ငံများအပါအဝင် မြောက်ခြမ်းရှိ စက်မှုနိုင်ငံများကို တာဝန်ယူသော လုပ်ဆောင်ချက်များ ပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုသည့် ကြေညာချက်တွင် MAP လည်း ပါဝင်ခဲ့ပါသည်။ အောက်တွင် ကြေညာချက် အပြည့်အစုံကို ဖော်ပြထားပါသည်။
<ကြေညာချက် အပြည့်အစုံ>
ရာသီဥတု အကျပ်အတည်းအပေါ် စက်မှုနိုင်ငံများ၏ တာဝန်ယူမှုရှိသော တုံ့ပြန်မှုကို တောင်းဆိုသည်။
ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရာသီဥတု သပိတ်ရှိသည့် 2022 ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ 23 ရက်နေ့တွင် ကျွန်ုပ်တို့ ဘာသာရေးအခြေပြု အဖွဲ့အစည်းများနှင့် အရပ်ဘက်လူ့အဖွဲ့အစည်း အဖွဲ့များသည် မြောက်ခြမ်းရှိ စက်မှုနိုင်ငံများအနေဖြင့် ကမ္ဘာအနှံ့အပြားတွင် ဖြစ်ပွားနေသော ပျက်စီးစေသည့် ရာသီဥတု ဘေးအန္တရာယ်များအပေါ် မိမိတို့၏ သမိုင်းဆိုင်ရာ တာဝန်ကို ဝန်ခံ၍ တာဝန်ယူသော လုပ်ဆောင်ချက်များ ပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုပါသည်။
ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဆိုင်ရာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အစိုးရအဖွဲ့ (Intergovernmental Panel on Climate Change, IPCC) သည် “ကမ္ဘာ့ပျမ်းမျှ အပူချိန် 1.5 ဒီဂရီအထိ မြင့်တက်မည့် အချိန်သည် ကျွန်ုပ်တို့ ခန့်မှန်းထားသည်ထက် ဆယ်နှစ် စောလာလိမ့်မည်” ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။ ထိုခန့်မှန်းချက်ကို သက်သေပြနေသကဲ့သို့ ယခုအခါ ကမ္ဘာ့အပူချိန်သည် စက်မှုလုပ်ငန်း မတိုးတက်မီ ကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ပျမ်းမျှ စင်တီဂရိတ် 1.3 ဒီဂရီ မြင့်တက်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ပဲရစ် ရာသီဥတု သဘောတူစာချုပ်အရ နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်း သဘောတူခဲ့သည့် အပူချိန်မြင့်တက်မှု၏ နောက်ဆုံးကန့်သတ်ချက် 1.5 ဒီဂရီသို့ 0.2 ဒီဂရီသာ ကျန်တော့သည်။
လက်ရှိ အရှိန်အတိုင်း အပူချိန် မြင့်တက်ပါက ကမ္ဘာ၏ ရာသီဥတု စနစ်သည် ဆယ်စုနှစ်ကာလ အတွင်းမှာပင် ပြန်လည်ပြုပြင်၍ မရနိုင်သည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိလိမ့်မည်ဖြစ်ပြီး လူသားများသာမက ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အခြားသက်ရှိအားလုံးလည်း မျိုးသုဉ်းမည့် အန္တရာယ်ကို ရင်ဆိုင်ရလိမ့်မည်။ သတိပေးသော သဘောထားသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ရှင်းလင်းသည်။ ကမ္ဘာ့မြောက်ဘက်စွန်းနှင့် တောင်ဘက်စွန်းရှိ ရေခဲပြင်များသည် လျင်မြန်စွာ အရည်ပျော်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ယခုကဲ့သို့ အရှိန်ဖြင့် မြောက်ပိုလ်ဒေသ ရေခဲများ အရည်ပျော်နေပါက 2100 ပြည့်နှစ်မတိုင်မီ ပျောက်ကွယ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် ကမ္ဘာကြီး ပူနွေးလာမှု၏ အရှိန်ကို ပိုမိုမြန်ဆန်စေလိမ့်မည်။ ဟိမဝန္တာ၊ အဲလ်ပ်စ်၊ အင်ဒီးစ် တောင်တန်းများရှိ တိုက်ကြီးရေခဲပြင်များ၊ ဆိုလိုသည်မှာ နှင်းခဲပြင်များလည်း လျင်မြန်စွာ အရည်ပျော်လာသဖြင့် ရေကြီးမှု၊ မြေပြိုမှု၊ ရေရှားပါးမှုနှင့် လူ့အသက်ဆုံးရှုံးမှုများ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ မိုးခေါင်ရေရှားမှု၊ စင်တီဂရိတ် 50 ဒီဂရီအထိ ရောက်ရှိသော အပူလှိုင်းနှင့် တောမီးများသည် ကမ္ဘာ့ဒေသ အများအပြားတွင် နေ့စဉ်ဖြစ်ရပ်များ ဖြစ်လာနေသည်။
မည်သူမျှ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု၏ သက်ရောက်မှုကို ရှောင်လွှဲနိုင်မည် မဟုတ်ပါ။ သို့သော် လူ 1,100 ကျော် သေဆုံးပြီး လူ 3,300 သန်း အိုးအိမ်ပျက်စီးခဲ့သည့် ပါကစ္စတန်၏ မကြာသေးမီက ယခင်ကမရှိဖူးသော အတိုင်းအတာရှိသည့် ရေကြီးမှု ထိခိုက်မှုသည် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကြောင့် ပထမဆုံးနှင့် အပြင်းထန်ဆုံး ထိခိုက်ခံရသူများမှာ တောင်ခြမ်းတွင် နေထိုင်သူများ ဖြစ်သည်ကို နောက်တစ်ကြိမ် အတည်ပြုပေးခဲ့သည်။ ဖော်ပြရလျှင် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု၏ ရှေ့တန်းတွင် ရှိသူများမှာ ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ 50% ဖြစ်သော ဝင်ငွေအနည်းဆုံး လူများဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့ ထုတ်လွှတ်သော ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့ပမာဏသည် စုစုပေါင်း ထုတ်လွှတ်မှု၏ 7% သာ ရှိသည်။
သို့သော် တောင်ခြမ်းရှိ သဘာဝရင်းမြစ်များနှင့် လူ့ဘဝများကို ခိုင်းစေအမြတ်ထုတ်မှုသည် မြောက်ခြမ်းရှိ ကုမ္ပဏီများအကြီးစားများ (multinational corporations) ကြောင့် ယနေ့တိုင် ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ မြောက်ခြမ်းရှိ ချမ်းသာသော နိုင်ငံ အနည်းငယ်သည် တောင်ခြမ်းရှိ ဖွံ့ဖြိုးဆဲ နိုင်ငံများထံမှ ကုန်ကြမ်း၊ စွမ်းအင်၊ မြေယာနှင့် လုပ်အားစသည်တို့ပုံစံဖြင့် နှစ်စဉ် ဒေါ်လာ 10 ထရီလီယံတန်ဘိုးကို ထုတ်ယူနေသည်။ ထို့အပြင် ကိုလိုနီခေတ်က မြောက်ခြမ်းမှ တောင်ခြမ်းတွင် ချန်ထားခဲ့သော ကာဗွန်ခြေရာသည် ယနေ့ တောင်ခြမ်း၏ ရာသီဥတု ဘေးအန္တရာယ်များအပေါ် သက်ရောက်မှု ရှိနေသည်။
အာရှရှိ ဘာသာရေးအခြေပြု အဖွဲ့အစည်းများနှင့် အရပ်ဘက်လူ့အဖွဲ့အစည်း အဖွဲ့များ၏ ကွန်ရက်အနေဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် စက်မှုနိုင်ငံများ စစ်မှန်သော လုပ်ဆောင်ချက်များ ပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုပါသည်။ စက်မှုနိုင်ငံများသည် 2030 ပြည့်နှစ်အထိ ရုပ်ကြွင်းလောင်စာ အသုံးပြုမှုကို ရပ်တန့်ပြီး ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏ ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲ စွမ်းအင်သို့ ကူးပြောင်းမှုကို ပံ့ပိုးရမည်။ ထို့ပြင် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများသည် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု၏ သက်ရောက်မှုများနှင့် လိုက်လျောညီထွေ ဖြစ်စေနိုင်ရန် ငွေကြေး၊ နည်းပညာနှင့် စွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်တင်မှုတို့ကို ပံ့ပိုးပေးရမည်။
တောင်ခြမ်းနိုင်ငံများကို ပံ့ပိုးရန် ရာသီဥတု ရန်ပုံငွေ ဖွဲ့စည်းမည်ဟု မြောက်ခြမ်း စက်မှုနိုင်ငံများ ကတိပြုထားချက်ကို လက်ရှိ ဖွံ့ဖြိုးရေး အကူအညီများနှင့် ခွဲခြားထားရမည်။ 2009 ခုနှစ် ကိုပင်ဟေဂင်တွင် ကျင်းပသော COP15 တွင် စက်မှုနိုင်ငံများသည် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများကို ပံ့ပိုးရန် 2020 ပြည့်နှစ်အထိ နှစ်စဉ် ဒေါ်လာ 100 ဘီလီယံ စုဆောင်းရန် သဘောတူခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုသဘောတူညီမှု ပျက်ကွက်ခဲ့သည်။
ရာသီဥတု ရန်ပုံငွေနှင့် သီးခြားအနေဖြင့် စက်မှုနိုင်ငံများသည် ကျွန်းသေးနိုင်ငံများအပါအဝင် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများအတွက် ဆုံးရှုံးမှုနှင့် ပျက်စီးမှုအတွက် ထပ်ဆောင်း ရန်ပုံငွေ ဖန်တီးပေးရန် ကျွန်ုပ်တို့ တောင်းဆိုပါသည်။ 2017 ခုနှစ်မှ 2019 ခုနှစ်အထိ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ရုပ်ကြွင်းလောင်စာ ကုမ္ပဏီများသည် အစိုးရများထံမှ နှစ်စဉ် ဒေါ်လာ 554 ဘီလီယံ ထောက်ပံ့ကြေး ရရှိခဲ့ပြီး 2020 ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း နှစ်စဉ် စစ်ရေးအသုံးစရိတ်မှာ ဒေါ်လာ 2 ထရီလီယံ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများက ရာသီဥတု ပံ့ပိုးမှု ရန်ပုံငွေ ဖွဲ့စည်းရန်အတွက် ထိုသို့သော အများပြည်သူ ရန်ပုံငွေ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကိုသာ ပြောင်းလဲအသုံးပြုပါက နှစ်စဉ် ဒေါ်လာ 100 ဘီလီယံကို လွယ်ကူစွာ ရှာဖွေနိုင်သည်ဆိုသည့် ထင်ရှားသော သက်သေဖြစ်သည်။
မြောက်ခြမ်းရှိ စက်မှုနိုင်ငံများသည် စက်မှုတော်လှန်ရေးနောက်ပိုင်း ထုတ်လွှတ်ခဲ့သော ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့ ပမာဏနှင့် စီးပွားရေး အရွယ်အစားကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားသည့် မျှတသော ဝေမျှမှု နည်းလမ်းဖြင့် ရာသီဥတု ဘဏ္ဍာရေး ပံ့ပိုးမှု အတိုင်းအတာကို သဘောတူညီမှု ရရှိရမည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ကတိပြုထားသော ရာသီဥတု ရန်ပုံငွေ အတိုင်းအတာကို နှစ်ဆထက်ပို၍ တိုးမြှင့်ရမည်ဟု ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးအနေဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများသည် တောင်ခြမ်းအပေါ် ရှိသော ဂေဟဆိုင်ရာ အကြွေးကို ထည့်သွင်းစဉ်းစား၍ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏ အကြွေးကို ဖျက်သိမ်းပေးရန် ကြိုးစားအားထုတ်ရမည်။
အာရှဒေသရှိ ဘာသာရေးအခြေပြု အဖွဲ့အစည်းများနှင့် အရပ်ဘက်လူ့အဖွဲ့အစည်း အဖွဲ့များဖြစ်သော ကျွန်ုပ်တို့သည် မြောက်ခြမ်းရှိ အချမ်းသာဆုံး နိုင်ငံများက ရာသီဥတု ဘေးအန္တရာယ်ကြောင့် တောင်ခြမ်းရှိ လူများ၏ ဆင်းရဲဒုက္ခကို လျစ်လျူမရှုရန် မျှော်လင့်ပါသည်။ စက်မှုနိုင်ငံများသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သက်ရှိအားလုံးအပေါ် သမိုင်းဆိုင်ရာ တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်မည်ဟု ကတိပြုစေလိုပြီး အောက်ပါအတိုင်း တောင်းဆိုပါသည်။
1။ ရုပ်ကြွင်းလောင်စာ ကုမ္ပဏီများအတွက် ထောက်ပံ့ကြေးကို ရပ်တန့်ပါ။
2။ စက်မှုနိုင်ငံများသည် ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့ ထုတ်လွှတ်မှုကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားသည့် မျှတသော ဝေမျှမှု နည်းလမ်းကို အသုံးပြု၍ ရာသီဥတု ရန်ပုံငွေ ပံ့ပိုးမှု အတိုင်းအတာကို ဆုံးဖြတ်ပါ။
3။ တောင်ခြမ်းနိုင်ငံများအပေါ် မြောက်ခြမ်းနိုင်ငံများ၏ ဂေဟဆိုင်ရာ အကြွေးကို ထည့်သွင်းစဉ်းစား၍ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏ အကြွေးကို ဖျက်သိမ်းပေးပါ။
4။ တောင်ခြမ်းနိုင်ငံများ၏ ရာသီဥတု လျော့ပါးရေးနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်ရေးကို ပံ့ပိုးရန် လက်ရှိ ဖွံ့ဖြိုးရေး အကူအညီ ရန်ပုံငွေနှင့် သီးခြား ရာသီဥတု ရန်ပုံငွေကို ဖွဲ့စည်းပါ။ ထို့ပြင် ကျွန်းသေးနိုင်ငံများအပါအဝင် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏ ဆုံးရှုံးမှုနှင့် ပျက်စီးမှုအတွက် လျော်ကြေးကို ပံ့ပိုးရန် သီးခြား ရာသီဥတု ရန်ပုံငွေတစ်ခု တည်ထောင်ပါ။
5။ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများနှင့် ကျွန်းသေးနိုင်ငံများအတွက် ရာသီဥတု ရန်ပုံငွေကို ချေးငွေပုံစံ မဟုတ်ဘဲ ထောက်ပံ့ငွေပုံစံဖြင့် ပေးအပ်ပါ။
6။ ရာသီဥတုနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်ရေး၏ အတိုင်းအတာကို ရာသီဥတု လျော့ပါးရေး၏ အတိုင်းအတာနှင့် ညီမျှစွာ တိုးချဲ့ပါ။
2022 ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ 23 ရက်
အဆိုပြုသည့် အဖွဲ့အစည်း: ဘာသာတရားများ ပူးပေါင်းသော ရာသီဥတုနှင့် ဂေဟစနစ် အရပ်ဘက်ကွန်ရက် (Inter-religious Climate and Ecology Netowkr)
ယခုအချိန်အထိ လက်မှတ်ရေးထိုးသည့် အဖွဲ့အစည်းများ (2022 ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ 24 ရက်၊ နံနက် 9:40)
နိုင်ငံအလိုက်
-
Agrisud International Cambodia / Cambodia
-
Asian Dignity Initiative (사단법인 아디)/ S. Korea
-
Association For Promotion Sustainable Development / India
-
Atisha Dipankar Peace Trust Bangladesh / Bangladesh
-
Autism support Association of Bangladesh / Bangladesh
-
Awaj Foundation/ Bangladesh
-
BADHON MANOB UNNAYAN SANGSTHA/ Bangladesh
-
Bhutan Soul Farmers / Bhutan
-
BNSK- Bangladesh Nari Sramik Kendra(Bangladesh Women Workers Association)/ Bangladesh
-
BRAC Bangladesh /Bangladesh
-
Buddhist Ecological Contents Institute / S. Korea
-
Buddhist Environmental Solidarity (불교환경연대) / S. Korea
-
Catholic Extinction Rebellion Korea(멸종반란한국) / S. Korea
-
Ceylon Institute of Builders / Sri Lanka
-
Center for the Study of Cultures and Social Change, Muhammadiyah University at Surakarta / Indonesia
-
Centre for Environment Education/ India
-
Centre for Human Rights and Development / Mongolia
-
Climate Christian Solidarity (기후위기 기독인연대) / S. Korea
-
Climate-Crisis-Strike of Namyangju (기후위기 남양주비상행동/ S. Korea
-
Eastern University of Sri Lanka / Sri Lanka
-
Eco-dharma group from Melbourne Zen Group / Australia
-
Economic Empowerment of Rural Single Mothers / Fiji
-
ECO PEACE ASIA / S. Korea
-
Ecosophialab (생태적지혜연구소)/ S. Korea
-
EMPOWER INDIA / India
-
Feminist League / Kazakhstan
-
FIAN Sri Lanka / Sri Lanka
-
FOUNDATION OF HIS SACRED MAJESTY / India
-
Green Asia Network(푸른아시아) / S. Korea
-
Global Catholic Climate Movement in Korea (가톨릭기후행동)/ S. Korea
-
IMA Research Foundation / Bangladesh
-
Incorporated Organization Shilcheon Bulgyo(실천불교승가회)/ S. Korea
-
Independent Individual freelancer named Hitesh BHATT & MS JALPA PATEL-INDIA./India
-
Institute for Women Empowerment (IWE) /Indonesia
-
Kalyana Mitta Development Foundation / Myanmar
-
Konfederasi Serikat Buruh Seluruh Indonesia (KSBSI_인도네시아 노동조합) / Indonesia
-
Korea Federation for Environmental Movements(환경운동연합) S. Korea
-
Legal Rights Forum/ Pakistan
-
Migration to Asia Peace (아시아평화를향한이주) / S. Korea
-
Minority Rights Organization / Cambodia
-
National Campaign for Sustainable Development Nepal / Nepal
-
New Bodhisattva Network (신대승네트워크) / S. Korea
-
Order of Friars Minor Hong Kong JPIC Group / Hongkong
-
OFM JPIC (작은형제회JPIC) / S. Korea
-
Pagoda Meditation Centre / Sri Lanka
-
Paropakar Primary Health Care Centre / Nepal
-
Pyeonghwayeolcha Tago Pyeong-yang-gaja Jaedan / Sri Lanka
-
Right Livelihood College Bangkok / Thailand
-
Rotary Peace Center Makerere University / Uganda
-
SocialFokus / Hungary
-
Sripalie Contractors (pvt)Ltd / Sri Lanka
-
Sukaar Welfare Organization / Pakistan
-
Towards Organic Asia / Thailand
-
UDYAMA / India
-
University of Kelaniya Sri Lanka / Sri Lanka
-
WonEco Network (원불교환경연대 )/ S. Korea
-
Yeongdeungpo Urban Industrial Mission(영등포산업선교회)/ S. Korea
ဒေသတွင်း (တိုက်ကြီး/ဒေသအဖွဲ့အစည်းများ)
-
Asia Civil Society Partnership for Sustainable Development (APSD)
-
Change Initiative / Asia
-
Greenpeace Southeast Asia / Southeast Asia
-
Inter-religious Climate and Ecology Network / Asia and Pacific
-
Network for Ecovillage Emergence & Development in the Sahel (REDES)/ Africa
-
OFM EAC JPIC / East Asia
နိုင်ငံတကာ (အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ)
- International Network of Engaged Buddhists / International