[بیانیه] وزارت دادگستری باید توصیه‌ی کمیسیون ملی حقوق بشر درباره‌ی پرونده‌ی جعل مصاحبه‌های پناهندگی را بی‌درنگ بپذیرد و برای جبران خسارت قربانیان بررسی‌های جعلی فعالانه اقدام کند
وزارت دادگستری (Ministry of Justice, MOJ) در نوامبر 2014، با این دلیل که انباشت پرونده‌های بررسی پناهندگی را برطرف می‌کند، دسته‌بندی بررسی سریع را آغاز کرد. پس از آن، با تشدید پدیده‌ی انباشت بررسی پناهندگی، در سپتامبر 2015 دستورالعمل گسترش بررسی سریع را صادر کرد و یک گروه ویژه (TF) تشکیل داد. در نتیجه، متقاضیان مشمول بررسی سریع را با معیاری خودسرانه و بدون پایه در قانون پناهندگی طبقه‌بندی کرد و فقط برای آنان تحقیق واقعیت‌ها را حذف کرد، مصاحبه‌ی پناهندگی را به‌صورت ساده و در کمتر از 1 ساعت اجرا کرد و بررسی را در 7 روز (حداکثر 14 روز) به پایان رساند، و سال‌ها بررسی شتاب‌زده به اجرا درآمد. در نتیجه نقض‌های حقوق بشری شدیدی مانند پرونده‌های متعدد جعل مصاحبه رخ داد. بر این اساس، در 18 ژوئیه 2018، 5 قربانی پرونده‌ی جعل مصاحبه‌ی پناهندگی و سازمان‌های حقوق بشر شکایتی نزد کمیسیون ملی حقوق بشر کره (National Human Rights Commission of Korea, NHRCK) تسلیم کردند. در نتیجه، در 15 اکتبر 2020 کمیسیون ملی حقوق بشر متن توصیه‌ای منتشر کرد با این محتوا که مسئولیت پرونده‌ی جعل مصاحبه نه‌فقط بر عهده‌ی افراد بررسی‌کننده، بلکه بر عهده‌ی کل سیاست وزارت دادگستری است.
بر اساس این تصمیم کمیسیون ملی حقوق بشر، وزارت دادگستری با پیش‌داوری اینکه پناهجویان «به دلایل اقتصادی از درخواست پناهندگی سوءاستفاده می‌کنند» به بررسی پرداخت و 1) تکلیف اجرای مصاحبه‌ی پناهندگی با دقت را نقض کرد، 2) تکلیف تأیید محتوای صورت‌جلسه‌ی مصاحبه‌ی پناهندگی توسط پناهجو را نقض کرد، و از این رو 3) مسئولیت سنگینی درباره‌ی نقص‌های رویه‌ای در فرایند مصاحبه‌ی پناهندگی دارد. بررسی سریع که هدف آن نرخ 40% بود، در واقع تنها در سال 2016 درباره‌ی حدود 70% کل متقاضیان دفتر سئول اعمال شد، و به‌ویژه پناهجویان تابعیت مصر، تنها در سال 2016، 94.4% کل آنان مشمول بررسی پناهندگی با بررسی سریع شدند و هدف نقض شدید حقوق بشر قرار گرفتند.
بر پایه‌ی نتایج تحقیق کمیسیون حقوق بشر، تأیید شد که کارمندی که مأمور بررسی سریع تعیین می‌شد، هدف غیرممکن بررسی ماهانه‌ی 44 پرونده به او ابلاغ می‌شد، بر اساس دستور ستاد برای انجام مصاحبه‌های هرچه کوتاه‌تر و ساده‌تر تحت فشار قرار می‌گرفت، و اگر نمی‌توانست تعداد هدف را تکمیل کند، گزارش توضیحی می‌نوشت. بدتر از آن، در آوریل 2015 افسر وظیفه‌ی حقوقی که طبق قانون صلاحیت بررسی پناهندگی نداشت به بررسی گمارده شد و مشکلات رویه‌ای جدی پدید آمد. بازرسانی که باید اجرای عینی و تخصصی بررسی توسط کارمندان مأمور پناهندگی را مدیریت می‌کردند، در سراسر کشور فقط 4 نفر بودند، و تعداد پرونده‌های پردازش‌شده‌ی آنان نیز در ارزیابی عملکرد به کار می‌رفت؛ به این ترتیب شرایط لازم برای انجام بررسی تخصصی فراهم نبود.
بر اساس «طرح نوآوری بررسی پناهندگی از طریق تحلیل علل انباشت بررسی پناهندگی (وزارت دادگستری، اداره‌ی پناهندگی-5677)» وزارت دادگستری، مشمولان بررسی سریع شامل متقاضیان مجدد، متقاضیانی که پس از بیش از 1 سال اقامت نزدیک به پایان مدت اقامت‌شان هستند، و کسانی که به دلیل جانشینی رئیس قبیله یا فرقه‌ی مذهبی (cult) درخواست پناهندگی داده‌اند، و مانند آن بودند، و به‌ویژه هنگامی که بدون علت تازه‌ی ایجاد پناهنده درخواست‌ها ناگهان زیاد می‌شد، درخواست‌ها سوءاستفاده‌گرانه تلقی و بررسی سریع انجام می‌شد. در بیشتر موارد، این معیارها در فرایند پذیرش اعمال و پناهجویان به‌دلخواه طبقه‌بندی شدند، و دسته‌بندی بررسی سریعِ بی‌حساب‌وکتابی که در هیچ جای جهان نمونه‌اش یافت نمی‌شود اجرا شد.
از سوی دیگر، وزارت دادگستری در فوریه‌ی گذشته به‌عنوان اقدام جبران آسیب قربانیان، سیاست بازبینی را اجرا کرد که به همه‌ی پناهجویانی که از سپتامبر 2015 تا پیش از ژوئیه 2018 بررسی پناهندگی‌شان به زبان عربی انجام شده بود، فرصت درخواست مجدد پناهندگی می‌دهد. اما بر اساس نتایج تحقیق کمیسیون حقوق بشر، چون احتمال نقض حقوق بشر نه‌فقط برای متقاضیان عرب‌زبان بلکه برای همه‌ی پناهجویانی که مشمول بررسی سریع طبقه‌بندی شده‌اند بالا است، اقدام جبران آسیب باید فوراً به همه‌ی پناهجویان آسیب‌دیده گسترش یابد. تعداد متقاضیان مجدد بر پایه‌ی این سیاست بازبینی حدود 2,000 نفر برآورد شده بود، اما تا 24 اوت گذشته متقاضیان مجدد فقط 701 نفر بودند و هنوز حتی یک مصاحبه برای درخواست مجدد هم انجام نشده است؛ بنابراین وضعیتی است که اقدام فعال‌تر وزارت دادگستری برای بازگرداندن حقوق قربانیان لازم است.
وزارت دادگستری در این 4 سال، با وجود طرح مکرر مسئله توسط سازمان‌های حقوق بشر، ارتباط با مسئولیت خود را که به‌طور سازمان‌یافته دستورالعمل بررسی سریع و مانند آن را صادر کرده بود روشن نکرد، و در امتداد آن، موضعی که مسئولیت دولت در قبال قربانیان را بپذیرد یا از آنان عذرخواهی کند اتخاذ نکرد. پس از آنکه مشکلات به‌تدریج از طریق دعاوی، رسانه‌ها و مانند آن آشکار شد، وزارت دادگستری با روش‌هایی مانند لغو مستقیم تصمیم فقط در مواردی که به شکل محدودی آشکار شده بود و موضوع را عمومی نمی‌کرد، مسئله را کوچک جلوه داد. در سال 2019 وقتی سازمان‌های حقوق بشر و کانون وکلای کره (Korean Bar Association, KBA) مسئله را مطرح کردند، تازه گفت «درباره‌ی کارمندانی که مشارکت داشته‌اند پس از بازرسی داخلی، از کمیته‌ی مرکزی انضباطی مجازات سنگین درخواست می‌کنیم»، اما پس از آن تنها دو کارمند مجازات انضباطی شدند و درباره‌ی تحقیق حقیقت‌یاب پاسخ روشنی ارائه نمی‌کند.
کمیسیون ملی حقوق بشر با این تصمیم روشن کرد که پرونده‌ی جعل مصاحبه‌ی پناهندگی نقض حقوق بشری ناشی از مشکل چند بررسی‌کننده و مترجم شفاهی خاص نبوده، بلکه مسئولیت وزارت دادگستری است. کمیسیون پذیرفت که در فرایند تدوین و اجرای سیاست بررسی پناهندگی نقض شدید حقوق بشر رخ داده است، از جمله اینکه وزارت دادگستری تکلیف اجرای صادقانه‌ی کنوانسیون پناهندگان را فراموش کرد و با تعصب و دید تحریف‌شده‌ای که پناهجویان از نظام پناهندگی سوءاستفاده می‌کنند، سیاست بررسی سریع را تدوین کرد، به‌ویژه بی‌دلیل بیشتر پناهجویان مصری و مناطق عربی خاورمیانه را هدف گرفت و بررسی سریع انجام داد، و برای کارمندان و مانند آنان هدف پردازش مصاحبه تعیین کرد و در صورت کمبود از آنان خواست گزارش توضیحی ارائه دهند.
ما ضمن استقبال از این تصمیم کمیسیون، یک بار دیگر خواسته‌های زیر را از وزارت دادگستری مطرح می‌کنیم.
-
وزیر دادگستری باید مسئولیت همه‌ی این وضعیت را بپذیرد و توصیه‌ی کمیسیون ملی حقوق بشر درباره‌ی پرونده‌ی جعل مصاحبه‌ی پناهندگی را فوراً و به‌طور کامل بپذیرد
-
وزارت دادگستری باید روند و نتیجه‌ی تحقیق حقیقت‌یاب پرونده‌ی جعل مصاحبه‌ی پناهندگی را شفاف منتشر کند و مسئولیت و موضع خود را روشن بیان کند
-
وزارت دادگستری باید دامنه‌ی مشمولان جبران آسیب پرونده‌ی جعل مصاحبه را به کل مشمولان بررسی سریع گسترش دهد و رسماً از قربانیان عذرخواهی کند. همچنین سیاست جبران خسارت و مانند آن را برای نجات قربانیان فعالانه اجرا کند
-
وزارت دادگستری باید دستورالعمل بررسی شناسایی پناهندگی را منتشر کند، حقوق پناهجویان را تضمین کند و بررسی شتاب‌زده‌ی پناهندگی را همین اکنون متوقف کند
15 اکتبر 2020
NANCEN (مرکز حقوق پناهندگان، Refugee Rights Center)
난민인권네트워크 (TFC(The First Contact for Refugee) 공익법센터 어필, 공익변호사와 함께하는 동행, 공익사단법인 정, 공익인권법재단 공감, 공익인권센터 드림(DREAM), 국제난민지원단체 피난처, 글로벌호프, 난민인권센터, 동두천난민공동체, 동작FM, 사단법인 두루, 서울온드림교육센터, 수원글로벌드림센터, 순천이주민지원센터, 아시아의 친구들, 아시아평화를향한이주MAP, 이주여성을위한문화경제공동체 에코팜므,이주민지원공익센터 감동, 의정부 EXODUS, 이주민지원센터친구, 천주교 제주교구 이주사목센터 나오미, 재단법인 동천, 재단법인 화우 공익재단, 제주평화인권연구소 왓, 파주 EXODUS, 한국이주인권센터), 차별금지법제정연대(knp+,SOGI법정책연구회,감리교퀴어함께,건강권실현을위한보건의료단체연합,경제정의실천불교시민연합,공익인권법재단 공감,공익인권변호사모임 희망을만드는법,광주인권지기 활짝,교육공동체 나다,기독여민회,금융피해자연대”해오름”,나누리+,나무여성인권상담소,난민인권센터,노동당,노동인권회관,녹색당,다른세상을향한연대,다산인권센터,가족구성권연구소,대전 성소수자 인권모임 솔롱고스,대학거부로 삶을 바꾸는 투명가방끈,대학청년성소수자모임연대 QUV,대한불교조계종 사회노동위원회,대한불교조계종 종교평화위원회,대한불교청년회,대한성공회 나눔의집협의회,대한성공회 정의평화사제단,로뎀나무그늘교회,마하이주민지원단체협의회,무:대(ACETAGE),무지개예수,무지개인권연대,민주사회를위한 변호사 모임,민주주의법학연구회,민주화를위한전국교수협의회,민중당,믿는페미,반성매매인권행동 이룸,법인권사회연구소,불교생태컨텐츠연구소,불교여성개발원,불교인권위원회,불교환경연대,불안정노동철폐연대,빈곤과 차별에 저항하는 인권운동연대,사회변혁노동자당,사회진보연대,상상행동 장애와여성 마실,새사회연대,서울시장애인자립생활센터협의회,서울인권영화제,섬돌향린교회,성별이분법에 저항하는 사람들의 모임 여행자,성소수자부모모임,성소수자차별반대 무지개행동,성적소수문화인권연대 연분홍치마,시민사회단체연대회의,신대승네트워크,알바노조,양심과인권-나무,언니네트워크,연구공동체 건강과 대안,외국인이주.노동운동협의회,울산인권운동연대,움직이는청소년센터EXIT,원불교사회개벽교무단,원불교인권위원회,원불교환경연대,유니브페미, 유엔인권정책센터,이주공동행동,이주민방송 MWTV,인권교육 온다,인권교육센터 들,인권연구소 창,인권연극제,인권운동공간 활,인권운동네트워크 바람,인권운동사랑방,장애여성공감,장애와 인권 발바닥 행동,장애인차별금지추진연대,장애해방열사_단,장애해방운동가정태수열사추모사업회,전국민주노동조합총연맹,전국여성노동조합,전국장애인차별철폐연대,전북불교네트워크,전북평화와인권운동연대,정의당 성소수자위원회,정치하는엄마들,젠더정치연구소 여.세.연,종교와젠더연구소,종교자유정책연구원,좋은벗,좋은세상을만드는사람들,지구지역행동네트워크,진보네트워크 센터,참교육을위한전국학부모회,참여불교재가연대,참여연대,참의료실현청년한의사회,천주교인권위원회,청년정치공동체 <너머>,청소년유니온,청소년 트랜스젠더 해방으로 나아가는 튤립연대(준) *약칭 튤립연대(준),청소년성소수자위기지원센터 띵동,청소년인권행동 아수나로서울지부,충남인권교육활동가모임 부뜰,캐나다 한진진보 네트워크 희망21,트랜스해방전선,페미몬스터즈,평화의 친구들,학술단체협의회,한국게이인권운동단체 친구사이,한국기독교교회협의회(NCCK)인권센터,한국다양성연구소,한국대학생불교연합회,한국레즈비언상담소,한국성적소수자문화인권센터,한국성폭력상담소,한국여성노동자회,한국여성단체연합,한국여성민우회,한국여성의전화,한국이주여성인권센터,한국인터섹스당사자모임-나선,한국청소년청년감염인커뮤니티알,한국한부모연합,한부모미혼모정책포럼,행동하는성소수자인권연대,행동하는의사회,홈리스행동), 구속노동자후원회, 국제민주연대, 녹색당, 다산인권센터, 두레방, 민주사회를 위한 변호사모임 국제연대위원회, 빈곤과 차별에 저항하는 인권운동연대, 서울인권영화제, 성공회 용산나눔의집, 성적소수문화인권연대 연분홍치마, 소수자난민인권네트워크, 실천불교전국승가회, 아시아의 창, 울산인권운동연대, 원불교인권위원회, 이주노동자 인권·노동권 실현을 위한 대구·경북지역 연대회의, 이주노동희망센터, 이주민지원공익센터 감동, 인권운동공간 활, 인권운동네트워크 바람, 인권운동사랑방, 인천인권영화제, 장애여성공감, 전국장애인차별철폐연대, 제주평화인권연구소왓, 천주교인권위원회, 충남인권교육활동가모임 부뜰, 팔레스타인평화연대 , 한국게이인권운동단체 친구사이, 행동하는성소수자인권연대, 형명재단, 홈리스행동, NCCK인권센터