روزنامهی چوسونایلبو در 13 سپتامبر گذشته گزارشی با این عنوان منتشر کرد: <«Xکره، تبر برداریم»… واکنش چوسونجوکهایی که کمک اضطراری نگرفتند>. همین عنوان هم با سطح و شأن روزنامهای که پرتیراژترین روزنامهی کره است هیچ سازگار نیست، اما برای ثبت در سابقه آن را عیناً نقل میکنیم. محتوای آن شرمآورتر است. گفتوگوهای بیسروتهای را که افرادی ناشناس در تالار اینترنتیای که معلوم نیست کجاست بهصورت ناشناس با هم رد و بدل کردهاند، گویی گزارش یک منبع مهم خبری است، عیناً در صفحهی گرانبهای روزنامه آوردهاند.
گویا خبرنگار «ناسزاها و نارضایتیهای تند» کسانی را که کمک اضطراری نگرفتند و در فضای مجازی بیان شده بود از نظر اجتماعی خطرناک میدانست، چنانکه راستیآزمایی بنیادین و اخلاق گزارشگریای را که باید رعایت کند کنار گذاشت و بدون هیچ پیگیری بیشتری شتابزده آن را در قالب خبری کوتاه منتشر کرد. اما اگر فقط سطح عبارتهای نقلشده در گزارش را بنگریم، در قیاس با خشمی که مردم کرهای که کمک اضطراری نگرفتند در تالارهای اینترنتی بیان کردهاند، ملایم است و حتی مقایسهی آن با نفرتپراکنیهای فراوان در نظرهای زیر همین گزارش خجالتآور است.
وقتی پدیدهای را گزارش میکنند، اساس کار تحلیل علت آن است؛ اما نارضایتی مهاجرانی را که کمک نگرفتند بدون صافی نقل میکنند و دربارهی علت آن، یعنی مشکلات پرداخت تبعیضآمیز کمک اضطراری، سکوت میکنند. در گزارش از حقایقی که با اندکی جستوجو بهآسانی یافت میشود، مثلاً اینکه بسیاری از کشورهای پیشرفته مانند آمریکا، ژاپن، آلمان و کانادا به خارجیان مقیم بلندمدت کمک دولتی میپردازند، یا اینکه سال گذشته کمیسیون ملی حقوق بشر کنار گذاشتن ساکنان خارجی از کمک اضطراری را تبعیض ناروا دانست، خبری نیست. دربارهی زندگی روزمرهی ساکنان خارجی در بحران کرونا نیز گزارشی تهیه نشده است. این پرسش پیش میآید که آیا نظرهای نفرتآمیز افرادی ناشناس ارزش انتشار دارد، در حالی که نظر کارشناسان این است که هدف اصلی کمک اضطراری ایجاب میکند به هر کسی که بتواند برای تحریک اقتصاد مصرف کند، فارغ از تابعیت، پرداخت شود. با این وضع، گزارش فقط همان احساس تبعیضآمیز و نفرتآمیز را عیناً منتقل میکند که «چوسونجوکها که فقط خارجیاند چه جرئتی دارند از سیاست دولت ناراضی باشند». اگر این نیت گزارش باشد، هرگز نمیتوان آن را گزارش نامید. فقط نفرتپراکنیای است که بیرون آوردنش شرمآور است.
این با اخلاق گزارشگریای هم که خود روزنامهنگاران اعلام کردهاند ناسازگار است. 9 تشکل رسانهای، از جمله انجمن خبرنگاران کره، و اعضای آنان در ژانویهی 2020 «بیانیهی عمل رسانهای علیه نفرتپراکنی» را اعلام کردند. خبرنگاران در این بیانیه گفتند: «مفهوم، زمینه و زیان نفرتپراکنی را بهخوبی میشناسیم و بهدقت بررسی میکنیم که در پدیدهها و سخنان گوناگون اجتماعی نفرتپراکنی هست یا نه و آن را منتقل میکنیم». بهویژه اعلام کردند که میدانند هنگام رکود اقتصادی، فاجعه و مانند آن نفرتپراکنی بسیار رخ میدهد و از منظر حقوق بشر با دقت بیشتری بررسی خواهند کرد. خبرنگاران خود تعهد کردهاند که دستکم نباید پدیدهی بروز نفرت و دشمنی منفی علیه اقلیتهای اجتماعی را همانگونه که هست منتقل کنند، بلکه باید پس از شناخت زمینه و بافت آن و تفسیر از دیدگاه حقوق بشر آن را منتقل کنند. کافی است به تعهد خود عمل کنند.
فاجعه تابعیت و نژاد نمیشناسد. همه مدت درازی است روزگار سختی را تاب میآورند. این را نیز میتوان درک کرد که وقتی خودم بسیار در تنگنایم، داشتههای دیگران را یکسره خوشایند نمییابم. اما خشم و دشمنی بیپایه نمیتواند مشکل را حل کند. در دوران فاجعه که همبستگی اجتماعی دشوار میشود، کنار گذاشتن و نفرت از اقلیتها همواره راه گریز آسانی بوده است. هرچند فعلاً کنار گذاشتن خارجیان آسان است، اگر این تبعیض و نفرت در جامعه پذیرفته شود، آن جایگاه هر زمان ممکن است به دیگر افراد بیقدرت برسد. جامعه را بیمار میکند و خشونت بزرگتری به وجود میآورد. هرچه دشوارتر شود، رسالت روزنامهنگار این است که به جای جستوجوی راه آسان، خرد را گرد آورد و راه درست را بیابد. ما برای غلبه بر بحران کرونا پیشنهاد میکنیم به جای راه آسان کنار گذاشتن و تبعیض علیه اقلیتها، با هم راه محتاطانه و ناآشنایی را بپیماییم که در آن هیچکس کنار گذاشته نشود و همه بتوانند با آرامش در کنار هم زندگی کنند. هرچند فعلاً اندکی ناراحتکننده بنماید، باور داریم سرانجام آن راه جامعهی ما را مانند زمینی که پس از باران سفت میشود استوارتر خواهد کرد. از همهی روزنامهنگاران میخواهیم نفرتپراکنی شرمآور علیه مهاجران و تحریک به کینه و خشونت را متوقف کنند و در تأمل برای صلح و همزیستی شریک شوند.
17 سپتامبر 2021
공익법센터 어필, 국제이주문화연구소, 두레방, 민주사회를 위한 변호사모임 국제연대위원회, 사단법인 선, 아시아의 창, 아시아 평화를 향한 이주 MAP, (사)오픈넷, (사)올 젠더와 법 연구소, 원곡법률사무소, 장애인권법센터, (사) 이주민지원공익센터 감동, 이주민센터 친구, 한국이주여성인권센터, 이주노동자평등연대(건강권 실현을 위한 보건의료단체연합 (건강권 실현을 위한 행동하는 간호사회, 건강사회를 위한 약사회, 건강사회를 위한 치과의사회, 노동건강연대, 인도주의실천의사협의회, 참의료실현청년한의사회) , 노동당, 노동사회과학연구소, 노동전선, 녹색당, 대한불교조계종사회노동위원회, 성공회 용산나눔의집, 민변노동위원회, 사회변혁노동자당, 사회진보연대, 이주노동자노동조합(MTU), (사)이주노동희망센터, 이주노동자운동후원회, 이주민방송(MWTV), 이주민센터 친구, 전국민주노동조합총연맹, 전국불안정노동철폐연대, 전국학생행진, 지구인의정류장, 필리핀공동체카사마코)