[ထုတ်ပြန်ချက်] တရားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ နေထိုင်ခွင့်ရသူများ၏ အခြေချနေထိုင်ရေး ထောက်ပံ့မှုကို မပြောနှင့်တော့ စစ်မြေပြင်မှ ထွက်ပြေးလာသော ဒုက္ခသည်များ၏ မိမိဘာသာ အလုပ်လုပ်ကိုင်၍ အသက်ရှင်ရပ်တည်ရေး နည်းလမ်းကိုပါ ပိတ်ပင်သည့် ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း အလုပ်လုပ်ခွင့်မပြုရေး မူဝါဒကို ရုပ်သိမ်းပါ
-
ပြီးခဲ့သည့်လမှစ၍ ရှေ့တန်း လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် နိုင်ငံခြားသားရုံးများ (Immigration Office) သည် ‘အသိပေးစာ’ ကို ကပ်ထားပြီး ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူများ၊ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ နေထိုင်ခွင့်ရသူများနှင့် ဒုက္ခသည်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရသူများအတွက် နေထိုင်ခွင့်ခွင့်ပြုချက် ကြေးပေးချေရမည့် မူဝါဒအသစ် ပြဋ္ဌာန်းခြင်းနှင့် ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူများနှင့် လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ နေထိုင်ခွင့်ရသူများအတွက် ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း အလုပ်လုပ်ခွင့်မပြုရေး မူဝါဒကို ၇ လ ၁ ရက်မှစ၍ အားလုံး အကောင်အထည်ဖော်မည်ဟု အသိပေးခဲ့သည်။ ယင်းကြောင့် လက်ရှိတွင် ဒုက္ခသည်အခြေချနေထိုင်ရေး ထောက်ပံ့မှု မရှိသလောက်ဖြစ်ပြီး လူမှုလုံခြုံရေးကွန်ရက်ထဲသို့ မပါဝင်နိုင်ဘဲ တာဝန်အားလုံးကို တစ်ဦးချင်းအပေါ် ပုံချထားသော အလုပ်အကိုင်ရရှိမှုဖြင့် မိမိကိုယ်ကို မှီခိုနေထိုင်ခြင်းမှလွဲ၍ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းနည်းလမ်း မရှိသည့် ဒုက္ခသည်များသည် ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အတားအဆီးများကြားမှ ခက်ခဲစွာ ရှာတွေ့ခဲ့သော ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းအမျိုးအစားမှ နှင်ထုတ်ခံရမှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသည်။
-
တရားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ပြီးခဲ့သည့်နှစ်မှစ၍ ‘တရားမဝင်နေထိုင်သော နိုင်ငံခြားသားများက ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းစသည်တို့တွင် နိုင်ငံသားအလုပ်အကိုင်များကို လွှမ်းမိုးမှုကို တားဆီးရန်’ ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ‘တရားမဝင်နေထိုင်ခြင်း၊ အလုပ်လုပ်ခြင်း နိုင်ငံခြားသားဆိုင်ရာ အစီအမံ’ ကို ကြေညာခဲ့ပြီး ပြည်တွင်းသားအလုပ်အကိုင်များ ကာကွယ်ခြင်း၊ ပြည်တွင်းသားများအပေါ် ပြောင်းပြန်ခွဲခြားဆက်ဆံမှု တားဆီးခြင်း စသည်တို့ကို မူဝါဒအခြေခံအဖြစ် ထုတ်ဖော်ခဲ့သည်။ ဤအစီအမံကိုယ်တိုင်ပင် ရိုးရိုးလုပ်အားသာ တစ်ခုတည်းသော အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းနည်းလမ်းဖြစ်သည့် နိုင်ငံခြားသားများ၏ အသက်ရှင်ရပ်တည်မှုကို တားဆီးသော ပြဿနာရှိပြီး အမှန်တကယ် လုပ်ငန်းခွင်၏ လူအင်အားလိုအပ်မှု ပြဿနာကို နိုင်ငံခြားသားများကို ပိတ်ပင်ခြင်းဖြင့် လုံးဝမဖြေရှင်းနိုင်ရုံမျှမက နိုင်ငံခြားသားမုန်းတီးသည့် စိတ်ခံစားမှုအပေါ် မှီခိုထားသည့် ပြဿနာများလည်း များပြားခဲ့သည်။
-
သို့ရာတွင် ယခုကြေညာသော အသိပေးစာသည် ယင်းအပြင် ‘ဒုက္ခသည်များ၏ အထူးသဘာဝ’ ကို လုံးဝ ထည့်သွင်းမစဉ်းစားထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒုက္ခသည်များ၏ အခြေချနေထိုင်ရေး ထောက်ပံ့မှုနှင့်ပတ်သက်သော မည်သည့်မူဝါဒ သို့မဟုတ် စနစ်မျှ မရှိသည့် ကိုရီးယား၏ ရက်စက်သော လက်တွေ့အခြေအနေတွင် ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှု လုံးဝကွဲပြားသော ယဉ်ကျေးမှုပတ်ဝန်းကျင်၌ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် လိုအပ်မှုမြင့်မားသော ဒုက္ခသည်များ ရွေးချယ်နိုင်သည့် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းနည်းလမ်းမှာ အများစုက ရိုးရိုးလုပ်အားလုပ်ငန်းများ ဖြစ်သည်။ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု ရှိနေသဖြင့် ပြန်၍မရဘဲ ကိုရီးယားတွင် ယနေ့စားစရာနှင့် ယနေ့အိပ်စရာကို မိမိကိုယ်တိုင် ရှာဖွေရမည့် ဒုက္ခသည်များအတွက် ရိုးရိုးလုပ်အားလုပ်ငန်းကို အလုပ်လုပ်နိုင်သော အလုပ်အကိုင်အမျိုးအစားမှ ဖယ်ထုတ်ခြင်းသည် ဒုက္ခသည်များ၏ အသက်ရှင်ရပ်တည်ခွင့်ကို ချက်ချင်း ဆုတ်ယုတ်စေပြီး လမ်းပေါ်သို့ တွန်းထုတ်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
-
ထို့ပြင် ယခုမူဝါဒကြောင့် အပြင်းထန်ဆုံး ထိခိုက်ခံရသော ဒုက္ခသည်များမှာ ‘လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ နေထိုင်ခွင့်ရသူများ’ ဖြစ်သည်။ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းစသည့် ရက်စက်သော ဆက်ဆံမှုခံရနိုင်ခြေရှိသည့် အကြောင်းပြချက်ဖြင့် အများအားဖြင့် စစ်ဒေသများမှ ကိုရီးယားသို့ ခိုလှုံလာပြီး နိုင်ငံတွင်း နေထိုင်နေသော လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ နေထိုင်ခွင့်ရသူ ၂,၀၀၅ ဦး (၂၀၁၈. ၁၂. ၃၁. အခြေပြု) ကို ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းအမျိုးအစားမှ ဖယ်ထုတ်၍ ၎င်းတို့၏ အသက်ရှင်ရပ်တည်ခွင့်ကို ပြင်းထန်စွာ ချိုးဖောက်ခြင်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် အမှန်တကယ် ရရှိနိုင်သော မူဝါဒရည်မှန်းချက်သည် အဘယ်နည်း။
-
‘ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူများ’ ၏ ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း အလုပ်လုပ်ခွင့်ကို ရပ်တန့်ခြင်းသည်လည်း ဒုက္ခသည်စိစစ်မှု ကြန့်ကြာခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော ဝေဒနာကို ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူများအပေါ် အပြည့်အဝ လွှဲပြောင်းချထားသော နောက်ထပ်အစီအမံ မဟုတ်ဘဲ ဘာမျှမဟုတ်ပါ။ ထို့ပြင် ကြေးအသစ်ပေးချေရမည့် တာဝန်ကိုပါ စတင်ချမှတ်ခဲ့သဖြင့် ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူများအတွက် နေထိုင်ခွင့်သက်တမ်းတိုးခွင့်ပြုချက် ၆ သောင်းဝမ်၊ အလုပ်လုပ်ခွင့်အတွက် နေထိုင်ခွင့်အတွင်းမပါသော လှုပ်ရှားမှုခွင့်ပြုချက် ၁၂ သောင်းဝမ် ကြေးအသစ်ကို ပေးချေရမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းကိုလည်း တစ်လတစ်ကြိမ်ပေးရမည်လော၊ သုံးလတစ်ကြိမ်ပေးရမည်လောဆိုသည်မှာ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးအရာရှိ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အပေါ် မူတည်သည်။ ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူများ၏ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းစရိတ်ကိုလည်း မပေးသလောက်ဖြစ်နေသည့် အခြေအနေတွင် ကိုရီးယား၏ ဒုက္ခသည်စနစ်ကို မှီခိုကာ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု လျှောက်ထားလိုသော ဒုက္ခသည်သည် စိစစ်ကာလကို ခံနိုင်ရည်ရှိရန် မိမိကိုယ်တိုင် အလုပ်လုပ်ရသည်၊ ငွေရှာရန် ငွေကို မကြာခဏ ပေးရသည်၊ ထို့ပြင် တရားဝင်အလုပ်လုပ်နိုင်သော အလုပ်အကိုင်များလည်း တဖြည်းဖြည်း ပျောက်ကွယ်လာနေသည်။
-
ဤကဲ့သို့သော အခြေအနေသည် ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ နေထိုင်ခွင့်ကို အများစု ခွင့်ပြုခံရသော ယီမင်ဒုက္ခသည်များအတွက် တရားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ဖော်ခဲ့သည့် လမ်းညွှန်ပေးမှုစနစ် (mentoring system) စသည့် ကိုရီးယားလူ့အဖွဲ့အစည်း အခြေချနေထိုင်ရေး ထောက်ပံ့မှုနည်းလမ်းများနှင့်လည်း တိတိကျကျ ဆန့်ကျင်နေသည်။ ကိုရီးယားလူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် မည်သည့်ကွန်ရက်မျှ တည်ဆောက်မထားသော ‘လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ နေထိုင်ခွင့်ရသူများ’ အတွက် လုံးဝမရှိသည့် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း အစီအမံကို ပြင်ဆင်ပြီး အလုပ်အကိုင်လမ်းညွှန်ဝန်ဆောင်မှု၊ စကားပြန် စသည့် အမျိုးမျိုးသော အခြေချနေထိုင်ရေး ထောက်ပံ့မှုများကို စဉ်းစားရမည့်အချိန်တွင် စစ်ကို ရှောင်ပြေးလာသော လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ နေထိုင်ခွင့်ရသူများကို အေးစက်ရက်စက်သော လမ်းပေါ်သို့ ထပ်မံတွန်းထုတ်နေခြင်း ဖြစ်သည်။
-
ကိုရီးယားလူ့အဖွဲ့အစည်းရှိ ဒုက္ခသည်များ၏ လူ့အခွင့်အရေးကို ကာကွယ်ပြီး ခွဲခြားဆက်ဆံမှုအားလုံးကို ဆန့်ကျင်သည့် ဒုက္ခသည်အခွင့်အရေးကွန်ရက် (Korea Refugee Rights Network, KORIN) ဝင် အဖွဲ့အစည်းများသည် ဂျေဂျူကျွန်းတွင် ယီမင်လူမျိုးများကို ယခင်မူဝါဒမရှိမှုကြောင့် လမ်းပေါ်သို့ တွန်းထုတ်ခဲ့သော တရားရေးဝန်ကြီးဌာနက အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း ထောက်ပံ့မှုမပြောနှင့်တော့ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း အစီအမံကိုပါ ထပ်မံသိမ်းယူ၍ ဒုက္ခသည်များကို လမ်းပေါ်သို့ တွန်းထုတ်နေခြင်းကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက်ပါသည်။ ဒုက္ခသည်သဘောတူစာချုပ်နှင့် ဒုက္ခသည်ဥပဒေ (Refugee Act) ကို လိုက်နာရုံသာမက ဂလိုဘယ်ကွန်ပက်အရ ဝန်ကြီးအဆင့် အစည်းအဝေးဖြစ်သည့် ၂၀၁၉ ကမ္ဘာ့ဒုက္ခသည်ဖိုရမ် (2019 Global Refugee Forum) တွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ရမည့် ကိုရီးယားအစိုးရ၏ လက်အောက်ခံအဖွဲ့အစည်းအဖြစ် တရားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ဒုက္ခသည်ခွဲခြားဆက်ဆံမှုအပေါ် မှီခိုထားသည့် ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူများနှင့် လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ နေထိုင်ခွင့်ရသူများ၏ ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း အလုပ်လုပ်ခွင့်မပြုရေး မူဝါဒနှင့် ကြေးကောက်ခံရေး မူဝါဒကို ချက်ချင်း ရုပ်သိမ်းပြီး လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ နေထိုင်ခွင့်ရသူများ၏ အခြေချနေထိုင်ရေး ထောက်ပံ့မှု အစီအမံကို ပြင်ဆင်ပါ။
၂၀၁၉. ၇. ၃.
ဒုက္ခသည်အခွင့်အရေးကွန်ရက်
▣ ဒုက္ခသည်အခွင့်အရေးကွန်ရက် (၂၀၁၉. ၇. ၃. အခြေပြု အောက်ပါ အဖွဲ့အစည်းအဖွဲ့ဝင် ၂၃ ဖွဲ့နှင့် အထူးအဖွဲ့ဝင် ၄ ဖွဲ့)
공익법센터 어필, 공익변호사와 함께하는 동행, 공익사단법인 정, 공익인권법재단 공감, 공익인권센터 드림(DREAM), 국제난민지원단체 피난처, 글로벌호프, 난민인권센터, 동두천난민공동체, 사단법인 두루, 순천이주민지원센터, 아시아의 친구들, 아시아평화를향한이주MAP, 이주여성을위한문화경제공동체 에코팜므,이주민지원공익센터 감동, 의정부 EXODUS, 이주민지원센터친구, 천주교 제주교구 이주사목센터 나오미, 재단법인 동천, 제주평화인권연구소 왓, 파주 EXODUS, 한국이주인권센터, 휴먼아시아