ကိုရီးယား ဒုက္ခသည် လူ့အခွင့်အရေး ကွန်ရက် (Korea Refugee Rights Network, KORIN) သည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဒုက္ခသည်ဖိုရမ် (Global Refugee Forum) အောင်မြင်စွာ ပြီးဆုံးပြီးနောက်၊ [နိုင်ငံခြားရေး ဒုတိယဝန်ကြီး လီတေဟို (Lee Tae-ho) “ဒုက္ခသည်ပြဿနာ ဖြေရှင်းရေး ကြိုးပမ်းမှုတွင် ကိုရီးယားလည်း ပါဝင်မည်”] ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် လွဲမှားစေနိုင်သည့် သတင်းများ ဖြန့်ချိနေသည့်အချိန်တွင်၊ နိုင်ငံများနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်း (NGO) များစွာ၏ တက်ကြွသော ပံ့ပိုးမှုများရှိသည့်ကြားမှ အကောင်အထည်ဖော်မှုအမှန် မပါဘဲ စက်ရုပ်ပမာ ထပ်ခါထပ်ခါ ပြောဆိုရုံမျှဖြင့် ကျော်လွှားသွားသော ကိုရီးယားအစိုးရကို ရှုတ်ချလျက် အောက်ပါအတိုင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာပါသည်။
[ထုတ်ပြန်ချက်] ကိုရီးယား အစိုးရသည် နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်းအပေါ် အနှစ်မဲ့ လှည့်စားမှုကို ရပ်တန့်ပြီး ဒုက္ခသည် ကွန်ဗင်းရှင်းနှင့် ဒုက္ခသည်ဆိုင်ရာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ် (Global Compact on Refugees) ၏ တောင်းဆိုချက်အတိုင်း ဒုက္ခသည်များကို နှင်ထုတ်ခြင်းအစား ကာကွယ်ပေးခြင်းကို စတင်ရမည် 2019 ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ 17 ရက်နှင့် 18 ရက် ရက်နှစ်ရက်တွင် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ ဂျနီဗာမြို့၌ ပထမအကြိမ် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဒုက္ခသည်ဖိုရမ် (Global Refugee Forum) ကျင်းပခဲ့သည်။ ယခင်နှစ် ဒီဇင်ဘာ 17 ရက်တွင် ဒုက္ခသည်ပြဿနာ၏ ပြင်းထန်မှုကို အသိအမှတ်ပြုပြီး ပံ့ပိုးကူညီမှု တိုးမြှင့်ရန်နှင့် ဒုက္ခသည်များကို လက်ခံသည့်နိုင်ငံများ၏ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကို မျှဝေရန် ရည်ရွယ်သည့် ဒုက္ခသည်ဆိုင်ရာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ် (Global Compact on Refugees) ကို အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ 164 နိုင်ငံက ချုပ်ဆိုကာ ဖိုရမ်ကို လေးနှစ်တစ်ကြိမ် ကျင်းပရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည့် ထိုညီလာခံပင် ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဒုက္ခသည်ဖိုရမ်၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ အစိုးရများ၊ ဒုက္ခသည် ကိုယ်တိုင်များ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၊ နိုင်ငံတကာနှင့် ပြည်တွင်း NGO များ စသည့် သက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းအမျိုးမျိုး စုဝေးပြီး ဒုက္ခသည်များကို ကာကွယ်ရန် မိမိတို့ တစ်ဦးချင်း မည်သည့် ကတိကဝတ် (Pledge) များ ပြုလုပ်မည်ကို ဆုံးဖြတ်ကာ ထိုကတိကဝတ်များကို ကြေညာပြီး တစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက် ညီညွတ်စွာ ရပ်တည်ကာ နောက်ပိုင်းတွင်လည်း ဆက်လက်လိုက်နာမှု ရှိမရှိ စစ်ဆေးသွားရန် ဖြစ်သည်။
ပထမအကြိမ် ကျင်းပသည့် ဤဖိုရမ်တွင် ကမ္ဘာ့ဒေသအသီးသီးမှ လူ 3,000 ခန့် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဒုက္ခသည်များသည် ကိုယ်တိုင်အဖြစ် ဖိုရမ်ပြင်ဆင်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့ပြီး အရေးအကြီးဆုံး အချိန်များတွင် မိမိတို့၏ အသံကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။ NGO အမျိုးမျိုးက ပြင်းထန်သော ကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးကာ ညီညွတ်စွာ ရပ်တည်မည်ဟု ကတိပြုခဲ့ကြပြီး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကလည်း ဒုက္ခသည်များကို ကာကွယ်ရန် စီမံချက်များကို ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ ဒုက္ခသည်ဆိုင်ရာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်အတွက် နိုင်ငံ 123 နိုင်ငံမှ ဝန်ကြီးနှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးအဆင့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့များသည် မိမိတို့အစိုးရ၏ ဒုက္ခသည်ကာကွယ်ရေး လက်ရှိအခြေအနေနှင့် နောက်ပိုင်း လမ်းကြောင်းနှင့် ပတ်သက်သည့် တရားဝင်ရပ်တည်ချက်ကို နှစ်ရက်တာအတွင်း တစ်နိုင်ငံလျှင် 3 မိနစ်စီ ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် စည်းနှောင်အားမရှိသော ကတိကဝတ်များ သို့မဟုတ် အလားအလာများကို ဖော်ပြခြင်းမျှသာ ဖြစ်သော်လည်း၊ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးက ဒုက္ခသည်မူဝါဒနှင့် ပတ်သက်၍ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နိုင်ငံအားလုံး၏ ညီညွတ်မှုအပေါ် အခြေခံကာ အစိုးရ၏ ရပ်တည်ချက်ကို တရားဝင် ဖော်ပြခဲ့ခြင်းမှာ သမိုင်းဝင် အရေးပါသော အချိန်ကာလ ဖြစ်သည်။
ဒုက္ခသည်များကို လက်ရှိ အများအပြား လက်ခံထားသော နိုင်ငံများက လက်ရှိအခြေအနေကို အသိပေးကာ နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်း၏ ပံ့ပိုးမှုကို တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ ဒုက္ခသည်များကို တက်ကြွစွာ ကောင်းမွန်စွာ ကာကွယ်ပေးနေသော နိုင်ငံများက ယုံကြည်မှုရှိရှိ မူဝါဒကို ဖော်ပြခဲ့ပြီး လွန်စွာ စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ် ဖြစ်စေခဲ့သည်။ သို့သော် တကယ်တမ်းတွင် ဒုက္ခသည်များနှင့် ပတ်သက်၍ ပြောစရာ ဘာမျှမရှိသော နိုင်ငံများမှာမူ ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံး (UNHCR) ၏ မဟာမင်းကြီး (Hi-commissioner) နှင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဒုက္ခသည်ဖိုရမ်ကို ပူးတွဲ အိမ်ရှင်အဖြစ် ကျင်းပပေးသည့် နိုင်ငံများအား ကျေးဇူးတင်ကြောင်း သို့မဟုတ် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဒုက္ခသည်ဖိုရမ်သည် မည်မျှ အရေးပါသော အချိန်ဖြစ်ကြောင်းကို ရှည်လျားစွာ ရေတွက်ပြောဆိုကာ အထူး အသစ်အဆန်း မရှိသော အကြောင်းအရာများကိုသာ ထပ်ခါထပ်ခါ ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။
ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဒုက္ခသည်ဖိုရမ်သို့ ကိုရီးယား အရပ်ဘက်လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ ကိုယ်စားပြုအဖြစ် ဖိတ်ကြားခံရပြီး တက်ရောက်ခဲ့သည့် ဒုက္ခသည် လူ့အခွင့်အရေး ကွန်ရက် (KORIN) သည် ဒုက္ခသည်များနှင့် ပတ်သက်သည့် ကိုရီးယားအစိုးရ၏ ရပ်တည်ချက်ကို နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်းသို့ တိုက်ရိုက် ဖော်ပြသည့် ပြောကြားချက်ကို အာရုံစိုက်ကြည့်ရှုနေခဲ့သည်။ ဒေသစံတော်ချိန် 17 ရက် ညနေပိုင်းတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန (Ministry of Foreign Affairs) ၏ ဒုတိယဝန်ကြီး လီတေဟိုက ကိုရီးယားအစိုးရ၏ ဒုက္ခသည်ကာကွယ်ရေး မူဝါဒလမ်းကြောင်းနှင့် ကတိကဝတ် (Pledge) ကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အကြောင်းအရာမှာ ‘နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများ၏ ဒုက္ခသည်လုပ်ငန်းများအတွက် 2023 ခုနှစ်အထိ ဒေါ်လာ သန်း 50၊ ကိုရီးယားဝမ် ဘီလီယံ 58.4 ကျော် ပံ့ပိုးမည်၊ ပြည်တွင်း ဒုက္ခသည် စိစစ်ရေးနှင့် ကာကွယ်ရေး စွမ်းဆောင်ရည် မြှင့်တင်ရန် လူ့စွမ်းအားနှင့် စနစ်ဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အအုံ တည်ဆောက်မည်၊ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ ကူညီပံ့ပိုးမှုနှင့်ပတ်သက်သည့် အစိုးရ-ပုဂ္ဂလိက ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး လမ်းကြောင်း ဖွဲ့စည်းမည်’ စသည်တို့ ဖြစ်သည်။
သို့သော် ပြည်ပ အကူအညီနှင့် ပတ်သက်သည့် အပိုင်းမှာ တဖြည်းဖြည်း မြင့်တက်လာနေသည့် ODA အကူအညီ လမ်းကြောင်းကို ဖော်ပြခြင်းမျှသာ ဖြစ်ပြီး၊ ကိုရီးယားသို့ ခိုလှုံလာသည့် ဒုက္ခသည်များအတွက် ကတိပြုခဲ့သည့် အချက်နှစ်ချက်မှာ အနှစ်မဲ့သော စံနှုန်းများကို ထပ်ခါထပ်ခါ ပြောဆိုခြင်းမျှသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ပထမအချက်အနေဖြင့် “ကိုရီးယားအစိုးရ၏ လူ့စွမ်းအားနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံကို တိုးချဲ့ကာ ဒုက္ခသည်ကာကွယ်ရေး စွမ်းဆောင်ရည်ကို မြှင့်တင်မည်” ဟု ဆိုပြီး 2012 ခုနှစ်တွင် အာရှတိုက်၌ ပထမဆုံး ဒုက္ခသည်ဥပဒေ (Refugee Act) ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်ဟူသော အချက်၊ ဒုက္ခသည် စိစစ်ရေး၏ ကျွမ်းကျင်မှုကို မြှင့်တင်မည်ဟူသော ရည်မှန်းချက်၊ ထိုရည်မှန်းချက်၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် တရားရေးဝန်ကြီးဌာန (Ministry of Justice) တွင် ဒုက္ခသည် စိစစ်ရေးဌာနခွဲ အသစ် ဖွဲ့စည်းမည်ဟူသော အချက်တို့ ဖြစ်သည်။ ဒုတိယအချက်အနေဖြင့် “ကိုရီးယားအစိုးရသည် ကာလကြာရှည်စွာ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေသော ဒုက္ခသည်များ၏ ခက်ခဲသည့် အခြေအနေကို တိုးတက်စေရန် နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်း၏ စုပေါင်းကြိုးပမ်းမှုတွင် ဆက်လက်ပါဝင်မည်” ဟု ဆိုပြီး 2015 ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဒုက္ခသည်စနစ်ကို အာရှတိုက်၌ ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် စတင်ခဲ့ပြီး 2017 ခုနှစ်မှစ၍ ၎င်းကို နှစ်ဆ တိုးခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ကိုးကားရန်မှာ ၎င်းသည် ကြီးမားသော အကြောင်းအရာ မဟုတ်ဘဲ တစ်နှစ်လျှင် 30 ဦးကို တစ်နှစ်လျှင် 60 ဦးသို့ တိုးခဲ့ခြင်းဖြင့် နှစ်ဆဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။
အထက်ပါ ကတိနှစ်ချက်သည် လက်တွေ့အကြောင်းအရာ မရှိသော ပုံရိပ်ယောင်သာ ဖြစ်ပြီး၊ နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်းကို အမှန်တရားမှ လမ်းလွဲစေသည့် အကြောင်းအရာများပင် ပါဝင်နေသည်။ ကိုရီးယားအစိုးရ ယခုအထိ လျှောက်လှမ်းလာခဲ့သည့် လမ်းမှာ ဒုတိယဝန်ကြီး လီတေဟိုက ဖော်ပြခဲ့သကဲ့သို့ ဒုက္ခသည်ကာကွယ်ရေးအတွက် စွမ်းဆောင်ရည် မြှင့်တင်ခြင်း မဟုတ်ပါ။ ကိုရီးယားရှိ ခိုလှုံခွင့်လျှောက်ထားသူ အားလုံးနီးပါးသည် စနစ်ကို တရားမဝင်ပုံစံ အလွဲသုံးစားပြုသည့် နှင်ထုတ်ခံရမည့် နိုင်ငံခြားသားများ ဖြစ်သည်ဟူသော ရှေ့ပြေးယူဆချက်အောက်တွင် အလွဲသုံးစားပြုသူ ဒုက္ခသည်များကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်မည်ဟု ဆိုလိုသည့် စွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်တင်မှုသာ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၎င်းကို လျင်မြန်စေရန်အတွက် လူ့စွမ်းအားနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံ တိုးချဲ့မှုသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဤအချက်ကို တဖြည်းဖြည်း နိမ့်ကျလာနေသော ဒုက္ခသည် အသိအမှတ်ပြုမှုနှုန်းနှင့် တရားရေးဝန်ကြီးဌာနက ယခင်နှစ်တွင် တွန်းအားပေးရန် ကြိုးစားခဲ့သည့် အလွဲသုံးစားမှု ကာကွယ်ရေးရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဒုက္ခသည်ဥပဒေ ဆိုးရွားစွာ ပြင်ဆင်ရန် အဆိုပြုချက်တို့တွင် ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။
ထို့ပြင် ဒုက္ခသည်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ခြင်းကိုပင် နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်မံ ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဒုက္ခသည်များကို ကာကွယ်ရန် ကိုရီးယားအစိုးရက ဘာလုပ်နေသနည်းဟု မေးလျှင် 2012 ခုနှစ်တွင် ဒုက္ခသည်ဥပဒေကို ပထမဆုံး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်ဟူသော စကားကို ရှစ်နှစ်ဆက်တိုက် တူညီစွာ၊ ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဒုက္ခသည်စနစ်ကို အာရှတိုက်၌ ဒုတိယအကြိမ် အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်ဟူသော ဇာတ်လမ်းကို သုံးနှစ်ဆက်တိုက် ထပ်ခါထပ်ခါ ပြောနေရုံမျှသာ ရှိသည်။ ထိုစကားများကို ငြီးငွေ့လာသည်အထိ ကြားနေရသော နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်းအတွက် စိတ်မကောင်းစရာ ဖြစ်သည်။ ဒုက္ခသည်ဥပဒေကို လွန်ခဲ့သော ခုနစ်နှစ်က ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော်လည်း ဒုက္ခသည်များသည် အဆင့်အတန်း ဆက်လက် မရရှိဘဲ အတင်းအဓမ္မ ပြန်ပို့ခံရခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခံရခြင်းများ ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ လူသားချင်းစာနာမှု မရှိသော လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ နေထိုင်ခွင့်ကြောင့် စစ်ဘေးမှ ထွက်ပြေးလာသော ဒုက္ခသည်များသည် ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှင့် အခြေခံအခွင့်အရေး ဆုံးရှုံးမှုတို့ကြောင့် ဘာမျှမရှိတော့ဘဲ အနားသို့ တွန်းပို့ခံနေရသည်။ ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဒုက္ခသည်စနစ်ကို လည်ပတ်နေသည်ဟု ဖော်ပြသော်လည်း ဒုက္ခသည်နှင့် ပြည်တွင်းနေရပ်စွန့်ခွာသူ 70 သန်းရှိသည့် ပြင်းထန်သော အကျပ်အတည်းအတွင်း တစ်နှစ်လျှင် 30 ဦး သို့မဟုတ် 60 ဦးသာ လက်ခံနေခြင်းမှာ အမှန်အားဖြင့် မလုပ်ချင်သော်လည်း တစ်စုံတစ်ရာ လုပ်နေကြောင်း ပြလိုသည့် ရှက်စရာကောင်းသော ပြဇာတ်သာ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်းကို ဖြေကြားရမည့်အချက်မှာ ယခုကဲ့သို့ အကျပ်အတည်းတွင် ကိုရီးယားအစိုးရက ယခု ဘာလုပ်နေပြီး နောက်ပိုင်း ဘာလုပ်မည်နည်းဟူသော အချက် ဖြစ်သည်။
အမှန်စင်စစ် ကိုရီးယားအစိုးရ၏ ဤအနှစ်မဲ့ လှည့်စားမှုသည် ကြိုတင်ခန့်မှန်းနိုင်ပြီးသား ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဒုက္ခသည်ဖိုရမ်ကို တစ်နှစ်ကြိုတင်၍ စီစဉ်ထားခဲ့သော်လည်း လက်ရှိအစိုးရတွင် ဒုက္ခသည်ကာကွယ်ရေးနှင့်ပတ်သက်သည့် ရပ်တည်ချက် မရှိသလို ထိုရပ်တည်ချက်ကို မူဝါဒအဖြစ် ထင်ဟပ်စေမည့် အဖွဲ့အစည်းလည်း မရှိပါ။ ထို့ကြောင့် ပြည်ပ ဒုက္ခသည်အကူအညီ လုပ်ငန်းများကို တွန်းအားပေးသည့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် ပြည်တွင်း ဒုက္ခသည်များကို စီမံခန့်ခွဲကာ နှင်ထုတ်သည့် တရားရေးဝန်ကြီးဌာနတို့က မိမိတို့အလုပ်ကို သီးခြားစီ လုပ်ဆောင်နေကြသည်။ သို့သော် အမှန်တွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြည်ပအကူအညီကို တဖြည်းဖြည်း တိုးပေးမည်ဖြစ်သောကြောင့် ပြည်တွင်းသို့ ဒုက္ခသည်များ ဝင်ရောက်မလာသင့်ဟူသော စိတ်ထဲက ရပ်တည်ချက်ကို ကိုင်စွဲထားပြီး၊ တရားရေးဝန်ကြီးဌာနက ဆိုးရွားလှသော ဒုက္ခသည်စိစစ်မှုဖြင့် ဒုက္ခသည်များ ကိုရီးယားကို ခိုလှုံရာအဖြစ် ရှာဖွေခြင်းကို စွန့်လွှတ်စေရန် အချက်ပြကာ စိစစ်မှုစံနှုန်းကို အလွန်အကျွံ မြှင့်တင်ခြင်း သို့မဟုတ် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများကို လျှော့ချခြင်းဖြင့် ဒုက္ခသည်များကို နှင်ထုတ်သင့်သည်ဟူသော စိတ်ထဲက ရပ်တည်ချက်ကို ကိုင်စွဲထားသည်။ ဤကဲ့သို့ ဒုက္ခသည်ကာကွယ်ရေးနှင့် အတိအကျ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်နေသော ဝန်ကြီးဌာနနှစ်ခုသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဒုက္ခသည်ဖိုရမ် နီးကပ်လာသောအခါ ကိုရီးယားအစိုးရ၏ ထိုစိတ်ထဲက ရပ်တည်ချက်ကို ဖုံးကွယ်ရန် ကတိကဝတ် စာကြောင်းအနည်းငယ်ကို နိုဝင်ဘာလကုန်တွင် အလျင်စလို ရေးဆွဲကာ ခက်ခက်ခဲခဲ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး “ဒုက္ခသည်ကာကွယ်ရေး” အတွက် တစ်စုံတစ်ရာ လုပ်နေသည့်ပုံ ဖော်ကာ ကိုရီးယား၏ မျက်နှာကို သင့်တော်သလို ထိန်းသိမ်းခဲ့ရုံမျှသာ ဖြစ်သည်။
ဒုက္ခသည် လူ့အခွင့်အရေး ကွန်ရက် (KORIN) သည် ဒုက္ခသည်ဆိုင်ရာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ်၏ တောင်းဆိုချက်မှာ နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်း ရှောင်လွှဲ၍မရသည့် ဘုံတာဝန်အတွက် လေးလံသော တောင်းဆိုချက် ဖြစ်ပြီး ကိုရီးယားအစိုးရက ရိုးသားစွာ၊ ဖြောင့်မတ်စွာ ဖြေကြားရမည့် တာဝန် ဖြစ်ကြောင်း ထောက်ပြသည်။ ‘ဒုက္ခသည်ကာကွယ်ရေး’ ကို ‘ရိုးသားစွာ အကောင်အထည်ဖော်မည်’ ဟု ပြောဆိုနေရင်း တကယ်လုပ်ဆောင်နေသည့် မူဝါဒကို လုံးဝ ဖုံးကွယ်ကာ နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်းကို လှည့်စားခဲ့သော ကိုရီးယားအစိုးရကို ရှုတ်ချလျက် အောက်ပါအတိုင်း တောင်းဆိုသည်။
ပထမအချက်၊ ကိုရီးယားအစိုးရသည် ဒုက္ခသည်များကို ကာကွယ်မည်ဟူသော ဆန္ဒနှင့် နိုင်ငံတကာ ဒုက္ခသည်ကာကွယ်ရေး တာဝန်ကို လှည့်စားမှုမဟုတ်သော ပုံစံဖြင့် အကောင်အထည်ဖော်မည်ဟူသော ရှင်းလင်းသည့် ရပ်တည်ချက်ကို ဖော်ပြရမည်။ ဒုက္ခသည်များကို နှင်ထုတ်ရင်း ပြည်ပအကူအညီ ပမာဏကို တဖြည်းဖြည်း တိုးပေးသည့်နည်းဖြင့် သံတမန်ရေးရာ ရပ်တည်ချက်ကိုသာ စီမံခန့်ခွဲခြင်းသည် ဒုက္ခသည်ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံးဝ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်သည်။
ဒုတိယအချက်၊ ကိုရီးယားအစိုးရသည် ဒုက္ခသည် ကွန်ဗင်းရှင်း၏ စံနှုန်းဆိုင်ရာ စံချိန်စံညွှန်းနှင့် ဒုက္ခသည်ဆိုင်ရာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ်၏ လက်တွေ့ကျသော တောင်းဆိုချက်ကို ရိုးသားစွာ အကောင်အထည်ဖော်ကာ မူဝါဒချမှတ်ပြီး ၎င်းကို ကြီးကြပ်မည့် အဖွဲ့အစည်းကို ဖွဲ့စည်းရမည်။ လက်ရှိ တရားရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ မူဝါဒများကို သင့်လျော်သောလမ်းကြောင်း ညွှန်ပြပေးပြီး စီမံကြီးကြပ်မည့် အဖွဲ့အစည်း မရှိလျှင် လေးနှစ်အကြာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဒုက္ခသည်ဖိုရမ်တွင် ကိုရီးယားအစိုးရသည် ယခုနှင့် မခြားနားသော လှည့်စားမှုကို နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်ခါပြုလုပ်ရလိမ့်မည်။
တတိယအချက်၊ အသစ်ခန့်အပ်မည့် တရားရေးဝန်ကြီးသည် လက်ရှိ တိုးချဲ့လျက်ရှိသော လူ့စွမ်းအားနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံ၏ လမ်းကြောင်းမှာ မည်သို့ဖြစ်သည်ကို ပြန်လည်စစ်ဆေးပြီး ဒုက္ခသည်ဥပဒေကို ဆိုးရွားစွာ ပြင်ဆင်ရန် ကြိုးပမ်းမှုကို ရပ်တန့်ရမည်။ ထို့အပြင် တရားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ယခုအထိ ဒုက္ခသည်စနစ်ကို အမှန်တကယ်တွင် ဝင်ထွက်သွားလာမှု စီမံခန့်ခွဲရေးကို အဟန့်အတားဖြစ်စေသည့် အတားအဆီးကဲ့သို့ နားလည်ကာ ၎င်း၏ နယ်ပယ်ကို စနစ်အရရော လက်တွေ့ကျင့်သုံးမှုအရပါ လျှော့ချလာခဲ့သည်ကို ချက်ချင်း ရပ်တန့်ပြီး ဒုက္ခသည်ကာကွယ်ရေး ရည်ရွယ်ချက်ရှိသော မူဝါဒများကို အသစ်ရေးဆွဲရမည်။
ကိုရီးယား ဒုက္ခသည် လူ့အခွင့်အရေး ကွန်ရက် (KORIN)
[2019. 12. 20. ရက်စွဲအရ အောက်ပါ အဖွဲ့လိုက်အဖွဲ့ဝင် 24 ဖွဲ့နှင့် အထူးအဖွဲ့ဝင် 4 ဖွဲ့]
공익법센터 어필, 공익변호사와 함께하는 동행, 공익사단법인 정, 공익인권법재단 공감, 공익인권센터 드림(DREAM), 광주이주민건강센터, 국제난민지원단체 피난처, 글로벌호프, 난민인권센터, 동두천난민공동체, 사단법인 두루, 순천이주민지원센터, 아시아의 친구들,아시아평화를향한이주MAP, 이주여성을위한문화경제공동체 에코팜므, 이주민지원공익센터 감동, 의정부 EXODUS, 이주민지원센터친구, 천주교 제주교구 이주사목센터 나오미, 재단법인 동천, 제주평화인권연구소 왓, 파주 EXODUS, 한국이주인권센터, 휴먼아시아