-
တရားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်ဖြစ်သော ယနေ့ ‘ဒုက္ခသည် ဥပဒေ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပြင်ဆင်ရေး ဥပဒေမူကြမ်း’ ကို ကြိုတင်ကြေညာကြောင်း ဖော်ပြကာ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် ဖြန့်ဝေခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးဌာနသည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်ကတည်းက ဤအကြောင်းအရာကို ရေးဆွဲခဲ့ပြီး အစိုးရ ဌာနတွင်းများအကြား ပြန်လည်ဖြန့်ဝေခြင်း စသည်တို့ကို အကြိမ်ကြိမ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အဓိကအချက်မှာ ‘ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူ အများစုကို အလွဲသုံးစားပြုသူများအဖြစ် အမည်ဖျက်၍ ပယ်ချလာခဲ့သည့် လက်ရှိ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ အလေ့အထကို ဥပဒေအရ အခြေခံအကျဆုံး ထောက်ခံမှု ပေးပြီး ဒုက္ခသည်များကို ပိုမိုလျင်မြန်စွာ နှင်ထုတ်မည်’ ဟူသည်ဖြစ်သည်။ ကိုရီးယားရှိ ဒုက္ခသည်များ၏ တရားမျှတသော အခွင့်အရေးများကို ကာကွယ်လျက် လှုပ်ရှားနေသည့် လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့အစည်းများ၏ ညီညွတ်ရေး အဖွဲ့ဖြစ်သော ဒုက္ခသည် လူ့အခွင့်အရေး ကွန်ရက် (Korea Refugee Rights Network, KORIN) သည် ခွဲခြားဆက်ဆံမှုနှင့် လူ့အခွင့်အရေးကို ဆန့်ကျင်သည့် ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းရန် ကြိုးပမ်းမှုများ၏ ဆက်လက်ဖြစ်သော ဤဒုက္ခသည် ဥပဒေ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပြင်ဆင်ရေး ဥပဒေမူကြမ်းကို ပြဋ္ဌာန်းရန် ကြိုးပမ်းမှုကို ပြင်းထန်စွာ ပြစ်တင်ရှုတ်ချသည်။
-
ကိုရီးယား၏ ဒုက္ခသည် ဥပဒေသည် အစိုးရက အာရှတွင် ပထမဆုံးသော ဒုက္ခသည် ကွန်ဗင်းရှင်းကို အကောင်အထည်ဖော်သည့် သီးခြားဥပဒေဖြစ်သည်ဟု ဂုဏ်ယူလာခဲ့သော လူ့အခွင့်အရေး ဥပဒေဖြစ်သည်။ ကိုရီးယား၏ စီးပွားရေး ရပ်တည်ချက်နှင့် မမျှဘဲ ကျဉ်းမြောင်းသော ဒုက္ခသည် မူဝါဒနှင့် ပြည်ပရှိ ဒုက္ခသည်များအတွက် ထောက်ပံ့မှု မလုံလောက်သည့်အတွက် နိုင်ငံတကာသို့ ကြွားဝါနိုင်သော ရလဒ်များ များများစားစား မရှိခဲ့သည့် အခြေအနေတွင် ဒုက္ခသည် ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းခြင်းနှင့် အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းသည် မလုံလောက်သော်လည်း ကိုရီးယား အစိုးရအနေဖြင့် အာရှတွင်ပင် အတန်အသင့် ရှေ့ရောက်သော စနစ်ရှိသကဲ့သို့ ကြော်ငြာလာခဲ့သည့် နောက်ဆုံး ခံတပ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ယခု တရားရေးဝန်ကြီးဌာနက ကြိုတင်ကြေညာခဲ့သော ဒုက္ခသည် ဥပဒေ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပြင်ဆင်ချက်သည် ထိုမျှလောက်တောင် တည်ရှိခဲ့သော ဒုက္ခသည် ဥပဒေ၏ အခြေခံကို ခုနစ်နှစ်အကြာတွင် လုံးဝ လှုပ်ခါလိုက်ပြီး ဒုက္ခသည် ဥပဒေကို လက်တွေ့တွင် ပုံစံသက်သက်သာ ဖြစ်စေရန် ကြိုးပမ်းခြင်းဖြစ်သည်။
-
ဥပဒေမူကြမ်း၏ အကြောင်းအရာသည် ဒုက္ခသည်များ၏ အခွင့်အရေးကို ထင်ရှားစွာ ချိုးဖောက်သည်။ အထူးသဖြင့် ဥပဒေမူကြမ်း၏ အမြစ်ဖြစ်သည်မှာ ‘မသင့်လျော်သော ဆုံးဖြတ်ချက်’ နှင့် ‘သိသာထင်ရှားစွာ အကြောင်းမဲ့သော ဒုက္ခသည် လျှောက်ထားမှု’ ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ‘ပြန်လည်လျှောက်ထားသည့်’ ဒုက္ခသည်များကို စာရွက်စာတမ်းဖြင့်သာ စိစစ်၍ မူအရ ပယ်ချမည်ဟူသည်ဖြစ်ပြီး တရားရေးဝန်ကြီးဌာနက “ကိုရီးယားတွင် ဒုက္ခသည် မရှိပါ၊ အများစုမှာ စနစ်ကို အလွဲသုံးစားပြုနေသော နိုင်ငံခြားသားများဖြစ်သည်” ဟု ဆိုကာ ‘မှားယွင်းစွာ’ နားလည်ထားသော စံနှုန်းအရ ပယ်ချလာခဲ့သည့် ဒုက္ခသည် လျှောက်ထားမှု အများစုကို ‘သိသာထင်ရှားစွာ အကြောင်းမဲ့သည်’ ဟု အမည်ဖျက်ကာ ထွက်ခွာရန် အမိန့်ပေးရုံသာမက တရားစွဲဆိုသည့် ကာလကို တိုစေခြင်း စသည်တို့ဖြင့် ‘မြန်မြန်’ ဆောင်ရွက်၍ နှင်ထုတ်မည်ဟူသည်ဖြစ်သည်။
-
ထို့အပြင် အချိန်မတန်သေးဘဲ မသင့်လျော်သော ဆုံးဖြတ်ချက် စနစ်ကို ဖြည့်သွင်းခြင်းသည် လက်တွေ့တွင် လည်ပတ်နိုင်မည့် စနစ်မဟုတ်ပေ။ လက်ရှိ ဒုက္ခသည် စနစ်တွင် မတော်တဆ အရပ်ဘက် လူမှုအဖွဲ့အစည်း၏ အကူအညီကို ရရှိခဲ့သော ဒုက္ခသည် အချို့ကို ချန်လှပ်လျှင် အများစုသည် ပထမအဆင့် စိစစ်မှုတွင် ပယ်ချခံရမည့် ဖွဲ့စည်းပုံဖြစ်နေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ တစ်ရက်လျှင် ၁,၀၀၀ ခန့်ကို စာရွက်စာတမ်းဖြင့် စိစစ်နေသော ဒုက္ခသည် ကော်မတီသည် ပြည့်စုံသော ကယ်ဆယ်ရေး လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအဖြစ် လည်ပတ်နိုင်မည် မဟုတ်ပေ။ ဒုက္ခသည် အမှုများကို အများစုမှာ ကိုယ်တိုင်ရပ်တည်၍ တရားစွဲဆိုရသည်။ ရှေ့နေမပါဘဲ နိုင်ငံ၏ အခြေအနေဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ဘာသာပြန်ခြင်း၊ စုစည်းခြင်းနှင့် တင်သွင်းခြင်းတို့ မဖြစ်နိုင်သော တရားရုံးတွင် တရားသူကြီးက စေတနာကောင်းရှိသည်ဆိုစေကာမူ အားလုံး ပယ်ချခံရမည်သာ ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ကိုရီးယား၏ ဒုက္ခသည် စနစ်သည် စိစစ်မှုမှစ၍ တရားစွဲဆိုမှုအထိ “ဒုက္ခသည်” ဟု အတည်ပြုခံရခြင်း မရှိသော ဖွဲ့စည်းပုံဖြစ်နေသည်။ ထိုသို့သော လက်တွေ့ကျသည့် ကြိုတင်အခြေအနေကို မဖြေရှင်းဘဲ ပြန်လည်လျှောက်ထားခြင်းကို တားဆီးခြင်းမှစ၍ စနစ်ကို ပြောင်းလဲလျှင် ကံကောင်းမှုနှင့် မတွေ့ကြုံခဲ့သော ဒုက္ခသည် အများစုသည် သေခြင်းတရား ရှိရာသို့ နှင်ထုတ်ခံရမည်သာ ဖြစ်သည်။
-
သိသာထင်ရှားစွာ အကြောင်းမဲ့သော ဒုက္ခသည် လျှောက်ထားမှုအဖြစ် ခွဲခြားကာ အမြန် ထွက်ခွာစေမည်ဟု ဆိုသည့် ဥပမာများ – နေထိုင်ခွင့် သက်တမ်းတိုးရန် ရည်ရွယ်ချက်၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်ချင်းကြား အငြင်းပွားမှု – တို့သည် တရားရေးဝန်ကြီးဌာနက နိုင်ငံတကာ ဥပဒေကို လွဲမှားစွာ နားလည်ထားသော ဒုက္ခသည်အဖြစ် အသိအမှတ်မပြုသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်၏ အကြောင်းရင်းများဖြစ်သည်။ ဒုက္ခသည်များ နေထိုင်ခွင့် သက်တမ်းတိုးလိုခြင်းမှာ သဘာဝကျသည်။ နှင်ထုတ်ခံရခြင်း မရှိစေရန် ကိုရီးယားတွင် နေထိုင်ခွင့်ကို တိုးရမည်ဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဒုက္ခသည်များ ငွေရှာရခြင်းလည်း သဘာဝကျသည်။ ကိုရီးယားတွင် သီးခြား အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပံ့ပိုးရေး စနစ် မရှိသောကြောင့် ဥပဒေနှင့်အညီ အလုပ်လုပ်ကိုင်ကာ နေ့စားလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ပြီး နှစ်ပေါင်းများစွာ စိစစ်မှုကို စောင့်ဆိုင်းရင်း အိပ်စရာနှင့် စားစရာကို ရှာဖွေရမည်ဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ပုဂ္ဂိုလ်ချင်းကြား အငြင်းပွားမှု ဖြစ်သော်လည်း နိုင်ငံ၏ ကာကွယ်မှု မအောင်မြင်သည့် အခြေအနေရှိလျှင် ဒုက္ခသည် ကွန်ဗင်းရှင်းအရ ဒုက္ခသည်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုရန် အကြောင်းရင်းဖြစ်ပြီး ဒုက္ခသည် ကွန်ဗင်းရှင်းအရ အကြောင်းရင်း မရှိသော်လည်း ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု တားမြစ်ရေး ကွန်ဗင်းရှင်းအပေါ် အခြေခံသည့် လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ နေထိုင်ခွင့်၏ ကာကွယ်မှုကို ရနိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ နေထိုင်ခွင့် သက်တမ်းတိုးရန် ရည်ရွယ်ချက်၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်ချင်းကြား အငြင်းပွားမှု စသည့် အခြေအနေများ ရှိနေခြင်းသည် ဒုက္ခသည်နှင့် ဒုက္ခသည် မဟုတ်သူကို ခွဲခြားရန် မည်သည့် အခြေခံမျှ မဖြစ်နိုင်ပေ။ အဓိကမှာ ‘နေထိုင်ခွင့်ကို တိုးရန် ကြိုးစားနေပြီး နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ရှာဖွေစားသောက်နေသော’ ဒုက္ခသည်တွင် ‘ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခံရနိုင်သည့် အန္တရာယ် ရှိ၊ မရှိ’ ဟူသည်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ကိုရီးယား အစိုးရသည် ပြည်ပတွင် မည်သည့်အရာများ ဖြစ်ပျက်နေသည်၊ မည်သည့် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု အန္တရာယ် ရှိသည်ကို ဆုံးဖြတ်နိုင်မည့် စနစ်တကျ အချက်အလက်၊ ရင်းမြစ်နှင့် စိစစ်နိုင်စွမ်း မရှိသဖြင့် ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူ တစ်ဦးချင်းကို သံသယရှိကာ ဤဒုက္ခသည် လျှောက်ထားသူသည် ကိုရီးယားတွင် ပိုမိုကြာရှည် နေထိုင်လိုခြင်း မဟုတ်ဘူးလား၊ ငွေရှာရန် လာခြင်း မဟုတ်ဘူးလား ဆိုသည်ကိုသာ အဆက်မပြတ် စိစစ်နေသည်။ အလုပ်ရနိုင်သော်လည်း ဒုက္ခသည်များသည် စိစစ်မှုအပေါ် ဆိုးကျိုး သက်ရောက်မည်ကို ကြောက်ရွံ့ကာ အလုပ်မရှာနိုင်ဘဲ ငတ်မွတ်နေရသည့် ဟာသဆန်သော အခြေအနေ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ တရားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပြင်ဆင်ချက်မူကြမ်းသည် ဤကဲ့သို့ လက်တွေ့နှင့် နိုင်ငံတကာ စံနှုန်းတို့နှင့် ကွာဟသော မှားယွင်းသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်များကို ဥပဒေအရ အခြေခံအကျ ပြုလုပ်ကာ အတည်ပြုမည်ဟူသည်ဖြစ်သည်။
-
လူ့အခွင့်အရေးအရ ခွင့်ပြုထားသကဲ့သို့ ‘အသံဖမ်း’ ဖိုင် မိတ္တူကူးယူခွင့် ပြဋ္ဌာန်းချက်အသစ်ကို ပြုလုပ်မည်ဟု ဆိုခြင်းသည်လည်း လက်ရှိ သတင်းအချက်အလက် ပွင့်လင်းမြင်သာမှု ဥပဒေအရ သဘာဝကျစွာ ပါဝင်ရမည့် မေးမြန်းမှတ်တမ်း ဗီဒီယိုနှင့် အသံဖမ်း ဖိုင်များကို မတရားစွာ ပိတ်ပင်ဆုံးဖြတ်လာခဲ့သည်ကို ဖုံးကွယ်ကာ ပိုမို ကျဉ်းမြောင်းစေလိုသော ဥပဒေမူကြမ်းဖြစ်သည်။ မမှန်သော နည်းလမ်းဖြင့် ဒုက္ခသည် လျှောက်ထားပါက ပြစ်ဒဏ်ပေးမည့် ဥပမာများ ပြုလုပ်ခြင်းသည် ဒုက္ခသည်များ၏ သက်သေပြမှုကို ကျုံ့စေပြီး လူ့အခွင့်အရေး ရှေ့နေများနှင့် လှုပ်ရှားသူများကိုပင် စုံစမ်းစစ်ဆေးရေး အဖွဲ့အစည်းများ၏ စုံစမ်းမှုအောက်သို့ ရောက်စေမည်ဟူသည်ဖြစ်သည်။ စာရွက်စာတမ်း မတင်ပါက ပယ်ချခံရပြီး စာရွက်စာတမ်း တင်ပါက စုံစမ်းခံရမည့် ပစ်မှတ် ဖြစ်လာသည်။ ထို့ပြင် အခြား ဥပဒေကြမ်းများအားလုံးသည်လည်း ဒုက္ခသည်များ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ခံရရေးအတွက် တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေ သွယ်ဝိုက်၍ဖြစ်စေ အထောက်အကူပြုမည့် ပြဋ္ဌာန်းချက်များဖြစ်သည်။ စကားပြန်၊ ဘာသာပြန်နှင့် ဒုက္ခသည် ကော်မတီ၏ ဆွေးနွေးစိစစ်မှုနှင့် ဆိုင်သော ပြဋ္ဌာန်းချက်များသာ ထိုမျှလောက်ဖြစ်စေ အဓိပ္ပာယ်ရှိသော်လည်း စကားပြန်နှင့် ဘာသာပြန်ပင် ဆုံးဖြတ်ချက်စာ ဘာသာပြန်ခြင်း မဟုတ်ဘဲ ပြင်ပ ကန်ထရိုက်ဖြင့် ‘ဘေးမှ ခန့်မှန်းပြီး ရှင်းပြပေးမည်’ ဆိုသည်ထက် မပိုပေ။ ဒုက္ခသည် ကော်မတီကိုလည်း ကော်မတီဝင် အရေအတွက် တိုးမြှင့်ခြင်းမှလွဲ၍ ဖွဲ့စည်းပုံအရ လွတ်လပ်မှုကို ရယူခြင်း မရှိပါက အခြေခံ ဖြေရှင်းချက် ဖြစ်လာနိုင်မည် မဟုတ်ပေ။
-
ကိုးကားထားသော ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းမှု ဥပမာများသည်လည်း ပြဿနာဖြစ်သည်။ သတင်းထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းရန် လိုအပ်ကြောင်း အတည်ပြုရန် အခြားနိုင်ငံများ၏ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းမှု ဥပမာများကို အပင်ပန်းခံ၍ အလေးပေးထားသည်။ သို့သော် ‘ဆိုးရွားသော နိုင်ငံခြား ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းမှု ဥပမာ’ သည် အခြေခံ မဖြစ်နိုင်သည့်အပြင် အကြောင်းအရာပင် အနည်းငယ် ကွဲလွဲနေသလို ကိုရီးယား ရင်ဆိုင်နေရသော အခြေအနေလည်း ကွဲပြားသည်။ နိုင်ငံတိုင်း၏ အခြေအနေ ကွဲပြားသော်လည်း နားလည်ရလွယ်စေရန် ကြမ်းတမ်းသော စာရင်းအင်းကို ကိုးကားရလျှင် လက်ရှိ ကမ္ဘာတွင် လူ ၁၀၀ ဦးက ကာကွယ်မှု တောင်းခံပါက ၃၀ ဦးကို ဒုက္ခသည်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသင့်ပြီး ၁၀ ဦးကျော်ကို လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ နေထိုင်ခွင့်ဖြင့် ကာကွယ်ပေးသင့်သည့် အခြေအနေဖြစ်သည်။ သို့သော် တရားရေးဝန်ကြီးဌာနက ဥပမာအဖြစ် ထုတ်ပြသော အခြားနိုင်ငံများ၏ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းမှု ဥပမာများမှာ ထိုသို့သော အခြေအနေတွင် လူ ၁၀၀ ဦးတွင် ၂၀ ဦးကျော်ကို ဒုက္ခသည် သို့မဟုတ် လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ နေထိုင်ခွင့်ဖြင့် ကာကွယ်ပေးပြီး လူမှုရေး အခြေချနေထိုင်ရေးဆိုင်ရာ စနစ်များလည်း ပြင်ဆင်ထားသော အခြေအနေတွင် ယင်းကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း နောက်ပြန်ဆုတ်သည့် ပုံစံဖြင့် ချိန်ညှိထားခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ကိုရီးယားမှာမူ လူ ၁၀၀ ဦးတွင် ၁ ဦးကို ဒုက္ခသည်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုပြီး လူမှုရေး အခြေချနေထိုင်ရေးဆိုင်ရာ စနစ်များ လုံးဝမရှိသော အခြေအနေဖြစ်သည်။ ဒုက္ခသည် နယ်ပယ်တွင် အခြေခံ စံနှုန်းများနှင့် စနစ်များကို စတင် ပြင်ဆင်ရမည့် ကိုရီးယား အစိုးရသည် ကဏန်းသင်္ချာကို အရင်ဖြေမည်ဟု ဆိုကာဖြင့် ဖတ်စာအုပ်ကို လွှင့်ပစ်လိုက်သကဲ့သို့ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့အနှံ့ ကျော်ကြားသည့် ကြမ်းတမ်းသော ဒုက္ခသည် အသိအမှတ်ပြု စိစစ်မှု စံနှုန်းဖြင့် ဒုက္ခသည် အများစုကို မတရားစွာ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ခံရအောင် လုပ်နေသော ကိုရီးယား အစိုးရသည် ယခုအခါ ဒုက္ခသည်များကို ကာကွယ်လိုသည့် ဆန္ဒကို လုံးဝ စွန့်လွှတ်လိုက်ပြီလား။ ထို့ကြောင့် ဒုက္ခသည်များကို ပြန်လည်ပို့ဆောင်ခံရသော်လည်း ရသည်ဟု ကမ္ဘာကို ကြေညာလိုခြင်းလား။
-
ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းမည့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းပိုင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာလည်း ထင်ရှားသည်။ ယခု ဥပဒေကြမ်းနှင့် အနည်းငယ်သာ ကွာခြားသော ဥပဒေကြမ်းများအပေါ် ကိုရီးယား အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေး ကော်မရှင်သည် ဒုက္ခသည် ဥပဒေ ပြင်ဆင်ချက်များ အများစုကို ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခြင်းကို ကန့်ကွက်သည့် သဘောထားကို ယမန်နှစ်နှင့် ယခုနှစ် နှစ်ကြိမ်တိုင် ထုတ်ဖော်ခဲ့သည်။ ကိုရီးယား ရှေ့နေအသင်း (Korean Bar Association) သည်လည်း ယမန်နှစ်က သဘောထားမေးမြန်းမှုအရ ပြန်ကြားစာတွင် ဥပဒေကြမ်း၏ ပြဿနာများကို ထောက်ပြကာ လက်တွေ့တွင် ဥပဒေကြမ်း အားလုံးကို ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။ ကြိုတင်ကြေညာမီ တရားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ လုပ်ငန်းတာဝန်ခံများသည် ဥပဒေကြမ်း၏ အကြောင်းအရာကို ရှင်းပြရန် ကိုရီးယား အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေး ကော်မရှင်နှင့် ကိုရီးယား ရှေ့နေအသင်းသို့ လာရောက်ခဲ့သည်ဟု သိရသော်လည်း အဖွဲ့အစည်းများ၏ သဘောထားမှာ ပြောင်းလဲမှု မရှိပေ။ ဒုက္ခသည် ကွန်ဗင်းရှင်း အကောင်အထည်ဖော်မှုကို ကြီးကြပ်သော နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည့် ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံး (UNHCR) သည် ကြိုတင်ကြေညာခါနီးမှသာ ဥပဒေကြမ်း၏ အကြောင်းအရာကို အသိပေးခံရသည်ဟု သိရပြီး UNHCR သည်လည်း နိုင်ငံတကာ စံနှုန်းများနှင့် မကိုက်ညီသော ပြင်ဆင်ချက်ကို ကန့်ကွက်သည့် သဘောထားကို ထုတ်ဖော်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ယခု ဒုက္ခသည် ဥပဒေ ပြင်ဆင်ချက်သည် ဥပဒေကြမ်းကို တင်သွင်းလိုသော တရားရေးဝန်ကြီးဌာနမှလွဲ၍ အားလုံး – အရပ်ဘက် လူမှုအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဒုက္ခသည် ပါဝင်ပတ်သက်သူများသာမက လွတ်လပ်စွာ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုကို စောင့်ကြည့်သည့် ကိုရီးယား အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေး ကော်မရှင်နှင့် ဥပဒေပညာရှင်များ၏ အဖွဲ့ဖြစ်သည့် ကိုရီးယား ရှေ့နေအသင်းအထိ – ကန့်ကွက်ထားသော ဥပဒေကြမ်းဖြစ်ပြီး UNHCR အား အကြောင်းအရာပင် မသိရှိစေဘဲ လျှို့ဝှက်စွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်နည်း။
-
ဒုက္ခသည်များကို ကာကွယ်ရန် အလွန်နှေးကွေးပြီး ဒုက္ခသည်များကို ပယ်ချကာ နှင်ထုတ်ရန်မူ အလွန်လျင်မြန်သည့် တရားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ယခု ဒုက္ခသည် ဥပဒေ ပြင်ဆင်ချက်သည် တည်ရှိနေသေးသည့် ဒုက္ခသည် အသိအမှတ်ပြု စိစစ်ရေးစနစ်ကိုပင် ဖျက်သိမ်းလိုက်သည်နှင့် မခြားနားပေ။ လက်ရှိ အစိုးရလက်ထက်တွင် လူ့အခွင့်အရေး ဥပဒေကြမ်းများ ပြဋ္ဌာန်းမှု နှောင့်နှေးခြင်း သို့မဟုတ် ပယ်ဖျက်ခံရသင့်သည့် လူ့အခွင့်အရေးကို ဆန့်ကျင်သော ဥပဒေကြမ်းများ မကြာခဏ ကျော်ဖြတ်အတည်ပြုခံရခြင်းဟူသော အံ့ဩစရာ ဖြစ်စဉ်ကို တွေ့ရသည်။ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ဘေးသည် ကမ္ဘာကိုရော အများအပြားသော နိုင်ငံသားများကိုပါ ဖိစီးနေပြီး ထိခိုက်လွယ်သော ဒုက္ခသည်များကို ပိုမိုရက်စက်စွာ ညှစ်ကြပ်နေသည့် ယခုအချိန်တွင် ဒုက္ခသည်များကို နှင်ထုတ်ရမည်ဟူသည့် ဒုက္ခသည် မုန်းတီးမှုကို တားဆီးရမည့် အစိုးရက ရှေ့ဆောင်ကာ ယင်းနှင့် လိုက်ပါလျက် ဥပဒေကြမ်းကို လျှို့ဝှက်စွာ တွန်းအားပေးနေခြင်းကို ပြင်းထန်စွာ ပြစ်တင်ရှုတ်ချသည်။ အရပ်ဘက် လူမှုအဖွဲ့အစည်းသည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ညီညွတ်မှုဖြင့် ဒုက္ခသည်များသည် ယခုအခါ မြေထဲပင်လယ်တွင်သာမက ကိုရီးယား နယ်စပ်မှ နှင်ထုတ်ခံရ၍ သေဆုံးရသည့် ရလဒ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေမည့် မတရားသော ဒုက္ခသည် ဥပဒေ ပြင်ဆင်ချက်ဥပဒေကြမ်းကို တင်သွင်းခြင်းနှင့် ပြဋ္ဌာန်းခြင်းကို လက်ပိုက်ကြည့်နေမည် မဟုတ်ပေ။
ထို့ကြောင့် အောက်ပါအတိုင်း တောင်းဆိုသည်။
ပထမ၊ အစိုးရသည် ဒုက္ခသည် မုန်းတီးမှုကို အခြေခံသော လူ့အခွင့်အရေးကို ဆန့်ကျင်သည့် ဒုက္ခသည် ဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေး ဥပဒေကြမ်း၏ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းမည့် လုပ်ငန်းစဉ်ကို ချက်ချင်း ရပ်တန့်ပါ။
ဒုတိယ၊ အစိုးရသည် ဒုက္ခသည်များ၏ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများနှင့် လူမှုရေး အခြေချနေထိုင်ရေးဆိုင်ရာ သင့်လျော်သော ဥပဒေကြမ်းကို ဆွေးနွေးရန်အတွက် အရပ်ဘက် လူမှုအဖွဲ့အစည်းများ၊ UNHCR နှင့် ပညာရှင် အဖွဲ့အစည်းများနှင့် တိုင်ပင်ကာ ဥပဒေကြမ်းအသစ်နှင့် မူဝါဒကို ရေးဆွဲပါ။
၂၀၂၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်၊ ဒုက္ခသည် လူ့အခွင့်အရေး ကွန်ရက် (Korea Refugee Rights Network, KORIN)
▣ ဒုက္ခသည် လူ့အခွင့်အရေး ကွန်ရက် (၂၀၂၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ အခြေအနေအရ အောက်ပါ အဖွဲ့အစည်း အဖွဲ့ဝင် ၂၈ ဖွဲ့နှင့် အထူးအဖွဲ့ဝင် ၄ ဖွဲ့)
난민인권네트워크 [TFC(The First Contact for Refugee) 공익법센터 어필, 공익변호사와 함 께하는 동행, 공익사단법인 정, 공익인권법재단 공감, 공익인권센터 드림(DREAM), 국제난 민지원단체 피난처, 글로벌호프, 난민인권센터, 동두천난민공동체, 동작FM, 사단법인 두루, 서울온드림교육센터, 수원글로벌드림센터, 순천이주민지원센터, 아시아의 친구들, 아시아평화를향한이주MAP, 이주여성을위한문화경제공동체 에코팜므, 이주민지원공익센터 감동, 의정부 EXODUS, 이주민지원센터친구, 천주교 제주교구 이주사목센터 나오미, 재단법인 동천, 재단법인 화우 공익재단, 제주평화인권연구소 왓, 파주 EXODUS, 한국이주인권센터]