[အာရှ-ပစိဖိတ် ဒုက္ခသည်အခွင့်အရေး ကွန်ရက် (Asia Pacific Refugee Rights Network, APRRN) ထုတ်ပြန်ချက်] အာရှတွင် ဒုက္ခသည် ဥပဒေကို ပထမဆုံး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော နိုင်ငံဖြစ်သည့် ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံအား ဒုက္ခသည် ကွန်ဗင်းရှင်းကို တာဝန်ယူမှုရှိရှိ အကောင်အထည်ဖော်ရန် မျှော်လင့်သည်။
ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံသည် အာရှတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ကုလသမဂ္ဂ (UN) 1951 ခုနှစ် ဒုက္ခသည်အဆင့်အတန်းဆိုင်ရာ ကွန်ဗင်းရှင်း၏ ပြည်တွင်းအကောင်အထည်ဖော်ရေး ဥပဒေဖြစ်သည့် ဒုက္ခသည်ဥပဒေကို 2012 ခုနှစ်တွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။
ဒေသန္တရနှင့် နိုင်ငံတကာ ဒုက္ခသည် လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့အစည်းများသည် ကိုရီးယား၏ ဦးဆောင်သော လှုပ်ရှားမှုကို မျှော်လင့်ချက်ကြီးမားစွာဖြင့် ကြည့်ရှုခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ရှစ်နှစ်ကြာပြီးနောက် ယခုအချိန်တွင် ကိုရီးယားရှိ ဒုက္ခသည်များ၏ လက်တွေ့အခြေအနေနှင့် ဒုက္ခသည်ဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများက ကိုရီးယားသည် ဒုက္ခသည်ကွန်ဗင်းရှင်း ပါဝင်သည့် နိုင်ငံအဖြစ် တာဝန်နှင့် ဝတ္တရားများကို လုံလောက်စွာ လေးလေးနက်နက် လက်ခံရွက်ဆောင်နေသလားဟူသော မေးခွန်းကို ပေါ်ပေါက်စေသည်။
နိုင်ငံတကာ ပျမ်းမျှနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် သိသိသာသာ နိမ့်ကျသော ဒုက္ခသည် အသိအမှတ်ပြုမှုနှုန်းကို ဆက်လက်ပြသနေသော ကိုရီးယားသည် 2019 ခုနှစ်တွင် မှတ်တမ်းတင်ခြင်းမှ အနိမ့်ဆုံးဖြစ်သော 0.4% ဒုက္ခသည် အသိအမှတ်ပြုမှုနှုန်းကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ခြင်းမှာ စိုးရိမ်စရာဖြစ်သည်။ ထင်ရှားစွာ အကြောင်းမဲ့သော လျှောက်ထားမှုများကို ချန်လှပ်၍ ပုံမှန်ဒုက္ခသည် စိစစ်မှုကို အာမခံရန် နိုင်ငံတကာ စံနှုန်းများနှင့် ဒုက္ခသည်ဥပဒေ၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို လျစ်လျူရှုထားသော ဝင်ခွင့်ငြင်းပယ်သည့် အလေ့အကျင့်သည် 2019 ခုနှစ်တွင် ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူ၏ 93.1% ဝင်ခွင့်ငြင်းပယ်ခံရသည့် ရလဒ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
2015 ခုနှစ်မှစ၍ တရားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ဒုက္ခသည်စိစစ်မှု ပိတ်လှောင်ကျန်ရစ်မှုကို ဖြေရှင်းရန် မလိုတမာ စံနှုန်းဖြင့် ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားမှုများကို ခွဲခြား၍ စိစစ်ခဲ့ပြီး ထိုလုပ်ငန်းစဉ်တွင် အင်တာဗျူးမှတ်တမ်း များစွာ ဆောင်ရွက်ဖန်တီးခံခဲ့ရကာ ဒုက္ခသည်သည် စီးပွားရေးအကြောင်းကြောင့်သာ ကိုရီးယားသို့ ဝင်ရောက်လာသည်ဟူသော ဆုံးဖြတ်ချက်သို့ ဦးတည်ခဲ့သည်။1 ထိခိုက်ခံရသူများကို မည်သည့်လျော်ကြေးမှ တောင်းပန်မှုမှ မပေးခဲ့ပါဘဲ ၎င်းတို့အနက် များစွာမှာ ဒုက္ခသည်အဆင့်အတန်း မအသိအမှတ်ပြုခံရသဖြင့် ကိုရီးယားမှ ထွက်ခွာခဲ့ရသည်ဟု သိရသည်။
2018 ခုနှစ်တွင် ယီမင်ဒုက္ခသည် 500 ခန့် ဝင်ရောက်လာမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော နိုင်ငံခြားသားမုန်းတီးသည့် (xenophobic) စိတ်ခံစားမှု ပေါက်ကွဲမှုအပေါ် ကိုရီးယားအစိုးရသည် “အတု ဒုက္ခသည်များကို ကောင်းစွာ စစ်ထုတ်မည်” “နိုင်ငံခြားသားများ စုပြုံနေသော ဒေသများတွင် ကင်းလှည့်မှုကို တိုးမြှင့်မည်” စသည့် ရှင်းလင်းချက်များဖြင့် မုန်းတီးမှုခံစားချက်ကို လိုက်ပါရန်သာ အလျင်လိုခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် 2018 နှင့် 2019 ခုနှစ်များတွင် လွှတ်တော်၌ ဒုက္ခသည်ကွန်ဗင်းရှင်းပါ တာဝန်များကို ချိုးဖောက်သည့် သို့မဟုတ် ဒုက္ခသည်ကွန်ဗင်းရှင်းမှ လုံးဝရုပ်သိမ်းမည့် ဥပဒေကြမ်းများစွာ တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။
အထက်ပါ ဥပဒေပြုကြိုးပမ်းမှုများ မအောင်မြင်ခဲ့သော်လည်း ကိုရီးယားတရားရေးဝန်ကြီးဌာနက မကြာသေးမီက တက်ကြွစွာ တွန်းအားပေးနေသော ဒုက္ခသည်ဥပဒေ ပြင်ဆင်ချက်ကြမ်းအပေါ် ကျွန်ုပ်တို့ နက်ရှိုင်းစွာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုကို ဖော်ပြသည်။ တရားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပြင်ဆင်ချက်ကြမ်းသည် ပုံမှန်ဒုက္ခသည်စိစစ်မှု ခံယူနိုင်ပြီး ဆုံးဖြတ်ချက်အပေါ် ပုံမှန်အယူခံဝင်နိုင်သူများ၏ အတိုင်းအတာကို လျှော့ချခြင်းအပေါ် အာရုံစိုက်ထားသည်ဟု ဆုံးဖြတ်ရပြီး ၎င်းသည် နိုင်ငံတကာဥပဒေနှင့် ဆန့်ကျင်သည်။ ပြင်ဆင်ချက်ကြမ်းအရ ပြန်လည်လျှောက်ထားသူ စသည်တို့အပေါ် မူလအားဖြင့် ဒုက္ခသည်စိစစ်မှုအတွက် မသင့်လျော်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်နိုင်သည် (အပိုဒ် 5 ၏ 2)။ သို့သော် ‘အရေးကြီးသော အခြေအနေပြောင်းလဲမှု ရှိသည်ဟူသော အချက်’ ကို ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူက 14 ရက်အတွင်း ရှင်းပြ၍ ပုံမှန်စိစစ်မှု ခံယူနိုင်ရန်မှာ မဖြစ်နိုင်သလောက် ခက်ခဲသည် (အပိုဒ် 5 ၏ 2 ပုဒ်မခွဲ 1 အမှတ် 1၊ 2 နှင့် ပုဒ်မခွဲ 2)။
ထင်ရှားစွာ အကြောင်းမဲ့သော လျှောက်ထားမှုအတွက် ရိုးရှင်းစွာ အသိအမှတ်မပြုဆုံးဖြတ်ချက်အစား “ထင်ရှားစွာ အကြောင်းမဲ့သော လျှောက်ထားမှုကြောင့် ဒုက္ခသည် အသိအမှတ်မပြုသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်” ကို ချမှတ်ကာ အယူခံစိစစ်ရေး ကာလကို တိုစေသည့် ပြဋ္ဌာန်းချက် (အပိုဒ် 18 ၏ 2၊ အပိုဒ် 21 ပုဒ်မခွဲ 8) လည်း အလွန်စိုးရိမ်ဖွယ်ဖြစ်သည်။ “နေထိုင်ခွင့်သက်တမ်း ရိုးရိုးတိုးရန်အတွက် လျှောက်ထားမှု” ကဲ့သို့သော စံနှုန်းသည် ဒုက္ခသည်အဆင့်အတန်းနှင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ထည့်သွင်းစဉ်းစားမှုအလိုက် ဆုံးဖြတ်ချက်ပြောင်းလဲသွားမည်သာဖြစ်သည်။ ထင်ရှားစွာ အကြောင်းမဲ့သော လျှောက်ထားမှုကို ဒုက္ခသည်ဖြစ်ရခြင်း အကြောင်းရင်း ထင်ရှားစွာ မဟုတ်သည့်အခြေအနေ စသည်ဖြင့် ကျဉ်းကျဉ်းကျပ်ကျပ် ကန့်သတ်ထားရမည်ဖြစ်သော်လည်း တရားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပြင်ဆင်ချက်ကြမ်းက တင်ပြထားသော “ပုဂ္ဂိုလ်ချင်း အငြင်းပွားမှု သို့မဟုတ် စီးပွားရေးအကြောင်းရင်း” သည် အခြားအချက်အလက်များနှင့် ပေါင်းစပ်လျှင် ဒုက္ခသည်ကွန်ဗင်းရှင်းပါ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှု ဖြစ်လာနိုင်သလို နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှု၏ ရလဒ်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် ကိုရီးယား၏ အလွန်တင်းကျပ်သော စိစစ်လုပ်ထုံးလုပ်နည်းနှင့် စံနှုန်းများနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ နိုင်ငံတကာ စံနှုန်းများနှင့် ကိုက်ညီသော တိတိကျကျ သတ်မှတ်ထားသည့် စံနှုန်းမရှိဘဲ ဤကဲ့သို့ ဒုက္ခသည်အသိအမှတ်မပြုသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ထည့်သွင်းပါက အလွန်များပြားသော ဒုက္ခသည်များသည် ‘ထင်ရှားစွာ အကြောင်းမဲ့သော လျှောက်ထားမှု’ ဟူသည့် အမှတ်အသားထိုးခံရပြီး ၎င်းအပေါ် အယူခံလည်း ပယ်ချခံရနိုင်ခြေ များသည်ကို စိုးရိမ်သည်။
တရားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပြင်ဆင်ချက်ကြမ်းသည် ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူ၏ အခွင့်အရေးများကို ကန့်သတ်ရန် အခြားပြဋ္ဌာန်းချက် အချို့ကိုလည်း ထည့်သွင်းထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အပိုဒ် 47 သည် အတုစာရွက်စာတမ်း တင်သွင်းသူအပေါ် ပြစ်ဒဏ်ပြဋ္ဌာန်းချက်ကို တင်းကျပ်ပြီး ၎င်းကို စီစဉ်ပေးသူ၊ တိုက်တွန်းသူကိုပါ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ရန် ရည်ရွယ်သည်။ ဒုက္ခသည်ကွန်ဗင်းရှင်း အပိုဒ် 31 ပုဒ်မခွဲ 1 သည် အတုစာရွက်စာတမ်း အသုံးပြုခြင်း အပါအဝင် ဒုက္ခသည် သို့မဟုတ် ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူ၏ တရားမဝင် ဝင်ရောက်မှုအတွက် တာဝန်ကို လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပေးသည်။ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ မဟာမင်းကြီးရုံး (UNHCR) သည် မမှန်သော ထုတ်ဖော်ပြောဆိုချက်သည် ကိုယ်တိုင် ဒုက္ခသည်အသိအမှတ်မပြုရန် အကြောင်းရင်း မဖြစ်သင့်ဘဲ မမှန်သော ထုတ်ဖော်ပြောဆိုချက် သို့မဟုတ် အတုစာရွက်စာတမ်း တင်သွင်းခြင်းအချက်ကို ယေဘုယျအခြေအနေနှင့်အတူ ထည့်သွင်းစဉ်းစားသင့်သည်ဟု အကြံပြုထားသည်။2 သို့သော် တရားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပြင်ဆင်ချက်ကြမ်းသည် အတုစာရွက်စာတမ်း တင်သွင်းသော ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူ သို့မဟုတ် ၎င်းကို ကူညီခဲ့သော တတိယပုဂ္ဂိုလ်၏ ရည်ရွယ်ချက် သို့မဟုတ် သိရှိမှုနှင့် ပတ်သက်၍ တိကျသော စံနှုန်းကို မတင်ပြထားသဖြင့် ရိုးသားစွာ အတုစာရွက်စာတမ်း တင်သွင်းသော ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူများ သို့မဟုတ် ၎င်းတို့ကို ကူညီခဲ့သည့် အရပ်ဖက်လူမှုအဖွဲ့အစည်း လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်သူများ သို့မဟုတ် ရှေ့နေများ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခံရနိုင်ခြေရှိသည်။ ၎င်းသည် ပြင်းထန်သော ကြောက်ရွံ့စေသည့်အကျိုးသက်ရောက်မှု (chilling effect) သို့ ဦးတည်လိမ့်မည်။
နောက်ဆုံးအနေဖြင့် ကိုရီးယားမီဒီယာတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပျံ့နှံ့နေသော ‘အတု ဒုက္ခသည်’ ဆိုသည့် ယုတ္တိဗေဒကြောင့် လှုပ်ခတ်မခံရန် ကိုရီးယားအစိုးရကို တိုက်တွန်းသည်။ သတင်းဆောင်းပါး အချို့က နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှု စိုးရိမ်ရမှု နည်းပါးသော နိုင်ငံများ (ရုရှား၊ ကာဇက်စတန်၊ တရုတ်၊ မလေးရှား) မှ ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူများသည် ကိုရီးယားရှိ ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူ အများစုကို ဖွဲ့စည်းထားပြီး ထို့ကြောင့် ‘အတု ဒုက္ခသည်’ များစွာ ရှိသည်ဟူသော နိဂုံးကို ရွေးချယ်ထားခြင်းအပေါ် ကျွန်ုပ်တို့ သဘောမတူပါ။ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုမှ ရှောင်ရှားကာ အခြားနိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးသည့် လမ်းကြောင်းမှာ အနီးအနားနိုင်ငံများ၏ ဗီဇာမူဝါဒနှင့် ရရှိနိုင်သော သွားလာရေးနည်းလမ်းများအပေါ် မူတည်နေရမည်သာ ဖြစ်သည်။ အထက်ပါ နိုင်ငံများမှ လာသူများအတွက် ဝင်ရောက်ရန် နှိုင်းယှဉ်ချက်အရ လွယ်ကူပြီး ပထဝီအနေအထားအရ နီးကပ်သော နိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်ကာ ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားခြင်းမှာ သဘာဝကျသော ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အထက်ပါ နိုင်ငံများတွင် အတိုက်အခံ လှုပ်ရှားမှု၊ လိင်စိတ်ခံယူမှု၊ ဘာသာ စသည့် လူ့အခွင့်အရေးနှင့် ဆက်စပ်သော နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှု အကြောင်းရင်း အမျိုးမျိုး ရှိကြောင်း ယုံကြည်စိတ်ချရသော အစီရင်ခံစာများ ရှိသည်။
အထူးသဖြင့် လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း နိုင်ငံတကာအဆင့်တွင် တရုတ်နှင့် ရုရှားတို့သည် နှစ်စဉ် ဒုက္ခသည်ထွက်ရှိမှု အကြီးမားဆုံး ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အထက်ပါနိုင်ငံများမှ ဒုက္ခသည်များအနက် များစွာသည် အခြားနိုင်ငံများနှင့် ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ မဟာမင်းကြီးရုံး (UNHCR) တို့မှ ဒုက္ခသည်အဆင့်အတန်း အသိအမှတ်ပြုခံထားရသည်။ ယင်းနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် ကိုရီးယားတွင် အထက်ပါနိုင်ငံများမှ ဒုက္ခသည်များသည် ဒုက္ခသည်အဆင့်အတန်း အသိအမှတ်ပြုခံရနိုင်ခြေ 0% သို့မဟုတ် 0% နီးပါး ရှိသည်ဟု သိရသည်။ ထို့ကြောင့် မှန်ကန်သော မေးခွန်းမှာ ကိုရီးယားတွင် ဒုက္ခသည်ကွန်ဗင်းရှင်းနှင့် ကိုက်ညီသော ဒုက္ခသည်စိစစ်မှု လက်ရှိ ဆောင်ရွက်နေသလားဟူသည့် မေးခွန်းဖြစ်လိမ့်မည်။
အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသသည် ဒုက္ခသည် 3.5 သန်း ထွက်ရှိသည့်ဒေသဖြစ်သော်လည်း နိုင်ငံ 45 ခုအနက် နိုင်ငံ 20 ခုသာ ဒုက္ခသည်ကွန်ဗင်းရှင်းတွင် ပါဝင်သည့် ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ဒုက္ခသည်ကွန်ဗင်းရှင်းကို 30 နှစ်ကျော် အကောင်အထည်ဖော်ကာ လွတ်လပ်သော ပြည်တွင်းအကောင်အထည်ဖော်ရေး ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော ကိုရီးယား၏ ဥပမာကို ဒေသက အာရုံစိုက်ရသည့် အကြောင်းရင်း ဖြစ်သည်။ ဒုက္ခသည်ဥပဒေ ပြင်ဆင်ရန် ကိုရီးယားအစိုးရ၏ ကြိုးပမ်းမှုသည် ဒုက္ခသည်ကာကွယ်ရေး တာဝန်နှင့် နိုင်ငံတကာဥပဒေအရ တာဝန်များကို မဖြည့်ဆည်းနိုင်သည့် ရလဒ်သို့ ဦးတည်လိမ့်မည်။
၎င်းသည် အချို့နိုင်ငံများတွင် နောက်ပြန်ဆုတ်သည့်ပုံစံဖြင့် ဖြစ်ပေါ်နေသော ဒုက္ခသည် ဖယ်ထုတ်သည့် လမ်းကြောင်းတွင် ကိုရီးယား ပါဝင်သည်ဟု သတ်မှတ်ခံရမည်ဖြစ်ပြီး ကိုရီးယားကို အာရုံစိုက်ခဲ့ကြသည့် ဒေသအတွင်းရှိ အခြားနိုင်ငံများအပေါ် အပျက်သဘော သက်ရောက်မှု ရှိနိုင်ခြေ အလွန်များသည်ကို နက်ရှိုင်းစွာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုကို ဖော်ပြသည်။ ထို့ကြောင့် APRRN သည် ကိုရီးယားအစိုးရနှင့် ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ မဟာမင်းကြီးရုံး (UNHCR) သို့ အောက်ပါအချက်များကို တောင်းဆိုသည်။
• နိုင်ငံတကာဥပဒေနှင့် ကောင်းမွန်သော ဥပမာများနှင့် ကိုက်ညီစေရန် ကိုရီးယား၏ ဒုက္ခသည်အသိအမှတ်ပြု စိစစ်ရေးစနစ်၏ တရားမျှတမှု၊ အရည်အသွေးနှင့် တာဝန်ခံမှုကို အကဲဖြတ်ရမည်။ ဒုက္ခသည်အသိအမှတ်ပြု စိစစ်ဆုံးဖြတ်ချက်တွင် ပြင်းထန်သော အမှားများ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေသည့်အချက်နှင့် နိုင်ငံတကာစံနှုန်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် အလွန်နိမ့်ကျသော ဒုက္ခသည်အသိအမှတ်ပြုမှုနှုန်းကို ထည့်သွင်းစဉ်းစား၍ အထူးသဖြင့် အစိုးရ၏ အမှားနှင့် အပြစ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော ပြန်လည်လျှောက်ထားသူများ အပါအဝင် ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူအားလုံး၏ အခွင့်အရေးများကို အာမခံရမည်။ လက်ရှိ လေဆိပ်/ဆိပ်ကမ်း (출입국항) ဒုက္ခသည်စိစစ်ရေးစနစ်ကို ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားခွင့် အာမခံမှုနှင့် အတင်းအဓမ္မ ပြန်ပို့ခြင်းမပြုရေး မူနှင့် ကိုက်ညီသောပုံစံသို့ တိုးတက်စေရမည်။
• ကိုရီးယားအစိုးရသည် ဒုက္ခသည်ဥပဒေ ပြင်ဆင်ခြင်းအစား ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားမှု ကိုင်တွယ်ရေး စွမ်းဆောင်ရည် တိုးမြှင့်ခြင်းနှင့် လုံးဝပကတိအမှန်ဖြစ်သော ဥပဒေဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုအပေါ် အခြေခံသည့် အရည်အသွေးမြင့် ဒုက္ခသည်အသိအမှတ်ပြု စိစစ်ရေးစနစ်ကို အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းအပေါ် အာရုံစိုက်ရမည်။ အစိုးရသည် ဒုက္ခသည်စိစစ်မှုသည် နိုင်ငံရေးသဘောသက်ရောက်ခြင်း သို့မဟုတ် နိုင်ငံခြားသားမုန်းတီးမှု၏ သက်ရောက်မှုကို မခံရစေရန် ကာကွယ်ကာ စစ်မှန်သော လူသားချင်းစာနာမှု လုပ်ငန်းစဉ်အဖြစ် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းရန် အာမခံရမည်။ ဒုက္ခသည်ကွန်ဗင်းရှင်းအရ တာဝန်များနှင့် ကိုက်ညီသောနည်းဖြင့် ဒုက္ခသည်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရန် ဒုက္ခသည်များနှင့် ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူ ကိုယ်တိုင်၊ ကိုရီးယား အရပ်ဖက်လူမှုအဖွဲ့အစည်း၊ ဒေသဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ မဟာမင်းကြီးရုံး အပါအဝင် နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများ စသည့် ပါဝင်ပတ်သက်သူ အမျိုးမျိုး၏ အသံများကို ကြားနာပြီး ထင်ဟပ်စေရမည်။
• ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ မဟာမင်းကြီးရုံး (UNHCR) သို့ ၎င်း၏ ဖွဲ့စည်းပုံစည်းမျဉ်း အပိုဒ် 8 နှင့် ဒုက္ခသည်ကွန်ဗင်းရှင်း အပိုဒ် 35 ပုဒ်မခွဲ 2 အရ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ မဟာမင်းကြီးရုံး၏ ကြီးကြပ်စောင့်ကြည့်သည့် လုပ်ငန်းကို မကြာသေးမီ ကိုရီးယားအခြေအနေအပေါ် တက်ကြွစွာ အသုံးချရန် တောင်းဆိုသည်။ 1991 ခုနှစ်မှစ၍ ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ၊ ဒုက္ခသည်ကွန်ဗင်းရှင်း ပါဝင်သည့် နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ယခင် ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ်နှင့် အဓိက ကုလသမဂ္ဂ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများကို မွေးထုတ်ပေးခဲ့သည့် ကိုရီးယားသည် နိုင်ငံတကာ ဒုက္ခသည်စံနှုန်းနှင့် လူ့အခွင့်အရေး စံနှုန်းများကို လိုက်နာသည့် ကောင်းမွန်သော ပုံသာဖြစ်ရမည်။ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ မဟာမင်းကြီးရုံးနှင့် ဆက်စပ်သော ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့အစည်းများက ယင်းအတွက် သင့်လျော်သော ပံ့ပိုးမှု၊ လမ်းညွှန်မှုနှင့် ကြီးကြပ်မှုကို ပေးရမည်။
English version.