[2022 ကမ္ဘာ့ ဒုက္ခသည်များနေ့ အထိမ်းအမှတ် ပူးတွဲ ထုတ်ပြန်ချက်] ဒုက္ခသည် ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းပြီး 10 နှစ်၊ တရားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ဒုက္ခသည် ကာကွယ်ရေး တာဝန်ကို အပြည့်အဝ ထမ်းဆောင်ရမည်။

[2022 ကမ္ဘာ့ ဒုက္ခသည်များနေ့ အထိမ်းအမှတ် ပူးတွဲ ထုတ်ပြန်ချက်] ဒုက္ခသည် ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းပြီး 10 နှစ်၊ တရားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ဒုက္ခသည် ကာကွယ်ရေး တာဝန်ကို အပြည့်အဝ ထမ်းဆောင်ရမည်။

၂၀၂၂ ခုနှစ်သည် ဒုက္ခသည်ဥပဒေ (Refugee Act) ပြဋ္ဌာန်းပြီး 10 နှစ်ပြည့်သည့်နှစ် ဖြစ်သည်။ ဒုက္ခသည်ကွန်ဗင်းရှင်း ကိုရီးယားတွင် အာဏာတည်ခဲ့သည်မှ 30 နှစ်ပြည့်သည့်နှစ် ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ဒုက္ခသည်ဦးရေ သန်း 100 ကို သမိုင်းတစ်လျှောက် ပထမဆုံးအကြိမ် ကျော်လွန်သဖြင့် အလွန်အရေးကြီးသော ငြိမ်းချမ်းရေးလှုပ်ရှားမှုနှင့် နိုင်ငံတကာ ညီညွတ်မှု လိုအပ်သည့်နှစ်လည်း ဖြစ်သည်။ ဒုက္ခသည်မူဝါဒ၏ တာဝန်ရှိ ဝန်ကြီးဌာနဖြစ်သော တရားရေးဝန်ကြီးဌာန (Ministry of Justice) ၏ ဝန်ကြီးအဖြစ် မကြာသေးမီက တာဝန်ယူခဲ့သည့် ဟန်ဒုံဟွန်း (한동훈) ဝန်ကြီးသည် “ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ရေးဌာန (Immigration Agency)” ဖွဲ့စည်းရေးကို အရေးကြီးသော အစီအစဉ်တစ်ရပ်အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။ ယခင်က “လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် နိုင်ငံခြားသား မူဝါဒ” အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် မူဝါဒကို “ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ရေး” မူဝါဒသို့ ပြောင်းလဲမည်ဖြစ်ပြီး ထိုမူဝါဒတွင် ပါဝင်မည့် အကြောင်းအရာသည် ပို၍ အရေးကြီးသောကြောင့် ရှေ့ဆက်၍ သေချာစွာ စောင့်ကြည့်ရမည်ဖြစ်သော်လည်း အရေးကြီးသည့် အစီအစဉ်တစ်ရပ်ကို ဖော်ပြခဲ့ခြင်းကို အပြုသဘောဖြင့် အကဲဖြတ်သင့်သည်။ ဌာနသစ်က ချမှတ်မည့် မူဝါဒသည် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများနှင့် ဒုက္ခသည်များကို တရားမဝင်သူများ၊ ခြွင်းချက်အဖြစ် သတ်မှတ်ရမည့်သူများအဖြစ် မမြင်ဘဲ ကိုရီးယားအစိုးရက တက်ကြွစွာ ကြိုဆိုရမည့် အရာအဖြစ် မြင်သည့် မူဝါဒ ဖြစ်ရမည်။ ထို့အပြင် ထိုရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ရေး မူဝါဒတွင် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်ခံရသူများဖြစ်သည့် ဒုက္ခသည်များ၏ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု ပါဝင်ရမည်မှာ မဟုတ်မဖြစ်ပင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် တရားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် တာဝန်ရှိ ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ဒုက္ခသည်ကွန်ဗင်းရှင်းကို 1992 ခုနှစ်တွင် အတည်ပြုလက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်မှ 30 နှစ်ကြာသည့် ယခုအချိန်တွင် ဒုက္ခသည်စနစ်၏ လက်ရှိပုံစံမှာ မည်သို့နည်း။

ကြီးစွာသော အခက်အခဲများကို ဖြတ်ကျော်ကာ ကိုရီးယားသို့ ရောက်ရှိလာသော ဒုက္ခသည်များကို ကိုရီးယားမြေပေါ် ခြေချခွင့်ပင် မရမီ ပြန်ပို့ရန် အလျင်စလို လုပ်ဆောင်နေပြီး စစ်ဆေးမှုကို ညံ့ဖျင်းစွာ ပြုလုပ်ရန် ညွှန်ကြားခြင်း၊ နေထိုင်ခွင့် အဆင့်အတန်း ရုပ်သိမ်းခြင်းတို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ စစ်ပွဲမှ ရှောင်တိမ်းလာသော ဒုက္ခသည်များအပေါ် အချို့သော မုန်းတီးမှု စိတ်ခံစားချက်ကို အားပြု၍ စတင်ခဲ့သည့် ဒုက္ခသည်ဥပဒေ ဆိုးရွားစွာ ပြင်ဆင်ရေးကို ယနေ့တိုင် ဆက်လက်တွန်းအားပေး၍ ခိုလှုံခွင့်လျှောက်ထားခွင့်ကို ကန့်သတ်ရန် အလျင်စလို ပြုလုပ်နေသည်။ ဒုက္ခသည်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုပြီးနောက်တွင်ပင် အခြေချနေထိုင်ရန် လမ်းကြောင်း မမြင်ရဘဲ လူသားချင်းစာနာမှု အကြောင်းပြချက်ဖြင့် နေထိုင်ခွင့်ရသူများနှင့် ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူများ၏ အသက်ရှင်ရပ်တည်မှုမှာ ခြိမ်းခြောက်ခံနေရသည်။ ဒုက္ခသည်အင်တာဗျူး ဖန်တီးပြုပြင်မှု ဖြစ်ရပ်၊ ပိုက်ကွန်ချည်၍ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်သည့် “ပင်လယ်ပုစွန်ကွေး” နှိပ်စက်မှု ဖြစ်ရပ် စသည်ဖြင့် အစိုးရက ပြင်းထန်သည့် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများကို ကျူးလွန်ပြီး ဒုက္ခသည်များအပေါ် မုန်းတီးမှုကို ဦးဆောင်နေသည်။ ယနေ့တိုင် မပြောင်းလဲဘဲ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေသော အောက်ပါအချက်များကို တာဝန်ရှိ ဝန်ကြီးဌာနသည် လေးလေးနက်နက် သိရှိရန် တောင်းဆိုသည်။

ဒုက္ခသည်များသည် ယခုအချိန်တိုင် တံခါးပိတ်ခံနေရသည်။ ပဋိပက္ခအခြေအနေများကြောင့် ဘေးဒုက္ခရောက်ရန် စိုးရိမ်ရမှု မြင့်မားသော ဆူဒန်၊ မြန်မာ၊ အီသီယိုးပီးယား၊ ဟေတီ စသည့် နိုင်ငံများမှ လေဆိပ်တွင် ခိုလှုံခွင့် လျှောက်ထားသူများအပေါ် မနှစ်က နှစ်ကုန်ပိုင်းမှစ၍ ယခုနှစ်အထိ ဝင်ပေါက်ဆိပ်ကမ်းများတွင် လွန်ကဲပြီး ကွဲပြားမှုမရှိသော စစ်ဆေးမှုမလွှဲပြောင်းရန် ဆုံးဖြတ်ချက်များ (ဒုက္ခသည်စစ်ဆေးမှုသို့ မလွှဲပြောင်းသော ဆုံးဖြတ်ချက်) ချမှတ်ခဲ့သည်။ ထိုဆုံးဖြတ်ချက် ခံရသော ဒုက္ခသည်များမှာ ဒုက္ခသည်စစ်ဆေးမှု ခံယူခွင့်ကို ဆုံးရှုံးသွားသည့် အခြေအနေတွင် အချို့မှာ ပြန်ပို့ခံရပြီး အချို့မှာ လေဆိပ်တွင် မလှည့်မကြည့် ထားခံရကာ အသက်ရှင်ရပ်တည်ရေး ဖိအားကို ခံစားခဲ့ရသည်။

အဆိုးဆုံး ဒုက္ခသည် အသိအမှတ်ပြုမှုနှုန်း ဆက်လက်ရှိနေသည်။ လွန်ခဲ့သော 5 နှစ်အတွင်း ကိုရီးယား၏ ဒုက္ခသည် အသိအမှတ်ပြုမှုနှုန်းမှာ ပျမ်းမျှ 1% အောက်တွင် ရှိနေသည်။ 2021 ခုနှစ်တစ်နှစ်အတွင်း ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားမှု 2,341 ခုအနက် ဒုက္ခသည်စစ်ဆေးမှုမှတဆင့် အဆင့်အတန်း အသိအမှတ်ပြုခံရသူမှာ 32 ဦးဖြစ်ပြီး မိသားစုပြန်လည်ပေါင်းစည်းမှုကို ဖယ်လျှင် 7 ဦးသာ ရှိသည် (ကန့်ကွက်လျှောက်ထားမှု ဖြစ်စဉ်တွင် ဒုက္ခသည်အဆင့်အတန်း ရရှိသူ 24 ဦး၊ တရားစွဲဆိုမှုမှတဆင့် ဒုက္ခသည်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရသူ 16 ဦး)။ ကိုရီးယား၏ ဒုက္ခသည် အသိအမှတ်ပြုမှုနှုန်းမှာ နှစ်စဉ် G20 နိုင်ငံများအနက် အနိမ့်ဆုံးအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခံနေရသည်။

ဒုက္ခသည်များ အခြေချနေထိုင်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းမှု လုံးဝမရှိပါ။ ဒုက္ခသည်ဥပဒေ အကောင်အထည်ဖော်ရေး အမိန့် ပုဒ်မ 22 တွင် သတ်မှတ်ထားသော “ဒုက္ခသည်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရသူများ၏ ဆက်ဆံမှုအတွက် ဆွေးနွေးအဖွဲ့” ကို ဒုက္ခသည်ဥပဒေ အကောင်အထည်ဖော်ပြီးနောက် ယခုအထိ တစ်ကြိမ်မျှ မကျင်းပခဲ့ပါ။ ဒုက္ခသည်ဥပဒေသည် ကိုရီးယားအစိုးရက ဒုက္ခသည်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရသူများအား ဒုက္ခသည်ကွန်ဗင်းရှင်းအရ ဆက်ဆံမှု အာမခံပေးရန် အခန်းကဏ္ဍကို သတ်မှတ်ထားသော်လည်း လက်တွေ့တွင် ကိုရီးယားအစိုးရတွင် အလယ်အလတ်နှင့် ရေရှည် ဒုက္ခသည် အခြေချနေထိုင်ရေး အစီအစဉ် မရှိဘဲ ဗဟိုအစိုးရနှင့် ဒေသန္တရအစိုးရအကြား၊ ဝန်ကြီးဌာနများအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သည့် စနစ်နှင့် တိကျသော မူဝါဒများလည်း လုံးဝမရှိပါ။ လုပ်ကိုင်မှုမှတဆင့် မိမိကိုယ်ကို အားကိုးနိုင်သည့် အခြေခံ ဖန်တီးလိုသော်လည်း အခြေခံအချက်အလက်ကိုပင် ရယူနိုင်သည့်နေရာ မရှိပါ။ အုပ်ချုပ်ရေး အတားအဆီးများကြောင့် အခြေခံဘဝ လုံခြုံမှုစနစ် (National Basic Livelihood Security System) တွင် ထည့်သွင်းခံရရန်ပင် ခက်ခဲနေသည်။ ဒုက္ခသည်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရသူများအား ကိုရီးယားနိုင်ငံသားများနည်းတူ အများပြည်သူ ငှားရမ်းအိမ်ယာ ပံ့ပိုးမှုခံစားခွင့်ရှိကြောင်း တရားရုံး အပြီးအပြတ်ဆုံးဖြတ်ချက် ရှိခဲ့သော်လည်း လမ်းညွှန်ချက် မပြောင်းလဲသောကြောင့် ဆောင်ရွက်ရာနေရာတွင် လက်ခံခြင်းပင် မပြုဘဲ ပြန်လွှတ်လိုက်သည်။ တစ်ဖက်တွင် လူသားချင်းစာနာမှု အကြောင်းပြချက်ဖြင့် နေထိုင်ခွင့်ရသူများအတွက် စနစ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကွက်လပ်မှာ 10 နှစ်ပြည့်သည်အထိ မတိုးတက်ဘဲရှိနေသည်။

ဒုက္ခသည်စစ်ဆေးမှုစနစ်သည် ယခုတိုင် ပြည့်စုံမှုမရှိသေးပါ။ ဒုက္ခသည်ဥပဒေတွင် သတ်မှတ်ထားသော ဒုက္ခသည်စစ်ဆေးရေးအရာရှိမှာ တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် 4 ဦးသာ ရှိပြီး ဒုက္ခသည်စစ်ဆေးမှု အစီရင်ခံစာကို အများသို့ ထုတ်ဖော်မပြုပါ။ 1-2 နှစ်ကြာ စောင့်ဆိုင်းရပြီး (2021 ခုနှစ်တွင် ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူများသည် လျှောက်ထားပြီးနောက် ပထမဆုံး စစ်ဆေးမှုရလဒ် ရရှိသည်အထိ ပျမ်းမျှ 23.9 လ စောင့်ဆိုင်းခဲ့ရသည်) ဒုက္ခသည်အင်တာဗျူး 1-2 ကြိမ် ပြီးနောက် ရရှိသည်မှာ စာမျက်နှာတစ်မျက်နှာပင် မပြည့်သော ကိုရီးယားဘာသာဖြင့် ရေးထားသည့် ဒုက္ခသည်မအသိအမှတ်ပြုကြောင်း အကြောင်းပြချက်စာ တစ်စောင်သာ ဖြစ်သည်။ ဒုက္ခသည်စစ်ဆေးမှုကို ကျွမ်းကျင်စွာနှင့် တာဝန်သိစွာ ပြုလုပ်သည်ဖြစ်စေ မဟုတ်ဖြစ်စေ စစ်ဆေးအတည်ပြုနိုင်ရန်နှင့် အာမခံနိုင်ရန် ယန္တရား မရှိပါ။ လိင်လူနည်းစု ဒုက္ခသည်များနှင့် ကျား/မ အခြေပြု အကြမ်းဖက်မှု ခံရသူများ၏ ဘေးဒုက္ခကို မှန်ကန်စွာ နားမလည်ဘဲ လမ်းညွှန်ချက်မရှိဘဲ စစ်ဆေးသည့် ဝန်ထမ်းများ၏ မိမိစိတ်ကြိုက် စံနှုန်းဖြင့် သံသယရှိကာ ပယ်ချခဲ့သည်။ ဒုက္ခသည်လျှောက်လွှာ ရေးသားခြင်းနှင့် လက်ခံခြင်း ဖြစ်စဉ်၊ ဒုက္ခသည်စစ်ဆေးမှု ဖြစ်စဉ်တစ်ခုလုံးတွင် စကားပြန်၊ ဘာသာပြန် ဘာသာစကားအကူအညီနှင့် ဥပဒေအကူအညီ မပေးသလို ဒုက္ခသည်အင်တာဗျူးမှတ်တမ်း၊ ဒုက္ခသည်မအသိအမှတ်ပြုကြောင်း အကြောင်းပြချက်စာ စသည့် အခြေခံစာရွက်စာတမ်းများမှာလည်း ယခုတိုင် ကိုရီးယားဘာသာဖြင့်သာ ရှိနေသည်။ ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားမှု ဖြစ်စဉ်တွင် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာ အခွင့်အရေး အာမခံမှုမှာ ယခုတိုင် ပြည့်စုံမှုမရှိသေးပါ။

ရှည်လျားနေသော စစ်ဆေးမှု စောင့်ဆိုင်းချိန်အတွင်း ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူများ၏ အသက်ရှင်ရပ်တည်မှုမှာ ခြိမ်းခြောက်ခံနေရသည်။ လူနေမှုစရိတ် ပံ့ပိုးမှုစနစ်နှင့် တစ်ခုတည်းသော နေထိုင်ရေး ပံ့ပိုးမှုအဖြစ် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် နိုင်ငံခြားသား ပံ့ပိုးမှုစင်တာ (Immigration Reception Center) အဆောက်အအုံကို ထားရှိသော်လည်း 2021 ခုနှစ်တွင် ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူများအနက် 43 ဦးသာ ပျမ်းမျှ 3.7 လကြာ လူနေမှုစရိတ် ရရှိနိုင်ခဲ့ပြီး လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် နိုင်ငံခြားသား ပံ့ပိုးမှုစင်တာကိုလည်း ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူများအနက် 22 ဦးသာ ပျမ်းမျှ 160 ရက်ကြာ အသုံးပြုနိုင်ခဲ့သည်။ ဒုက္ခသည်ကို ပြန်လည်လျှောက်ထားသူ၊ ပညာသင်ယူသူ သို့မဟုတ် ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမားအဖြစ် 1 နှစ်နှင့်အထက် နေထိုင်ခဲ့သူ၊ တစ်ရက်ပင် နေထိုင်ခွင့်ကာလ ကျော်လွန်ခဲ့သူ စသည်ဖြင့် တရားရေးဝန်ကြီးဌာနက ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားမှုကို ထိန်းချုပ်ရန် မိမိစိတ်ကြိုက် ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့် အမျိုးအစားခွဲထားသည့် ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူ အချို့အား နေထိုင်ခွင့် အဆင့်အတန်း မပေးပါ။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့အများစုမှာ လူနေမှု ပံ့ပိုးမှု၊ အလုပ်လုပ်ခွင့်၊ လုပ်ငန်းခွင်ကျန်းမာရေးအာမခံ ဝင်ရောက်မှုတို့ကို ဥပဒေအရ ပိတ်ပင်ခံရပြီး ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ သက်သေပြစရာ စာရွက်စာတမ်းပင် မရှိသဖြင့် ဖုန်းဖွင့်ခြင်း၊ ဘဏ်သုံးစွဲခြင်း၊ နေထိုင်ရေး အဆောက်အအုံ အသုံးပြုခြင်းတို့ကိုပင် မပြုလုပ်နိုင်ပါ။ အသက်ရှင်ရပ်တည်ခွင့် ခြိမ်းခြောက်ခံရပြီး ပုံမှန်နေ့စဉ်ဘဝ မရှိနိုင်ပါ။

လျှို့ဝှက်အုပ်ချုပ်မှုနှင့် မိမိစိတ်ကြိုက် အုပ်ချုပ်မှု ဆက်လက်ရှိနေပြီး မတိုးတက်ပါ။ ဆိုးလ်အယူခံတရားရုံးချုပ် (Seoul High Court) သည် ပြီးခဲ့သော မတ်လ 30 ရက်နှင့် ဇွန်လ 16 ရက် အမှုနှစ်ခုတွင် ဒုက္ခသည်စစ်ဆေးမှု၊ ဆက်ဆံမှု၊ နေထိုင်မှုဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်ချက်များ၏ အများစုကို ထုတ်ပြန်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ကန့်သတ်မှုမရှိသော အာဏာကို အသုံးပြုနိုင်စေခဲ့သည့် လျှို့ဝှက်အုပ်ချုပ်မှုကို ပြင်းထန်စွာ သတိပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဆုံးဖြတ်ချက်ပြီးနောက်တွင်ပင် နောက်ဆုံးလမ်းညွှန်ချက်ကို ယခုတိုင် မထုတ်ပြန်သေးသဖြင့် ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူတို့ သိရှိသင့်သော အရေးကြီးသည့် ပြောင်းလဲမှုများကို ယခုတိုင် မသိနိုင်ပါ။

ယခုအချိန်အထိ ကိုရီးယားအစိုးရသည် ဒုက္ခသည်များကို ကယ်တင်ရန်အတွက် ဖြစ်သင့်သော ဒုက္ခသည်စနစ်ကို နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းတွင် “အာရှ၏ ပထမဆုံး” ဟု ကြွားဝါရန်အတွက်သာ အသုံးချခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဒုက္ခသည်များအပေါ် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ ဆက်တိုက် ကျူးလွန်ခဲ့သည်။ ယခုအခါမှာပင် ယီမင်၊ မြန်မာ၊ အာဖဂန်နစ္စတန် စသည့် ကမ္ဘာအနှံ့မှ ညှဉ်းဆဲမှုကို ရှောင်တိမ်း၍ ကိုရီးယားသို့ ရောက်ရှိလာသော ဒုက္ခသည်များအပေါ် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းက ပေးအပ်ထားသည့် အခန်းကဏ္ဍကို ထမ်းဆောင်ရမည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ဒုက္ခသည်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းပြီး 10 နှစ်ရှိသည့်တိုင် ဒုက္ခသည်များ၏ အရပ်သားဘဝကို အာမခံပေး၍ တိုးချဲ့မည့်အစား ဒုက္ခသည်များ၏ အခွင့်အရေးကို ကန့်သတ်ကာ လျှော့ချပြီး နှင်ထုတ်ရန်သာ အလျင်စလိုလုပ်နေသော အစိုးရ၏ ဒုက္ခသည်စနစ် စီမံခန့်ခွဲမှုကို ရှုတ်ချသည်။ ထို့ပြင် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ရေးဌာန ဆွေးနွေးမှုကြောင့် စတင်ခဲ့သည့် တရားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ဆွေးနွေးမှုသည် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ထည့်သွင်းစဉ်းစားမှုကြောင့် မဟုတ်ဘဲ ကိုရီးယားအစိုးရ၏ အခန်းကဏ္ဍနှင့် အနာဂတ်တာဝန်များအပေါ် လေးလေးနက်နက် စဉ်းစားမှုမှ တွန်းအားပေးခံရသည်ဟု မျှော်လင့်ပြီး အောက်ပါအတိုင်း တစ်ကြိမ်ထပ်မံ တောင်းဆိုသည်။

1. တရားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ဒုက္ခသည်ဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေးမူကြမ်း၏ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းရေး ကြိုတင်ကြေညာချက်ကို ရုပ်သိမ်း၍ ဒုက္ခသည်စနစ် စီမံခန့်ခွဲမှု၏ အလယ်အလတ်နှင့် ရေရှည် အစီအစဉ်ကို ဦးစွာ ချမှတ်ရမည်။

2. ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားခြင်းသည် အခွင့်အရေး ဖြစ်သည်။ အစိုးရသည် လွန်ကဲပြီး ကွဲပြားမှုမရှိသော စစ်ဆေးမှုမလွှဲပြောင်းရန် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အလွဲသုံးစားပြုမှု ရပ်တန့်၍ ဒုက္ခသည်အားလုံးအား တရားဝင်ဒုက္ခသည်စစ်ဆေးမှု အခွင့်အလမ်းကို အာမခံရမည်။

3. တရားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ဒုက္ခသည်များနှင့် လူသားချင်းစာနာမှု အကြောင်းပြချက်ဖြင့် နေထိုင်ခွင့်ရသူများ ကိုရီးယားလူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် အခြေချနေထိုင်ရေးအတွက် အစီအမံများ ချမှတ်ရမည်။

4. တရားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ပွင့်လင်းမြင်သာ၍ တရားမျှတပြီး ကျွမ်းကျင်မှုရှိသည့် ဒုက္ခသည်စစ်ဆေးမှုစနစ်ကို လည်ပတ်ရမည်။

5. ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူများအပေါ် နေထိုင်မှုကန့်သတ်ခြင်း၊ ဖယ်ရှားနှင်ထုတ်ခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်း မူဝါဒ ဆောင်ရွက်မှုကို ရပ်တန့်၍ အခြေခံဘဝ အခွင့်အရေးကို အာမခံရမည်။

가족구성권연구소, 광주전남학생행진, 김지영, 난민인권네트워크 [TFC(The First Contact for Refugee) 공익법센터 어필, 공익변호사와 함께하는 동행, 공익사단법인 정, 공익인권법재단 공감, 공익인권센터 드림(DREAM), 국제난민지원단체 피난처, 글로벌호프, 난민인권센터, 동두천난민공동체, 동작FM, 민주사회를 위한 변호사모임 국제연대위원회,사단법인 두루, 서울온드림교육센터, 수원시글로벌청소년드림센터, 순천이주민지원센터, 아시아의 친구들, 아시아평화를향한이주MAP, 안산시글로벌청소년센터, 외국인 이주노동자 인권을 위한 모임, 이주여성을위한문화경제공동체 에코팜므,이주민지원공익센터 감동, 의정부 EXODUS, 이주민센터 친구, 천주교 제주교구 이주사목센터 나오미, 재단법인 동천, 재단법인 화우 공익재단, 제주평화인권연구소 왓, 참여연대, 파주 EXODUS, 한국이주인권센터], 두레방, 반올림, 빌리카터, (사)이주민과함께, 사회복지연구소 물결, 생명안전 시민넷, 서울이주여성상담센터, 성노동자해방행동 주홍빛연대 차차, 성적권리와 재생산정의를 위한 센터 셰어 SHARE, 소수자난민인권네트워크 [공익인권법재단 공감, HIV/AIDS인권연대 나누리+, 난민인권센터, 행동하는성소수자인권연대, 성공회 용산나눔의집 활동가들 및 개인 활동가들], 아시아의 친구들, 안산시글로벌청소년센터, 양혜우, 예술행동 한뼘, 외국인보호소폐지를위한물결 International Waters 31, 외국인이주노동운동협의회 [남양주시외국인복지센터, 모두를위한이주인권문화센터, 부천이주노동복지센터, 서울외국인노동자센터, 순천이주민지원센터, 아산이주노동자센터, 아시아인권문화연대, 외국인이주노동자인권을위한모임, 원불교서울외국인센터, 의정부EXODUS, 이주민센터동행, 인천외국인노동자센터, 파주샬롬의집, 포천나눔의집이주민지원센터, (사)한국이주민건강협회희망의친구들, (사)한국이주여성인권센터, 한삶의집, 함께하는공동체], 이주노동자 평등연대 [건강권실현을 위한 보건의료단체연합(건강사회를 위한 약사회, 건강사회를 위한 치과의사회, 노동건강연대, 인도주의실천의사협의회, 참의료실현청년한의사회), 공공운수노조 사회복지지부, 노동당, 노동사회과학연구소, 노동전선, 녹색당, 대한불교조계종 사회노동위원회, 성공회 용산나눔의집, 민변 노동위원회, 사회변혁노동자당, 사회진보연대, 이주노동자노동조합(MTU), (사)이주노동희망센터, 이주노동자운동후원회, 이주민방송(MWTV), 이주민센터 친구, 전국민주노동조합총연맹, 전국불안정노동철폐연대, 전국학생행진, 지구인의정류장, 필리핀공동체카사마코, 한국비정규노동센터], 이주노동희망센터, 이주민지원공익센터 감동, 이주배경 아동·청소년 기본권 향상을 위한 네트워크 [공익변호사와 함께하는 동행, 공익인권법재단 공감, 남양주시외국인복지센터, (사)한국이주민건강협회 희망의친구들, (사)한국이주여성인권센터, 사단법인 두루, 성공회 용산나눔의집, 성동외국인노동자센터, 아시아의 창, 안산시글로벌청소년센터, 외국인이주노동자인권을위한모임, 이주민센터 친구, 이주와 인권연구소, 재단법인 동천, 천주교 의정부교구 이주사목위원회 파주 EXODUS], 이주여성인권포럼, 인권과 평화를 위한 국제민주연대, 인권운동공간 활, 인권운동네트워크 바람, 인천인권영화제, 전국학생행진 (재)화우공익재단, 차별금지법제정연대, 천주교인권위원회, 충남인권교육활동가모임 부뜰, 페미위키, 플라가미, 피스모모, 피스모모 평화페미니즘연구소, 한국이주여성인권센터, 화성외국인보호소방문 시민모임 마중