[ထုတ်ပြန်ချက်] တရားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အင်တာဗျူး မှတ်တမ်း အတုလုပ်မှု ကိစ္စတွင် ကျူးလွန်ခဲ့သော အစိုးရ ဝန်ထမ်းများနှင့် စကားပြန်၏ လျော်ကြေးပေးရန် တာဝန်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည့် တရားရုံး၏ စီရင်ချက်ကို ရှုတ်ချသည်

[No. 24-12 လူ့အခွင့်အရေး #2]

2024 ခုနှစ် ဧပြီ 12 ရက်တွင် ရုံးချုပ်သည် တရားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ဒုက္ခသည် အင်တာဗျူး အတုလုပ်မှု ကိစ္စ၏ ထိခိုက်ခံစားရသူက 2023 ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ 22 ရက်ရှိ တရားလိုရှုံးနိမ့်သည့် စီရင်ချက်ကို မကျေနပ်ဘဲ အယူခံဝင်ထားသည့် အမှုကို စစ်ဆေးမှုမပြုဘဲ ပယ်ချသည့် စီရင်ချက် ချမှတ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ထိခိုက်ခံစားရသူက ကျူးလွန်ခဲ့သော အစိုးရဝန်ထမ်းနှင့် စကားပြန်ကို တရားစွဲဆိုသည့် လျော်ကြေးတောင်းခံမှု တရားစွဲဆိုမှုတွင် ကျူးလွန်ခဲ့သော အစိုးရဝန်ထမ်းနှင့် စကားပြန်တို့သည် လျော်ကြေးပေးရန် တာဝန်မရှိဟု ဆိုးလ်ဗဟို ခရိုင်တရားရုံး ပြစ်မှုမဟုတ်သော အယူခံခုံရုံး 10-3 (ဥက္ကဋ္ဌ တရားသူကြီး Lee Sang-a) ၏ စီရင်ချက်သည် ထိုအတိုင်း အတည်ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ ကျူးလွန်ခဲ့သော အစိုးရဝန်ထမ်းနှင့် စကားပြန်တို့၏ တာဝန်ကို ငြင်းပယ်သည့် တရားမဝင်သော စီရင်ချက်ကို စစ်ဆေးမှုပင် မပြုဘဲ ထိုအတိုင်း အတည်ပြုခဲ့သည့် တရားရုံး၏ တာဝန်မဲ့မှုကို ကျွန်ုပ်တို့ ရှုတ်ချသည်။

ဒုက္ခသည် အင်တာဗျူး အတုလုပ်မှု ကိစ္စသည် ကိုရီးယား၏ ဒုက္ခသည်ဥပဒေ စတင်အသက်ဝင်ပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ရှားပါးသည့် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှု ကိစ္စဖြစ်သည်။ 2017 ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ကြီးမားသော လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာ အမှားကို အသိအမှတ်ပြုသည့် တရားရုံးစီရင်ချက်မှတစ်ဆင့် တရားမဝင်မှုကို ပထမဆုံး အများသိရှိလာခဲ့ပြီး ထိုအခါ တရားရေးဝန်ကြီးဌာနကလည်း 2018 ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် တိုက်ရိုက်အာဏာဖြင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ခဲ့ကာ 2019 ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ကျူးလွန်ခဲ့သော အစိုးရဝန်ထမ်းအပေါ် စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေး အရေးယူခဲ့သည်။ 2020 ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အာရဗီဘာသာဖြင့် ဒုက္ခသည် အင်တာဗျူး ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ခန့်မှန်းခြေ 2,000 ခန့် ရှိသော ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူများကို ပြန်လည်စစ်ဆေးရန် မူဝါဒ အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ပြီး 2020 ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် နိုင်ငံပိုင် လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်ကလည်း လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုကို အသိအမှတ်ပြုကာ စနစ်ပြုပြင်ရန် အကြံပြုခဲ့သည်။ လျှို့ဝှက်ခန်းထဲတွင် ဖြစ်ပွားပြီး ဖုံးကွယ်ရန်သာ အလျင်စလို ကြိုးစားခဲ့သော ဤကိစ္စကို ထိခိုက်ခံစားရသူများနှင့် အရပ်ဘက်လူမှုအဖွဲ့အစည်းတို့၏ နှစ်ပေါင်းများစွာ ဆက်တိုက် ပြဿနာတင်ပြမှုများဖြင့် တရားမဝင်မှုကို ဖော်ထုတ်အတည်ပြုလာခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်သော်လည်း တရားရုံးသည် 2021 ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ 3 ရက်တွင် ခန့်မှန်းခြေ 3 နှစ်ကြာ စောင့်ဆိုင်းပြီးနောက် ကျူးလွန်ခဲ့သော အစိုးရဝန်ထမ်း၊ စကားပြန်နှင့် နိုင်ငံတော်တို့၏ နိုင်ငံတော်လျော်ကြေးပေးရန် တာဝန်ကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည့် ပထမအဆင့် စီရင်ချက်ကို လက်ဖဝါးပြောင်းသကဲ့သို့ ပြောင်းပြန်လှန်ပစ်ခဲ့သည်။

2023 ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ 5 ရက်တွင် ချမှတ်ခဲ့သော အယူခံအဆင့် စီရင်ချက်သည် လုံးဝ လက်ခံနိုင်စရာမရှိသော အကြောင်းပြချက်များကို ဆင်ခြေပေးစကားကဲ့သို့ ဖြန့်ကျက်ထားသည်။ တရားရုံးသည် ကျူးလွန်ခဲ့သော အစိုးရဝန်ထမ်းနှင့် စကားပြန်တို့အပေါ် အတု ဒုက္ခသည် အင်တာဗျူးမှတ်တမ်း ရေးသားမှုကြောင့် တရားမဝင်သော ပြုမူချက် မဖြစ်ပေါ်ဟု ယူဆရာတွင် “တရားလိုသည် အတော်အတန် ဗဟုသုတရှိပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ဆက်သွယ်နိုင်သည့်တိုင် မိမိ၏ ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသည့် အကြောင်းရင်းကို ဒုက္ခသည် အင်တာဗျူးမှတ်တမ်းတွင် မှန်ကန်စွာ စကားပြန်ပြီး ရေးသားထားလိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့သည်ကို လက်ခံရန် ခက်ခဲသည်” ဟူသော စကားများ၊ “ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူသည် ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားခြင်းဖြင့် နိုင်ငံတွင်းတွင် နေထိုင်ရန်နှင့် အလုပ်လုပ်ကိုင်ရန် ဖြစ်နိုင်သောကြောင့် စစ်မှန်သော ဒုက္ခသည်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုရန် အကြောင်းရင်းရှိသော်လည်း ပထမဆုံး ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသည့် အဆင့်တွင် ဒုက္ခသည် အင်တာဗျူးကို ရိုးသားစွာ မဖြေဆိုဘဲ နောက်ပိုင်း မကျေနပ်၍ အယူခံဝင်သည့် လုပ်ငန်းစဉ်တွင် အသေးစိတ် ထွက်ဆိုချက်နှင့် သက်သေအထောက်အထားများ တင်သွင်းရန် လှုံ့ဆော်မှု ရှိသည်” ဟူသော စကားများ၊ “ထိုအချိန်က အလုပ်အကိုင် သို့မဟုတ် စီးပွားရေးရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသည့် ကိစ္စများ များပြားသည်ဟူသော အချက်နှင့်ပတ်သက်၍ အစိုးရဝန်ထမ်းများကြား ဘုံပြဿနာအသိ ရှိခဲ့သည်” စသည့် ဘက်လိုက်မှုနှင့် ခန့်မှန်းမှုသက်သက်သာ ဖြစ်သော မဖြစ်နိုင်သည့် အကြောင်းပြချက်များကို တင်ပြထားသည်။ ထို့ပြင် 2017 ခုနှစ်တွင် အတုစကားပြန်ခြင်း သို့မဟုတ် အတုရေးသားခြင်းအပေါ် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအရ တရားမဝင်မှုကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည့် စီရင်ချက်ကို ‘ထိုအမှုကို ကိုယ်စားပြုခဲ့သော ဥပဒေရုံး၏ ဥက္ကဋ္ဌရှေ့နေသည် ရာဇဝတ်ပြစ်ဒဏ် ခံခဲ့ရသည်’ ဟူသော လုံးဝ မသက်ဆိုင်သည့် အကြောင်းပြချက်ဖြင့် ပယ်ချခဲ့ပြီး နိုင်ငံပိုင် လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို “တရားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ တာဝန်ကို အာရုံစိုက်ကာ စနစ်ပြုပြင်ရန် အကြံပြုချက်အပေါ် အလေးပေးထားသည်” ဟူသော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် ကျူးလွန်ခဲ့သော အစိုးရဝန်ထမ်းနှင့် စကားပြန်တို့၏ တာဝန်ကို ငြင်းပယ်သည့် အထောက်အထားအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။

တစ်ဖက်တွင် အယူခံအဆင့် စီရင်ချက်သည် ကျူးလွန်ခဲ့သော အစိုးရဝန်ထမ်းအပေါ် “ဒုက္ခသည် အင်တာဗျူးတွင် တိကျသော အချက်အလက်များကို ကောင်းစွာ မစစ်ဆေးခဲ့ခြင်းဟူသော တရားမဝင်သော ပြုမူချက် ရှိခဲ့သည်မှာ လုံလောက်စွာ အသိအမှတ်ပြုနိုင်သည်” ဟု ဆိုလျက်လည်း ၎င်းသည် “ရည်ရွယ်ချက်ရှိခြင်း သို့မဟုတ် ကြီးမားသော ပေါ့ဆမှုထက် ပေါ့ပါးသော ပေါ့ဆမှုကြောင့် ဖြစ်သည့် ပြုမူချက်နှင့် ပိုနီးစပ်သည်” ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ထိုအတွက် အကြောင်းပြချက်အဖြစ် ကျူးလွန်ခဲ့သော အစိုးရဝန်ထမ်းသည် ထိုအချိန်က ဒုက္ခသည်စစ်ဆေးရေးအရာရှိ စသည့် တာဝန်ရှိသူ မဟုတ်ခဲ့ခြင်း၊ ခွင့်ပြုချက်ပေးသူက ညွှန်ကြားကြီးကြပ်ရန် တာဝန်ကို လျစ်လျူရှုခဲ့ခြင်း၊ ထိုအချိန်က အမြန်စစ်ဆေးရန် ညွှန်ကြားချက်ကြောင့် လုပ်ငန်းပမာဏ ပြင်းထန်စွာ တိုးလာခြင်း၊ အင်တာဗျူးအရာရှိနှင့် စကားပြန် မလုံလောက်ခြင်း စသည့် ဆိုးရွားသော အလုပ်ပတ်ဝန်းကျင်ကြောင့် ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ပြဿနာရှိခဲ့ခြင်း၊ ထို့ပြင် ကျူးလွန်ခဲ့သော အစိုးရဝန်ထမ်းသည် အမြန်လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုကို ရိုးသားစွာ တာဝန်ထမ်းဆောင်မှုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရပြီး ဂုဏ်ပြုစာ ရရှိခဲ့ခြင်း စသည်တို့ကို ကိုးကားသည်။ သို့သော် ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူ၏ ထွက်ဆိုချက်ကို လုံလောက်စွာ နားထောင်ပြီး ဒုက္ခသည် အင်တာဗျူးမှတ်တမ်းတွင် သစ္စာရှိစွာ ရေးသားရမည့် အင်တာဗျူးတာဝန်ရှိ အစိုးရဝန်ထမ်း၏ အခြေခံအကျဆုံး တာဝန်ကို လျစ်လျူရှုကာ ထိုအချိန်က တရားရေးဝန်ကြီးဌာနက အတင်းအကျပ် အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သော တရားမဝင်သည့် အမြန်စစ်ဆေးရေး ညွှန်ကြားချက်ကို လိုက်နာကာ စွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်တင်ရန်သာ အကောင်းဆုံး ကြိုးစားခဲ့ရုံသာမက ဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူများ၏ အင်တာဗျူးမှတ်တမ်းကို တရားမဝင်စွာ အတုလုပ်ခဲ့သည့် ပြုမူချက်ကိုပင် ‘ထိုအချိန်၏ အခြေအနေအရ ရှောင်လွှဲမရခဲ့ပါ’ ဟု ဆိုကာ ကျူးလွန်ခဲ့သော အစိုးရဝန်ထမ်းအား ပြစ်မှုကင်းလွတ်ခွင့် ပေးသည့် တရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အနည်းငယ်မျှ လက်ခံနိုင်ရန် ခက်ခဲသည်။

ကျူးလွန်ခဲ့သော အစိုးရဝန်ထမ်းနှင့် စကားပြန်တို့သည် မိမိတို့၏ တရားမဝင်သော ပြုမူချက်အတွက် တရားစီရင်မှု ပြီးဆုံးသည်အထိပင် အပြစ်ရှိသည်ဟူသော စိတ်ခံစားမှု အနည်းငယ်မျှ မပြခဲ့ဘဲ ပြောင်းပြန်အနေဖြင့် ကျူးလွန်ခဲ့သော အစိုးရဝန်ထမ်းသည် တရားစီရင်မှုလုပ်ငန်းစဉ်အတွင်း အာဏာကို အလွဲသုံးစားပြုကာ တရားမဝင်စွာ အခြားဒုက္ခသည်လျှောက်ထားသူများ၏ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကိုပါ ပေါက်ကြားစေပြီး တရားစီရင်မှုတွင် အကျိုးရှိသော ပစ္စည်းအဖြစ် တင်သွင်းကာ မိမိ၏ပြုမူချက်ကို ဆင်ခြေပေးခဲ့ပြီး ဒုက္ခသည်များကို မုန်းတီးသည့် ပြောဆိုချက်များကိုလည်း ရှောင်ရှားခြင်းမရှိဘဲ ပြောဆိုခဲ့သည်။

ဒုက္ခသည် အင်တာဗျူး အတုလုပ်မှု ကိစ္စ၏ ထိခိုက်ခံစားရသူသည် ခက်ခဲသောလုပ်ငန်းစဉ်ကို ကျော်လွှားပြီး ဒုက္ခသည်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရပြီးသားဖြစ်သော်လည်း တရားစီရင်မှုလုပ်ငန်းစဉ်အတွင်း ကျူးလွန်ခဲ့သော အစိုးရဝန်ထမ်းနှင့် စကားပြန်ဘက်နှင့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်စားလှယ်များက ‘အတု ဒုက္ခသည်’ ဟု ဆက်ဆံခံရပြန်သည်။ ထိုနာကျင်ပြီး ရှည်လျားသော လုပ်ငန်းစဉ်ကြားမှ ထိခိုက်ခံစားရသူသည် ဒုက္ခသည် အင်တာဗျူး အတုလုပ်မှု ကိစ္စအတွက် နိုင်ငံတော်နှင့် ကျူးလွန်သူများ တာဝန်ယူရမည်ဟူသော တာဝန်ခံစိတ်ဖြင့် ဒုတိယအကြိမ် ထိခိုက်မှုကို ခံနေရင်း တရားစီရင်မှုလုပ်ငန်းစဉ်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ပထမအဆင့် တရားရုံးသည် တရားလိုနှင့် တရားလိုနည်းတူ အင်တာဗျူးအတုလုပ်ခံရသော ထိခိုက်ခံစားရသူများစွာ၏ ထွက်ဆိုချက်များကို မြင့်မားသော သက်သေတန်ဖိုး ပေးကာ ကျူးလွန်ခဲ့သော အစိုးရဝန်ထမ်း၊ စကားပြန်နှင့် နိုင်ငံတော်တို့၏ လျော်ကြေးပေးရန် တာဝန်ကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့သော်လည်း အယူခံအဆင့် တရားရုံးသည် ကျူးလွန်ခဲ့သော အစိုးရဝန်ထမ်းနှင့် စကားပြန်ဘက်၏ ဆိုချက်များကို စီရင်ချက်စာတွင် ထိုအတိုင်း ကူးယူကာ ပထမအဆင့် စီရင်ချက်ကို လွယ်လွယ်ကူကူ ပြောင်းပြန်လှန်ခဲ့ပြီး ရုံးချုပ်သည် နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ကြည့်ရှုရန်ပင် မကြိုးစားဘဲ ထိခိုက်ခံစားရသူများ၏ ဝေဒနာကို လျစ်လျူရှုခဲ့သည်။

‘ဒုက္ခသည်အင်တာဗျူး အတုလုပ်ခြင်း’ ဟူသော ရာဇဝတ်မှုနှင့် ညီမျှသည့် ပြင်းထန်သော ကျင့်ဝတ်ချိုးဖောက်မှုအတွက်ပင် လျော်ကြေးပေးရန် တာဝန်ကို မမေးနိုင်ပါက ဒုတိယ၊ တတိယ ဒုက္ခသည်အင်တာဗျူး အတုလုပ်မှု ကိစ္စများသည် မည်သည့်အချိန်မဆို ထပ်မံဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ တရားရုံး၏ တရားမဝင်သော စီရင်ချက်ကြောင့် ကိုရီးယား၏ ဒုက္ခသည်စစ်ဆေးရေးစနစ်၏ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု၊ ကျွမ်းကျင်မှုနှင့် တရားမျှတမှု ရရှိရေးသည် ပိုမိုဝေးကွာသွားသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းနှင့် ၎င်းတို့၏ ဝန်ထမ်းများ၏ တရားမဝင်သော ပြုမူချက်များကို ထိန်းချုပ်ပြီး ထိခိုက်ခံစားရသော တစ်ဦးချင်းစီကို တရားမျှတသော တရားစီရင်မှုဖြင့် ကယ်တင်ပေးသင့်သော်လည်း ဘက်လိုက်မှုအပေါ် အခြေခံကာ မှားယွင်းသော စီရင်ချက်ချမှတ်ပြီး ထိုအမှားကို ပြန်လည်သုံးသပ်ရန်ပင် ကြိုးစားမှုမပြုသည့် တရားရုံး၏ တာဝန်မဲ့သော အပြုအမူကို ကျွန်ုပ်တို့ ရှုတ်ချသည်။

2024 ခုနှစ် ဧပြီ 17 ရက်

가톨릭근로자회관, 경동건설 고 정순규 유가족 모임, 공익법센터 어필, 광적베타니아, 김성은, 난민인권센터, 명숙, 생명안전 시민넷, 소수자난민인권네트워크, 아시아의 친구들, 이주노동자노동조합(MTU), 이주민센터 친구, 이주여성인권포럼, 인권교육센터 들, 인권운동네트워크 바람, 인권운동사랑방, 인보성체수도회, 임한비, 전진상우리집, 천주교의정부교구 이주사목위원회, 파주엑소더스, 한국이주인권센터, 한옥커즈, 화성외국인보호소방문 시민모임<마중>, 화우공익재단

난민인권네트워크(TFC(The First Contact for Refugee) 공익법센터 어필, 공익변호사와 함께하는 동행, 공익사단법인 정, 공익인권법재단 공감, 공익인권센터 드림(DREAM), 국제난민지원단체 피난처, 글로벌호프, 난민인권센터(NANCEN), 동두천난민공동체, 동작FM, 민주사회를 위한 변호사모임 국제연대위원회, 사단법인 두루, 성가소비녀회 의정부관구 동두천 베타니아, 성가소비녀회 의정부관구 파주 베타니아, 수원글로벌드림센터, 순천이주민지원센터, 아시아의친구들, 아시아평화를향한이주MAP, 이주여성을위한문화경제공동체 에코팜므, 이주민지원공익센터 감동, 외국인이주노동자인권을위한모임, 의정부 EXODUS, 이주민센터 친구, 천주교제주교구이주사목센터 나오미, 재단법인 동천, 재단법인 화우공익재단, 제주평화인권연구소 왓, 참여연대, 파주EXODUS, 한국이주인권센터)