رفتار غیرمسئولانهی مقامات را که با افشای فعالانهی هویت پناهندگان فراری از کرهی شمالی، ملاحظات سیاسی را بر حفاظت از جان انسانها مقدم داشتند، محکوم میکنیم.
وزارت اتحاد (Ministry of Unification) در روز هشتم این ماه در «اطلاعیهی مربوط به فرار دستهجمعی از کرهی شمالی» اعلام کرد که «یک مدیر مرد و 12 کارمند زن که کرهی شمالی به رستورانی در خارج از کشور فرستاده بود و در آنجا کار میکردند، در 7 آوریل به سئول رسیدند»، انگیزهی فرار آنان را چنین بازگو کرد: «گفته میشود آنان با زندگی در خارج از کشور، از واقعیت کرهی جنوبی و دروغ بودن تبلیغات نظام کرهی شمالی آگاه شدند و تصمیم به فرار دستهجمعی گرفتند»، و حتی عکسی را که در آن ماسک زده بودند منتشر کرد.
پس از این اعلام استثنایی دولت، چنین نقلهایی دنبال شد: «وزارت اتحاد با استناد به رویهی افشا نکردن فرار برای حفظ امنیت جانی خانوادهی فراریان و دیگر کسانی که در شمال ماندهاند مخالفت کرد، اما نادیده گرفته شد» [هانکیوره، 11. 4. 2016، «کاخ آبی دستور اطلاعیهی اضطراری فرار دستهجمعی را داد»]، و ارزیابیای با این مضمون که «روزنامههای توکیو شیمبون و نیهون کیزای شیمبون ژاپن و جز آنها گزارش میدهند که چنین اعلام فعالانهای راهبرد انتخاباتی دولت کره است» [کیونگهیانگ شینمون، 12. 4. 2016، «رسانههای ژاپن نیز گزارش دادند: افشای پناهندگی مقامات ارشد کرهی شمالی راهبرد انتخاباتی دولت کره است»]؛ و انتقادهای محافل مختلف نیز پیوسته ادامه دارد که آیا با گرو گذاشتن جان فراریان تصمیمی سیاسی گرفته شده است.
دولت تا کنون به دلیل امنیت جانی که باید در اولویت نخست به پناهندگان فراری از کرهی شمالی داده شود، «اصل عدم افشا» را حفظ کرده و در جریان ورود و پیش و پس از آن واقعیت ورود را افشا نکرده و از رسانههایی هم که دربارهی آن گزارش تهیه میکردند خواسته است گزارش نکنند. در واقع کمیسیون ملی حقوق بشر (National Human Rights Commission of Korea) در سال 2006، دربارهی شکایت یکی از فراریان که مشخصات هویتیاش در جریان بازجویی مشترک به رسانهها درز کرده بود، تشخیص داد که مادهی 7 (درخواست حمایت و مانند آن) «قانون حمایت و حمایت از استقرار فراریان از کرهی شمالی» و «دستورالعمل رسیدگی به فراریانی که از راه زمینی، دریایی و هوایی عبور کردهاند» نقض شده و حقوق انسانی موضوع مادهی 10 (کرامت انسانی) و مادهی 17 (آزادی حریم خصوصی) قانون اساسی و مانند آنها پایمال شده است، و حتی توصیه کرد برای جلوگیری از تکرار موارد مشابه یا همسان تدابیری اندیشیده شود.
فراریان از کرهی شمالی از دید کشورهای ثالث، طبق قوانین بینالمللی مانند کنوانسیون پناهندگان، پناهنده (Refugee) روشن به شمار میآیند و کشورها نهتنها افشای اطلاعات شخصی پناهندگان، بلکه حتی افشای خود این واقعیت را که پناهندهای از کشوری خاص درخواست پناهندگی کرده است، سختگیرانه ممنوع کردهاند [«Fair and Efficient Asylum Procedures – Global Consultations on International Protection, EC/GC/01/12, 31 May 2001, paragraph 50 (m)»، «EU COUNCIL DIRECTIVE 2005/85/E,C»، «آمریکا 8 C.F.R. § 208.6(a) and 1208.6(a)»، «کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل Procedural Standards for RSD under UNHCR’s Mandate 2.1.1.» و مانند آنها]. فراریان از کرهی شمالی هرچند در جمهوری کره طبق قانون پناهندگان پناهنده به شمار نمیآیند، قانون پناهندگان کره نیز در مادهی 17 بند 1 مقررات ممنوعیت افشای مشخصات هویتی و عکس و مانند آن که بدون رضایت شخص امکان تعیین او را فراهم میکند، ممنوعیت افشا و درز اطلاعات و مقررات کیفری را در بر دارد.
بدین ترتیب، اطلاعاتی که نشان میدهد کسی برای گریز از آزار و اذیت کشور متبوع خود درخواست پناهندگی کرده است، باید حتماً محرمانه بماند، زیرا نهتنها مشکلاتی مانند ضعیف شدن فعالیتهای مربوط به فراریان از کرهی شمالی در چین و مسدود شدن مسیرهای فرار از راه چین یا دیگر کشورها را در پی دارد، بلکه برای همان فراریانی که پناهندهاند خطر جدی ایجاد میکند. اگر چنین اطلاعاتی که امکان تعیین شخص را میدهد درز کند و دولت کشور مبدأ از آن آگاه شود، روشن است که بر خانواده و دیگر افراد مرتبط در کشور مبدأ تحقیق و مجازات و آزار و اذیت وارد خواهد شد. معلوم نیست این اطلاعیهی فعال دولت، که حتی عکس را نیز در بر داشت، رضایت قانونی همان فراریان را گرفته بود یا نه، اما روشن است که خود آن اطلاعیه نیز به مقامات کرهی شمالی امکان داد هویت این فراریان پناهنده را حدس بزنند. اینکه دولتی که باید از پناهندگان حمایت کند خود پیشقدم شد و جزئیات را فعالانه در اختیار رسانهها گذاشت، از نظر محتوا و روند و زمانبندی نهتنها بسیار استثنایی، بلکه خطرناک است.
سخنگو در پاسخ به پرسش خبرنگاری که در همان اطلاعیه دربارهی دلیل این افشای استثنایی اطلاعات پرسید، با ناچاری گفت: «چون فرار دستهجمعی کرهایهای شمالی مورد خاصی است، افشا شد.» آیا اگر مورد خاصی باشد میتوان خطر برای جان انسان را نادیده گرفت؟ نهادهای حامی پناهندگان در کره با هر تلاش مقاماتی که بخواهند درخواست پناهندگی محرمانهی پناهندگان آسیبپذیر را که به حمایت و همبستگی نیاز دارند برای اهداف سیاسی به کار گیرند بهشدت مخالفند، و از مسئولان مربوط که بدون هیچ مبنای قانونی یا دلیل توجیهی خودسرانه اطلاعات را افشا کردند بازخواست و برای زیانهای جبرانناپذیری که بیتردید به خود پناهندگان و خانوادههایشان وارد شده است تدابیری مانند پرداخت غرامت و جبران خسارت، و برای جلوگیری از تکرار موارد مشابه رعایت فعالانهی «اصل عدم افشا» را خواستار میشوند.
공익법센터 어필, 공익인권법재단 공감, 난민인권센터, 드림, 아시아평화를향한이주(MAP), 피난처