မင်္ဂလာပါ၊ ဤသည်မှာ MAP မှ ဒုက္ခသည်သတင်း ဖြစ်ပါသည်။
2024 ခုနှစ် မေလ 20 ရက်နေ့ နေ့လယ် 2 နာရီတွင် ဂွာချွန်ပြည်သူ့ခန်းမ၌ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေ (Immigration Control Act) ပြင်ဆင်ရန် အဆိုပြုချက်များကို ရုပ်သိမ်းရန် တိုက်တွန်းသည့် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ ကျင်းပခဲ့ပါသည်။ တရားရေးဝန်ကြီးဌာနက အဆိုပြုထားသော ဥပဒေသစ်ကို ၎င်းတို့ ဝေဖန်ခဲ့ကြပါသည်။
အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ဤဥပဒေသည် နိုင်ငံခြားသားများကို အခြေခံ 18 လအထိ ထိန်းသိမ်းခွင့်ပြုပြီး 36 လအထိ တိုးမြှင့်နိုင်ကာ ထိန်းသိမ်းမှုမှ လွှတ်ပေးခံရသူများကို ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းခွင့်ပြုပြီး မလိုအပ်ဟု ယူဆရသော “ကာကွယ်ခံနိုင်ငံခြားသား ပြန်လည်သုံးသပ်ရေးကော်မတီ” ဟု ခေါ်သည့် အဖွဲ့အစည်းအသစ်တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းပါသည်။
တရားရေးဝန်ကြီးဌာနသည်
‘လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေ’
ဥပဒေပြုရေး အသိပေးချက်ကို ချက်ချင်း ရုပ်သိမ်းရမည်
ဧပြီလ 11 ရက်နေ့တွင် တရားရေးဝန်ကြီးဌာန (Ministry of Justice) သည် “လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေ” တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပြင်ဆင်ရေး ဥပဒေကြမ်း (တရားရေးဝန်ကြီးဌာန အသိပေးချက် အမှတ် 2024-140) ကို ဥပဒေပြုရေး အသိပေးချက်အဖြစ် ကြေညာခဲ့ပါသည်။ ဤပြင်ဆင်ရေး ဥပဒေကြမ်းကို မေလ 21 ရက်နေ့အထိ နိုင်ငံတော်ဥပဒေပြုရေးစင်တာ (National Legislation Center) မှတစ်ဆင့် ထင်မြင်ယူဆချက်များ လက်ခံရရှိပြီးနောက် အမျိုးသားစည်းဝေးကြီး (National Assembly) သို့ တင်သွင်းရန် စီစဉ်ထားပြီး ဥပဒေပြုရေးဌာန၏ သုံးသပ်မှုနှင့် နိုင်ငံတော်ကောင်စီ၏ အတည်ပြုချက်ကို ခံယူရမည် ဖြစ်ပါသည်။
တရားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ယခုအကြိမ်တွင် “လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေ” တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပြင်ဆင်ရေး ဥပဒေကြမ်းကို ကြေညာရသည့် အကြောင်းရင်းမှာ ယခင်နှစ် မတ်လတွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေရုံး (Constitutional Court) က “လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေ” ပုဒ်မ 63 အပိုဒ် 1 သည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် မကိုက်ညီကြောင်း ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး လက်ရှိ စည်းမျဉ်းများ၏ အာဏာတည်မှုကို 2025 ခုနှစ် မေလ 31 ရက်အထိသာ ကန့်သတ်ခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ “လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေ” ပုဒ်မ 63 အပိုဒ် 1 တွင် နှင်ထုတ်ရန် အမိန့်ရရှိသော နိုင်ငံခြားသားကို “မိမိနိုင်ငံသို့ နှင်ထုတ်သည်အထိ” နိုင်ငံခြားသား ကာကွယ်ရေးစင်တာတွင် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသဖြင့် ပြည်တွင်းပြည်ပတွင် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှု လွန်ကဲနိုင်ခြေကြောင့် ဝေဖန်ခံရပါသည်။
သို့ရာတွင် တရားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ယခုအကြိမ် ဥပဒေပြုရေး အသိပေးချက်ကို ကြေညာခြင်းဖြင့် ပြည်တွင်းပြည်ပ အရပ်ဘက်လူ့အဖွဲ့အစည်းများ၏ ဝေဖန်မှုနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို လုံးဝ ပျက်ပြယ်စေသော ပါဝင်ချက်များပါသည့် ဥပဒေကြမ်းကို ပြင်ဆင်ခဲ့ပါသည်။ ပထမအနေဖြင့် ထိန်းသိမ်းမှု အထက်ကန့်သတ်ချက် သတ်မှတ်ရန် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် ပတ်သက်၍ ဥပဒေပြုရေး အသိပေးချက်သည် အခြေခံ 18 လအထိ ထိန်းသိမ်းခွင့်ပြုပြီး အများဆုံး 36 လအထိ တိုးမြှင့်နိုင်ပါသည်။ တရားရေးဝန်ကြီးဌာနက ၎င်းကို နှင်ထုတ်ရန် အမိန့်ရထားသူများအတွက် ကာကွယ်မှုကာလ၏ အထက်ကန့်သတ်ချက်ကို သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် ကာကွယ်ခံရသူ၏ အခြေခံအခွင့်အရေး ကာကွယ်မှုကို ပိုမိုခိုင်မာစေရန် ကြိုးပမ်းမှုအဖြစ် ရှင်းပြပါသည်။ သို့ရာတွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်သည် ထိန်းသိမ်းကာလ၏ အထက်ကန့်သတ်ချက် သတ်မှတ်ရန် လိုအပ်ကြောင်းကိုသာ အလေးမထားဘဲ ထိန်းသိမ်းကာလသည် “ကျိုးကြောင်းဆီလျော်သော ကာလ” နှင့် “လိုအပ်သော အနည်းဆုံးကာလ” ဖြစ်ရမည်ဟုလည်း အလေးပေးထားပါသည်။ ဆုံးဖြတ်ချက်၏ အလုံးစုံ ရည်ရွယ်ချက်မှာ “လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေ” ပါ ‘ကာကွယ်ခြင်း’ ကို ‘ယာယီအစီအမံများ’ သို့သာ ကန့်သတ်ရန်နှင့် ကာကွယ်ခံရသူ၏ လွတ်လပ်မှုအပေါ် ကန့်သတ်မှုအတိုင်းအတာသည် လိုလားသော ‘ပြည်သူ့အကျိုး’ နှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် လွန်ကဲမနေစေရန် ဖြစ်ပါသည်။ ထိုသို့ရှုမြင်လျှင် ဥပဒေပြုရေး အသိပေးချက်တွင် အဆိုပြုထားသော အခြေခံ 18 လနှင့် အများဆုံး 36 လ ထိန်းသိမ်းကန့်သတ်ချက်များသည် အလွန်ရှည်လျားပါသည်။ နိုင်ငံခြားသား ကာကွယ်ရေးစင်တာများတွင် ကာကွယ်ထားသည့် ပျမ်းမျှကာလမှာ “ရက်ပေါင်း ဆယ်ရက်ပင် မရှိသလောက်” ဖြစ်ပြီး တစ်နှစ်ကျော် ရှည်ကြာစွာ ကာကွယ်ထားသည့် ကိစ္စများ ရှားပါးသည်ဟု တရားရေးဝန်ကြီးဌာန ကိုယ်တိုင် ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည် မဟုတ်ပါလော။
ထို့ပြင် ဥပဒေပြုရေး အသိပေးချက်တွင် အမျိုးသားလုံခြုံရေးဥပဒေ (National Security Act) နှင့် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ (Anti-Terrorism Act) ကဲ့သို့ သီးခြားဥပဒေများနှင့် ဆက်စပ်နေကြောင်း အတည်ပြုပါက သီးခြားကိစ္စရပ်များတွင် ထိန်းသိမ်းကာလကို 36 လ သို့မဟုတ် 3 နှစ်အထိ တိုးမြှင့်နိုင်သည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားပါသည်။ ပြဿနာမှာ ဤပြဋ္ဌာန်းချက်သည် တရားရုံး၏ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကို မလိုအပ်ဘဲ၊ စွဲချက်မတင်ရသေးသည့်အခါ သို့မဟုတ် အစိုးရရှေ့နေ၏ ဆုံးဖြတ်ချက် ဆိုင်းငံ့ထားသည့်အခါများတွင်ပင်၊ အချို့ကိစ္စများတွင် စုံစမ်းစစ်ဆေးနေစဉ်အတွင်းပင် နိုင်ငံခြားသားကို လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးအာဏာပိုင်များ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုတည်းအပေါ် အခြေခံ၍ ကာလရှည်ကြာ ထိန်းသိမ်းနိုင်ခြင်း ဖြစ်ပြီး ဤကာလကို ရာဇဝတ်ကိစ္စများတွင် ထိန်းသိမ်းကာလထဲ မထည့်သွင်းခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းသည် လူထု၏ အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုကို အသုံးချ၍ တရားရုံးအမိန့်မပါဘဲ နိုင်ငံခြားသားများကို ကာလရှည်ကြာ ထိန်းသိမ်းနိုင်သည့် လမ်းကြောင်းကို ဖွင့်ပေးထားပါသည်။ ထို့အပြင် တရားရေးဝန်ကြီး၏ အမိန့်ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ပြစ်မှုများကြောင့် တစ်နှစ်ထက်ပိုသော ထောင်ဒဏ်ကျခံရသူများအတွက်လည်း အလားတူ ကျင့်သုံးပါသည်။ ၎င်းတို့သည် ပြစ်ဒဏ်ကာလကို ပြည့်မီစွာ ကျခံပြီး လွတ်မြောက်လာသည့်တိုင် တရားရေးဝန်ကြီး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုတည်းအပေါ် အခြေခံ၍ နိုင်ငံခြားသား ကာကွယ်ရေးစင်တာတွင် အများဆုံး 3 နှစ်အထိ ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းခံရနိုင်ပါသည်။ တရားရုံးမှ ကြိုတင်ကာလ ကြီးကြပ်မှု ဆုံးဖြတ်ချက်ရရှိသည့်တိုင် ထိန်းသိမ်းမှုမရှိသော နိုင်ငံတစ်ခုတွင် အယူခံတရားခွင်ကို ပြင်ဆင်ခွင့်ရမည့်အစား နိုင်ငံခြားသား ကာကွယ်ရေးစင်တာတွင် ထပ်မံ ကန့်သတ်ခံရမည် ဖြစ်ပါသည်။
ဤအချက်သည် ပြစ်မှုထပ်ကျူးလွန်သူများကို ပြစ်ဒဏ်ကျခံပြီးနောက် စောင့်ကြည့်ရုံးသို့ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ခဲ့သည့် သမ္မတ ချွန်ဒူဟွမ်း (Chun Doo-hwan) လက်ထက်၏ “အကာအကွယ်ပေးထိန်းသိမ်းမှုစနစ် (protective custody system)” ကို သတိရစေပါသည်။ “ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု မရှိသောကြောင့် ပြည်ပို့ခြင်းမဖြစ်နိုင်သည့် ကိစ္စများတွင်” ဟူသော ပါဝင်ချက်တစ်ခု ပူးတွဲထားသော်လည်း ဤအချက်ဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုလည်း တရားရေးဝန်ကြီးဌာနကသာ ချမှတ်ပါသည်။ “စုပုံပြစ်ဒဏ်” ဟု ဝေဖန်ခံရသည့် “အကာအကွယ်ပေးထိန်းသိမ်းမှုစနစ်” နည်းတူ၊ ပြစ်ဒဏ်ကာလကို ပြည့်စုံစွာကျခံပြီး လွတ်မြောက်လာသည့်တိုင် ဥပဒေကြမ်းသည် ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းခံရရန်အတွက် ယာယီသာ လွှတ်ပေးနိုင်သည့် အလားအလာကို ခွင့်ပြုထားပြီး ကာလရှည်ထိန်းသိမ်းမှုအပေါ် လူထုဝေဖန်မှုကို ယာယီငြိမ်သက်စေနိုင်ပါသည်။
ဒုတိယအနေဖြင့် ဥပဒေပြုရေး အသိပေးချက်၏ ပုဒ်မ 63-3 တွင် ထိန်းသိမ်းမှုမှ လွှတ်ပေးခံရသော နိုင်ငံခြားသားကို ထိန်းသိမ်းကာလ အစမှ ပြန်လည်စတင်ကာ ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းနိုင်သည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားပါသည်။ ၎င်းသည် လွန်ကဲစွာ ထိန်းသိမ်းခံထားရပြီးသော နိုင်ငံခြားသားများကို လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးအာဏာပိုင်များ၏ မတရားသော ဆုံးဖြတ်ချက်အပေါ် အခြေခံ၍ ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းနိုင်သည့် လမ်းကြောင်းကို ဖွင့်ပေးထားပြီး ကာလရှည်ထိန်းသိမ်းမှုအပေါ် လူထုဝေဖန်မှုကို ယာယီဖိနှိပ်ရန် ထပ်ခါထပ်ခါ ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေရုံးသည် လွှတ်ပေးခံရသော နိုင်ငံခြားသား ထွက်ပြေးခြင်း သို့မဟုတ် ထပ်မံ ရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်ခြင်းကို များစွာကာကွယ်နိုင်သည့် တိကျသော အစီအမံများကို ဥပမာများနှင့်တကွ အဆိုပြုခဲ့သော်လည်း ဥပဒေပြုရေးဆိုင်ရာ အခြားရွေးချယ်စရာများ မမြင်ရဘဲ ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းရန် အပိုလိုအပ်ချက်များကိုသာ ထပ်ဖြည့်ထားပါသည်။
နောက်ဆုံးအနေဖြင့် တရားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် “ကာကွယ်ခြင်း” ၏ တရားဝင်မှု၊ မှန်ကန်မှုနှင့် လိုအပ်မှုဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို လွတ်လပ်စွာ သုံးသပ်ဆုံးဖြတ်ရန် “ကာကွယ်ခံနိုင်ငံခြားသား ပြန်လည်သုံးသပ်ရေးကော်မတီ” ဟု ခေါ်သည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖွဲ့စည်းရန် စီစဉ်ထားပါသည်။ သို့ရာတွင် ဥပဒေပြုရေး အသိပေးချက်အရ “ကာကွယ်ခံနိုင်ငံခြားသား ပြန်လည်သုံးသပ်ရေးကော်မတီ” ဥက္ကဋ္ဌကို တရားရေးဝန်ကြီးက ခန့်အပ်မည်ဖြစ်ပြီး အဖွဲ့ဝင်များကိုလည်း တရားရေးဝန်ကြီးက ခန့်အပ်ခြင်း သို့မဟုတ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ပြုမည် ဖြစ်ပါသည်။ အဖွဲ့ဝင် ကိုးဦးအနက် အရပ်ဘက်ဝန်ထမ်းများ ပါဝင်ပြီး အရပ်သားအဖွဲ့ဝင်နေရာများကိုလည်း တရားရေးဝန်ကြီးဌာနက လိုလားသူများဖြင့် ဖြည့်ဆည်းမည် ဖြစ်ပါသည်။ အဖွဲ့ဝင်အားလုံးသည် အချိန်ပြည့်မဟုတ်ဘဲ ၎င်းအစား လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး အရာရှိများက စီမံခန့်ခွဲသည့် အတွင်းရေးမှူးရုံးတစ်ခု ဖွဲ့စည်းမည်ဟု ထင်ရပါသည်။ လက်ရှိ လုပ်ဆောင်နေသည့် “ကာလရှည် ကာကွယ်ခံနိုင်ငံခြားသား ပြန်လည်သုံးသပ်ရေးကော်မတီ” နှင့် “ဒုက္ခသည်ကော်မတီများ (Refugee Committee)” ၏ အလားတူ ဖွဲ့စည်းပုံများက သက်သေပြသကဲ့သို့ ထိုကဲ့သို့ အဖွဲ့အစည်းသည် “လွတ်လပ်သော” သုံးသပ်ချက်နှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်များကို ပြုလုပ်နိုင်မည် မဟုတ်ကြောင်း ရှင်းလင်းပါသည်။ ထို့ပြင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေရုံးက “အကောင်အထည်ဖော်သည့် အဖွဲ့အစည်းနှင့် လွတ်လပ်၍ ကြားနေသည့် အဖွဲ့အစည်းမှ ကြီးကြပ်သည့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်း” တစ်ခု ဖန်တီးရန် အမိန့်ပေးခဲ့သော်လည်း ၎င်းနှင့် တိုက်ရိုက်ဆန့်ကျင်နေပါသည်။ ထို့အပြင် တရားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် “ပုစွန်ကွေးခြင်း ဖြစ်ရပ် (shrimp-bending incident)” ဟု ခေါ်သည့် ဖြစ်ရပ်ပြီးနောက် “ကာကွယ်မှု စတင်ခြင်းနှင့် တိုးမြှင့်ခြင်း၏ သင့်လျော်မှုကို တရားစီရင်ရေး သို့မဟုတ် အခြားတတိယပါတီ အဖွဲ့အစည်းများက ဆုံးဖြတ်စေရန်” ဥပဒေပြုရေးဆိုင်ရာ တိုးတက်မှုများကို ထောက်ခံမည်ဟု ကြေညာခဲ့ဖူးသော်လည်း ယခုထုတ်ပြန်ချက်နှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် များစွာ ဆုတ်ယုတ်သွားပါသည်။
ဤအကြောင်းရင်းများကြောင့် ဤဥပဒေပြုရေး အသိပေးချက်ကို ချက်ချင်း ရုပ်သိမ်းရန် ကျွန်ုပ်တို့ တောင်းဆိုပါသည်။ တရားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်၏ ရည်ရွယ်ချက်နှင့် တိုက်ရိုက်ဆန့်ကျင်ပြီး နိုင်ငံခြားသားများ၏ အခြေခံအခွင့်အရေးများကို အားဖြည့်ရန် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို ပြင်းထန်စွာ ပျက်ပြယ်စေသော ပါဝင်ချက်များ ပါဝင်သည့် ဥပဒေပြုရေး အသိပေးချက်ကို ချက်ချင်း ရပ်တန့်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။
ယနေ့သည် တောင်ကိုရီးယားအစိုးရက သတ်မှတ်ထားသော “ကမ္ဘာ့ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများနှင့် ဒုက္ခသည်များနေ့” ဖြစ်ပါသည်။ “ကမ္ဘာ့ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများနှင့် ဒုက္ခသည်များနေ့” ကို ထူထောင်ရသည့် အကြောင်းရင်းမှာ “ကိုရီးယားနိုင်ငံသားများနှင့် နေထိုင်သော နိုင်ငံခြားသားများသည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို လေးစားခြင်းဖြင့် အတူတကွ နေထိုင်နိုင်သည့် လူမှုပတ်ဝန်းကျင်ကို ဖန်တီးရန်” ဟု ဆိုကြပါသည်။ သို့ရာတွင် နိုင်ငံခြားသားဖြစ်ခြင်းတစ်ခုတည်းကို အခြေခံ၍ တရားရုံးအမိန့်မပါဘဲ 3 နှစ်အထိ ထိန်းသိမ်းခွင့်ပြုသည့် ဥပဒေကို ဥပဒေပြုရေး အသိပေးချက်အဖြစ် အဆိုပြုထားသည့် နိုင်ငံတစ်ခုတွင် “အတူတကွ နေထိုင်နိုင်သည့်” လူမှုပတ်ဝန်းကျင်ကို မြှင့်တင်နိုင်ပါမည်လော။ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေကို ဥပဒေပြုရေး အသိပေးချက်အတိုင်း ပြင်ဆင်ပါက “ကမ္ဘာ့ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများနှင့် ဒုက္ခသည်များနေ့” ကို “ကမ္ဘာ့ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများနှင့် ဒုက္ခသည်များ အရှက်ကွဲသည့်နေ့” ဟု အမည်ပြောင်းရန် လိုအပ်လာနိုင်ပါသည်။ တရားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် လူတို့ကို အရှက်ရစေသော အခြေအနေများကို ဆက်လက်မဖန်တီးသင့်ဘဲ “ဥပဒေပြုရေး အသိပေးချက်” ကို မိမိဆန္ဒအလျောက် ရုပ်သိမ်းသင့်ပါသည်။
2024 ခုနှစ် မေလ 20 ရက်